Những chuyến xe tải chở đầy can hóa chất, thùng sơn, bìa carton, nilong, sắt rỉ sét, ván vụn… âm thầm rời công trường và len lỏi qua các tuyến đường lớn rồi đổ về các điểm thu mua phế liệu tại tỉnh Bắc Ninh và Phú Thọ. Đằng sau hành trình tưởng như bình thường ấy là dấu hiệu của hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải nguy hại, rác thải rắn công nghiệp thông thường trái quy định đang âm thầm diễn ra tại một số dự án xây dựng lớn trên địa bàn Thành phố Hà Nội.
Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, tại Điều 72, Điều 81, Điều 83, Điều 84 quy định chất thải nguy hại, chất thải rắn công nghiệp thông thường phát sinh tại các công trường xây dựng phải được phân loại, lưu giữ, vận chuyển và xử lý bởi các đơn vị có giấy phép phù hợp, dưới sự giám sát của cơ quan chức năng.
Tuy nhiên, thực tế ghi nhận tại dự án xây dựng tại phường Xuân Phương, Thành phố Hà Nội lại cho thấy một “đường đi” hoàn toàn khác của các loại rác thải này.
Các loại chất thải nguy hại được thu gom, vận chuyển đi bán phế liệu tại xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ. Ảnh: Quán Dũng.
Sau nhiều ngày theo dõi hoạt động tại công trường, phóng viên ghi nhận lượng lớn rác thải phát sinh mỗi ngày được tập kết tại khu đất trống nằm dưới chân các tòa nhà cao tầng đang thi công. Trong số này có đủ loại phế thải xây dựng và chất thải nguy hại, rác thải công nghiệp thông thường như thùng sơn, can nhựa đựng hóa chất, túi nilon, thùng bia carton… Nhiều loại trong đó thuộc nhóm chất thải nguy hại hoặc có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao nếu không được xử lý đúng quy trình.
Điều đáng nói, những loại rác này không được vận chuyển đến các nhà máy xử lý chất thải theo quy định mà lại được các xe tải mang biển kiểm soát của tỉnh Bắc Ninh và Phú Thọ đưa người đến thu gom, bốc xếp rồi chở đi bán phế liệu.
Theo ghi nhận thực tế, khu vực tập kết rác dưới chân công trình thường lưu chứa rác từ một đến hai ngày trước khi có xe đến chở rác ra khỏi công trình.
Các hoạt động thu gom diễn ra khá bài bản. Xe tải vào công trường, công nhân nhanh chóng bốc xếp từng bao bìa carton, thùng sơn cũ, can nhựa hóa chất lên thùng xe. Sau khi chất đầy hàng, các xe rời dự án theo nhiều hướng khác nhau.
Nhiều nhà thầu xây dựng có dấu hiệu tiếp tay cho chất thải nguy hại, rác thải tái chế xử lý trái quy định. Ảnh: Quán Dũng.
Điển hình, một số xe mang BKS như 88C169.65, 99C165.60, 99B318.06, 88H00900, 99B224.13… chở bìa carton, nilong và thùng sơn, can hóa chất... sau khi rời dự án đều di chuyển về khu vực đầu đường ĐT70A, phố Miêu Nha, phường Xuân Phương để cân tải trọng. Tại đây, hàng hóa được xác định khối lượng trước khi xe tiếp tục hành trình theo Đại lộ Thăng Long, Vành đai 3 rồi đi thẳng về các điểm thu mua phế liệu tại Phú Thọ và Bắc Ninh.
Theo ghi nhận của phóng viên, trưa ngày 8/5/2026, xe tải mang BKS 88C169.65 nhận rác từ công trường đã di chuyển đến khu vực Miêu Nha để cân tải trọng. Sau khi cân xong, xe này chạy dọc Đại lộ Thăng Long, qua Quốc lộ 21 và vượt cầu Vĩnh Thịnh rồi hướng về một trạm thu mua phế liệu nằm cạnh Công ty Thép Trường Biện thuộc xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ.
Các xe chở thùng bìa cát tông, nilong mang được thu gom, vận chuyển lên địa bàn tỉnh Bắc Ninh để bán. Ảnh: Quán Dũng.
Tương tự, ngày 20/4/2026, xe thùng mang BKS 99B318.06 sau khi chất đầy bìa carton tại dự án nói trên đã di chuyển đến khu vực Miêu Nha để cân tải trọng. Khi cân xong xe này di chuyển ra đường Đại lộ Thăng Long, lên Vành đai 3 và chạy thằng qua cầu Thanh Trì rồi hướng về một cơ sở tái chế tại tỉnh Bắc Ninh. Theo ghi nhận của phóng viên, cở sở tại chế này có tên trên biển hiệu là địa điểm kinh doanh Công ty TNHH Nhôm Minh Dũng tại cụm công nghiệp Dốc Sặt, Phường Đồng Nguyên, Tỉnh Bắc Ninh.
Các xe thu gom chất thải nguy hại, rác thải tái chế sẽ về trạm cân thuộc phố Miêu Nha, phường Xuân Phương để cân trọng tải. Ảnh: Quán Dũng.
Những hoạt động vận chuyển thường xuyên diễn ra vào khung giờ trưa, từ khoảng 11 giờ đến đầu giờ chiều. Đây là thời điểm lưu lượng giao thông ít bị chú ý hơn, đồng thời cũng là khoảng thời gian các lực lượng chức năng ít xuất hiện kiểm tra tại khu vực công trường.
Việc chất thải nguy hại, rác thải rắn công nghiệp thông thường bị đưa về các điểm thu mua phế liệu đặt ra hàng loạt nguy cơ nghiêm trọng. Các loại thùng sơn, can hóa chất tồn dư dung môi, kim loại nặng hoặc hóa chất độc hại nếu bị tái chế thủ công có thể phát tán trực tiếp ra môi trường. Quá trình đốt, cắt, nghiền hoặc rửa thủ công tại các bãi phế liệu dễ làm ô nhiễm nguồn nước, đất và không khí, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân xung quanh.
Thay vì phải thuê đơn vị có chức năng xử lý theo đúng quy định với chi phí cao, một phần rác được bán phế liệu có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Ảnh: Quán Dũng.
Trong khi đó, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định rõ chất thải nguy hại, chất thải rắn công nghiệp thông thường phải được quản lý theo quy trình nghiêm ngặt, có mã định danh, chứng từ bàn giao và được xử lý bởi đơn vị đủ điều kiện hành nghề.
Đằng sau những chuyến xe âm thầm rời công trường là bài toán lợi nhuận không nhỏ. Với khối lượng rác phát sinh lớn tại các đại dự án xây dựng, việc bán trực tiếp phế liệu cho các đầu nậu thu mua giúp nhiều bên tiết giảm chi phí xử lý chất thải. Thay vì phải thuê đơn vị có chức năng xử lý theo đúng quy định với chi phí cao, một phần rác được bán lại để thu tiền mặt.
Chính điều này khiến hoạt động thu gom, vận chuyển rác thải nguy hại, rác thải rắn công nghiệp thông thường trái phép có dấu hiệu diễn ra công khai nhưng khó kiểm soát. Các điểm tập kết phế liệu trở thành “đầu ra” cho lượng lớn chất thải từ công trường xây dựng, trong khi công tác kiểm tra, giám sát dường như vẫn còn nhiều lỗ hổng.
Trước thực trạng trên, dư luận không khỏi đặt dấu hỏi liệu các nhà thầu có đang buông lỏng quản lý, cho hoạt động thu gom, vận chuyển và tiêu thụ chất thải nguy hại, rác thải rắn thông thường trái quy định.
Hoạt động này tại các dự án xây dựng đặt ra nhiều dấu hỏi lớn. Vậy các loại chất thải phát sinh tại dự án đã được ký hợp đồng xử lý với đơn vị nào, có đủ điều kiện pháp lý hay chưa? Quá trình bàn giao, vận chuyển có đầy đủ chứng từ chất thải nguy hại theo quy định của pháp luật hay không? Các nhà thầu đã thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý, giám sát môi trường tại công trường ra sao? Đặc biệt, vì sao hoạt động thu gom, vận chuyển chất thải có dấu hiệu trái phép lại có thể diễn ra công khai, kéo dài trong thời gian dài nhưng chưa bị cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý dứt điểm?
