Chiều 24/6, Tòa án nhân dân TP Hà Nội bước sang phần xét hỏi trong phiên tòa xét xử 41 bị cáo liên quan đến đại án đưa - nhận hối lộ, vi phạm quy định về đấu thầu, kế toán và quản lý tài sản nhà nước tại Tập đoàn Phúc Sơn cùng một số địa phương.
Là người đầu tiên được triệu tập trả lời, bị cáo Nguyễn Văn Hậu (còn gọi là Hậu pháo), Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sơn đã thành khẩn nhận tội và hé lộ bức tranh phức tạp, u ám về mối quan hệ giữa doanh nghiệp và hàng loạt quan chức cấp cao tại các tỉnh.
Bị cáo Nguyễn Văn Hậu tại phiên tòa. Ảnh: Đài PT&TH Hà Nội.
Tại tòa, Nguyễn Văn Hậu xác nhận đã trực tiếp điều hành Tập đoàn Phúc Sơn từ năm 2004 và đến năm 2017 thì mua lại Công ty Cổ phần Đầu tư thương mại và bất động sản Thăng Long. Hai doanh nghiệp này sau đó tham gia nhiều gói thầu, dự án tại các tỉnh Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Quảng Ngãi và Khánh Hòa. Trong quá trình xin cơ chế đầu tư, Hậu thừa nhận đã tiếp cận, gặp gỡ nhiều lãnh đạo tỉnh và sở, ngành để đề xuất hỗ trợ, đồng thời "gửi quà" nhằm đổi lấy sự ủng hộ cho doanh nghiệp.
Vĩnh Phúc là địa phương tập trung nhiều dự án của Phúc Sơn và cũng là nơi Hậu khai có nhiều hoạt động "tặng quà" đáng chú ý nhất. Để được giao thực hiện dự án chợ đầu mối Vĩnh Tường, bị cáo Hậu nhiều lần tiếp xúc với bà Hoàng Thị Thúy Lan, khi đó là Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Phúc.
Trong các cuộc gặp gỡ, Hậu thường đề cập trực tiếp đến chuyện “gửi quà cảm ơn” nếu được tạo điều kiện.
Đến năm 2017, Hậu đưa cho bà Lan 20 tỷ đồng. Tháng 3/2021, Hậu tiếp tục đưa thêm 1 triệu USD và đầu năm 2022 lại đưa 20 tỷ đồng, chia thành hai lần. Tất cả đều được đóng trong vali hoặc túi xách ngân hàng, chuyển đến nhà riêng bà Lan, qua thư ký riêng của bà.
Không dừng lại ở đó, bị cáo còn cho biết bà Lan từng mua từ ông 15 đến 16 mảnh đất, trị giá hơn 50 tỷ đồng, nhưng hiện mới thanh toán khoảng 34 tỷ. Phần còn lại chưa được thanh toán, do đó hợp đồng chuyển nhượng vẫn chưa thể hoàn tất. Hậu khẳng định đây là một giao dịch chưa dứt điểm, còn nguyên dấu vết trong quá trình điều tra.
Bên cạnh bà Lan, Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sơn cũng khai đã đưa tiền cho ông Lê Duy Thành, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Phúc, với tổng số tiền lên đến 20 tỷ đồng và 1,3 triệu USD. Các khoản tiền được đưa vào các dịp lễ hoặc khi ông Thành cần hỗ trợ riêng.
Tương tự, ông Phạm Hoàng Anh, nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Phúc và từng giữ chức Giám đốc Sở Xây dựng, cũng nhiều lần nhận quà Tết và tiền mặt từ Hậu.
Theo lời bị cáo, tổng số tiền trao cho ông Hoàng Anh lên tới 500.000 USD và 10 tỷ đồng. Những lần trao đổi đều mang danh “tình cảm riêng”, nhưng thực chất là khoản bôi trơn để đảm bảo doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận các dự án và nguồn lực đất đai.
Không chỉ tiếp xúc với lãnh đạo cấp tỉnh, Hậu còn khai đã "giao tiếp" với một số quan chức cấp sở để thúc đẩy thủ tục, xử lý hồ sơ nhanh hơn. Tuy không nêu chi tiết trong tất cả trường hợp, nhưng các khoản tiền “cảm ơn” lên tới hàng tỷ đồng hoặc hàng chục nghìn USD đều được xác nhận, kèm theo lời khai: “Các lần gặp đều có lý do cụ thể, có thỏa thuận rõ ràng”.
Tại Phú Thọ, nơi Tập đoàn Phúc Sơn thực hiện ba gói thầu thuộc dự án đầu tư Trung tâm lễ hội Khu di tích lịch sử Đền Hùng, bị cáo Hậu phủ nhận việc có thỏa thuận ngầm với lãnh đạo địa phương. Tuy nhiên, ông vẫn “chủ động” đến thăm hỏi và biếu quà vào các dịp lễ, Tết.
Theo lời bị cáo, Đền Hùng là nơi linh thiêng nên ông không muốn để lại dấu vết thương mại. Dẫu vậy, việc chia lại 5% từ giá trị các gói thầu đã được xác nhận trong hồ sơ điều tra, thể hiện rõ sự hiện diện của "luật ngầm" trong thực hiện dự án.
Ở Quảng Ngãi, nơi có hai dự án được triển khai, Nguyễn Văn Hậu khai đã thỏa thuận trực tiếp với ông Đặng Văn Minh, nguyên Giám đốc Sở Giao thông Vận tải, sau này là Chủ tịch UBND tỉnh. Theo đó, Hậu cam kết chia 5% tổng giá trị các dự án để ông Minh phân phối lại cho các lãnh đạo tỉnh. Số tiền mà Hậu khai đã đưa lên đến 22 tỷ đồng, chia làm bốn lần. Các giao dịch được thực hiện trong thời gian dài, từ giai đoạn dự án bắt đầu cho đến khi giải ngân.
Trình bày trước tòa, bị cáo Nguyễn Văn Hậu nhiều lần khẳng định bản thân hoàn toàn ý thức được hành vi sai trái của mình. Ông khẳng định: “Không oan sai. Tôi đã tự đối chiếu với lời khai của các bị cáo khác, tất cả đều đúng người, đúng tội. Tôi mong được khắc phục hậu quả bằng tất cả khả năng hiện có”.
Tính đến thời điểm bị bắt, Hậu cho biết mình bị phong tỏa, kê biên khoảng 500 tỷ đồng tài sản, bao gồm hơn 500 cây vàng, hai sổ tiết kiệm trị giá khoảng 250 tỷ đồng và 1.400 sổ đỏ. Tuy nhiên, Hậu nói vẫn còn 884 sổ đỏ bị thất lạc, chưa thể kê biên. Bị cáo mong muốn được bán trước 196 lô đất trong số đó để khắc phục hậu quả vụ án. Theo bị cáo Hậu, chỉ trong vòng 4 đến 5 ngày, các giao dịch có thể hoàn tất vì người mua đã chuẩn bị sẵn tiền mặt.
Lời khai trước tòa của Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sơn không chỉ hé mở chuỗi hành vi phạm pháp kéo dài, tinh vi và có hệ thống, mà còn cho thấy mức độ "thâm nhập" sâu rộng của các nhóm lợi ích vào quy trình đầu tư công tại nhiều địa phương. Không chỉ là chuyện vài vali tiền mặt hay vài tỷ đồng “quà biếu”, vụ án đặt ra câu hỏi nghiêm trọng về tính minh bạch trong việc phân bổ dự án, đấu thầu và quản lý tài sản công.
