Theo Công văn số 2515/BNNMT-LNKL của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dù những năm gần đây công tác phòng cháy, chữa cháy rừng có chuyển biến tích cực, số vụ cháy và diện tích rừng bị thiệt hại có xu hướng giảm, song nguy cơ vẫn tiềm ẩn ở mức cao.
Dự báo khí tượng cho thấy nhiệt độ tại nhiều khu vực trên cả nước sẽ lên cao, nắng nóng có thể kéo dài, làm tăng nguy cơ cháy rừng trên diện rộng.
Diễn tập phòng chống cháy rừng trên địa bàn Sóc Sơn, TP Hà Nội. Ảnh: Ngọc Ánh.
Trong bối cảnh này, áp lực đặt lên công tác bảo vệ rừng còn là từ hoạt động của con người. Việc sử dụng lửa trong và gần rừng, đặc biệt là đốt nương làm rẫy, xử lý thực bì, vẫn là nguyên nhân phổ biến gây cháy. Ở nhiều địa phương, tình trạng kiểm soát các hoạt động này chưa chặt chẽ, trong khi nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường, vì thế, đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tăng cường chỉ đạo thực hiện đầy đủ các quy định pháp luật về lâm nghiệp, đồng thời rà soát, hoàn thiện phương án phòng cháy, chữa cháy rừng theo hướng sát thực tế.
Trách nhiệm của chính quyền cấp xã và các lực lượng chức năng được nhấn mạnh, trong đó công tác giám sát phải được duy trì thường xuyên, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm trong mùa khô.
Các địa phương được yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát tại những khu vực có nguy cơ cao, chủ động bố trí lực lượng, vật tư, phương tiện và hậu cần, sẵn sàng ứng phó với các tình huống cấp bách. Nguyên tắc “4 tại chỗ” tiếp tục được đặt ra nhằm bảo đảm khả năng xử lý kịp thời ngay từ cơ sở, không để cháy lan rộng.
Việc phối hợp giữa lực lượng kiểm lâm, công an và quân đội cũng cần được thực hiện chặt chẽ, thống nhất. Đây được xem là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả xử lý khi xảy ra cháy rừng, nhất là trong các tình huống phức tạp, địa hình khó tiếp cận.
Một điểm đáng chú ý nữa, là yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác phòng cháy. Các hệ thống thông tin địa lý (GIS), công nghệ giám sát từ xa và hệ thống cảnh báo sớm được khuyến khích triển khai nhằm phát hiện nguy cơ cháy ngay từ giai đoạn đầu. Việc theo dõi thường xuyên các kênh cảnh báo chính thức, như trên website của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, cũng được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao tính chủ động.
Ngoài các giải pháp kỹ thuật, công tác tuyên truyền được xác định là yếu tố then chốt. Bộ đề nghị tăng cường hướng dẫn người dân sử dụng lửa an toàn, kiểm soát chặt các hoạt động có nguy cơ gây cháy rừng, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.
Khi xảy ra cháy, các địa phương phải khẩn trương huy động lực lượng, phương tiện để dập lửa, hạn chế thấp nhất thiệt hại, đồng thời tổ chức điều tra, xác định nguyên nhân và xử lý trách nhiệm theo quy định.
Trong bối cảnh thời tiết ngày càng cực đoan, yêu cầu đặt ra là chuyển từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa. Việc chuẩn bị sớm, đầy đủ và đồng bộ được xem là yếu tố quyết định nhằm giảm thiểu rủi ro và bảo vệ diện tích rừng hiện có.
