Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) chỉ ra trong hai năm nóng nhất lịch sử là 2023 và 2024, hơn 31,5 triệu hecta rừng đã bị thiêu rụi trên toàn cầu, cao gấp đôi mức trung bình hàng năm trong gần hai thập kỷ qua.
Trong đó, phần lớn tổn thất do cháy rừng được ghi nhận ở những khu rừng xa xôi, hầu như không có hoạt động con người, cho thấy yếu tố chính thúc đẩy "thời tiết cháy rừng" là biến đổi khí hậu. Trong đó, "thời tiết cháy rừng" là tổ hợp các điều kiện lý tưởng cho cháy lan rộng: Nhiệt độ cao kéo dài, độ ẩm thấp, gió mạnh, và thảm thực vật khô cằn dễ bén lửa.
Biến đổi khí hậu đang khiến các vụ cháy rừng gia tăng cả về tần suất và mức độ nghiêm trọng. Ảnh: Havard Gazette.
Một nghiên cứu khác đăng trên Nature Communications cũng cho thấy các điều kiện thời tiết dẫn đến cháy rừng nghiêm trọng đã tăng gấp đôi so với thời kỳ tiền công nghiệp. Đặc biệt, những năm có thời tiết cực đoan thường ghi nhận nhiều vụ cháy hơn và phát thải CO2 cao hơn.
Tiến sĩ John Abatzoglou, đến từ đại học California Merced, cho biết: “Biến đổi khí hậu đang tạo ra những sự thay đổi khiến những mùa cháy rừng cực đoan diễn ra thường xuyên hơn”.
Dù các phát hiện này không gây bất ngờ cho giới khoa học bởi những khu vực được đề cập đã nhiều lần xảy ra cháy lớn trong những năm gần đây, cả hai nghiên cứu đều góp phần củng cố bằng chứng khoa học cho vai trò của biến đổi khí hậu trong sự gia tằng về tần suất và mức độ nghiêm trọng của các vụ cháy rừng.
“Kết quả này về cơ bản khép lại mọi tranh cãi về tác động của khí hậu trong việc gây ra cháy rừng cực đoan”, Tiến sĩ Calum Cunningham, nhà địa lý học chuyên về cháy rừng tại Đại học Tasmania, nhấn mạnh.
Khi nhiều nơi trên thế giới cùng bị ảnh hưởng bởi thời tiết cháy rừng, năng lực quốc tế trong việc chia sẻ lực lượng và thiết bị cứu hỏa sẽ bị quá tải. Việc không đủ nguồn lực hỗ trợ dập tắt các đám cháy rừng sẽ tạo ra vòng luẩn quẩn nguy hiểm: Cháy lớn tạo ra nhiều phát thải, làm khí hậu nóng thêm, từ đó dẫn đến nhiều đám cháy trong tương lai.
Theo nhà sinh thái học Peter Potapov, tác giả chính của nghiên cứu PNAS, xu hướng cắt giảm ngân sách và nhân lực tại các cơ quan khoa học ở Mỹ, cùng với các thay đổi chính sách, có thể là một trong những nguyên nhân làm trầm trọng hơn xu hướng cháy rừng do biến đổi khí hậu.
Ngoài ra, việc chấm dứt các vệ tinh giám sát khí hậu cũng gây khó khăn cho việc dự báo cháy. Việc chính quyền Tổng thống Mỹ Doanld Trump cắt giảm chương trình hỗ trợ các quốc gia khác xây dựng năng lực theo dõi cháy rừng, do Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) vận hành, cũng khiến cho tình hình xấu đi.
