Chỉ có bản lĩnh, khả năng thích nghi và liên tục đổi mới mới giúp các “ông lớn” bóng đá thế giới vượt qua những thời khắc sinh tử.
H.Kane rực sáng trong màn lội ngược dòng của đội tuyển Anh trước Congo. Ảnh: FIFA.
Khi bản lĩnh lên tiếng bên bờ thất bại
Những diễn biến từ đầu vòng 32 đội World Cup 2026 chứng kiến nhiều đội bóng lớn thi đấu không thực sự hay nhưng vẫn đi tiếp. Ngược lại, nhiều đội bóng giàu truyền thống lại gục ngã ngay khi đối mặt thử thách khắc nghiệt từ những đội bóng bị đánh giá thấp hơn.
Những cú lội ngược dòng của Brazil trước Nhật Bản, hay gần đây nhất vào sáng 2/7 khi Anh vượt qua Congo và Bỉ thắng ngược Senegal là minh chứng rõ nét nhất cho giá trị của bản lĩnh.
Brazil bị Nhật Bản dẫn trước và rơi vào thế bế tắc trong phần lớn thời gian thi đấu. "Samurai xanh" tổ chức phòng ngự chặt chẽ, chuyển trạng thái sắc bén và khiến đội bóng năm lần vô địch thế giới phải loay hoay tìm lời giải. Nhưng không giống với nhiều đội bóng khác, Brazil không đánh mất sự bình tĩnh. Huấn luyện viên Carlo Ancelotti điều chỉnh nhịp độ tấn công, yêu cầu các học trò kiên nhẫn kéo giãn hệ thống phòng ngự đối phương thay vì nóng vội dồn ép để tạo nên màn lội ngược dòng đầy bản lĩnh với chiến thắng chung cuộc 2-1.
Trong khi đó, đội tuyển Anh cũng tạo nên màn ngược dòng rất đáng chú ý. Trước Congo, "Tam sư" bất ngờ bị dẫn trước nhưng không hề rơi vào trạng thái hoảng loạn. Đội bóng của Thomas Tuchel vẫn duy trì cự ly đội hình, tiếp tục triển khai bóng đúng ý đồ chiến thuật và từng bước gia tăng sức ép. Thành quả đến ở hiệp hai khi Harry Kane cùng các đồng đội hoàn tất màn lội ngược dòng để giành vé đi tiếp.
Đó là lần đầu tiên sau 60 năm, tuyển Anh thắng một trận đấu loại trực tiếp World Cup sau khi bị dẫn bàn. Trước đó, chiến tích gần nhất là trận chung kết World Cup 1966 khi Geoff Hurst cùng các đồng đội đánh bại Đức với tỷ số 4-2.
Nếu Brazil và Anh cho thấy sự già dặn thì Bỉ lại viết nên một trong những cuộc lội ngược dòng khó tin nhất lịch sử World Cup. Bị Senegal dẫn 2-0 đến tận phút 85, cơ hội đi tiếp gần như không còn. Thế nhưng chỉ trong ít phút cuối, Romelu Lukaku rồi Youri Tielemans liên tiếp ghi bàn đưa trận đấu vào hiệp phụ, trước khi Tielemans thực hiện thành công quả phạt đền ở phút 120+5 để hoàn tất chiến thắng 3-2.
Ba trận đấu, ba kịch bản khác nhau nhưng cùng chung một mẫu số là các đội bóng lớn đều không đánh mất niềm tin khi đứng trước nguy cơ bị loại. Theo chuyên gia bóng đá Phan Anh Tú, đó là khác biệt lớn nhất giữa một ứng viên vô địch với một đội bóng chỉ có tiềm năng.
Không thể sống bằng hào quang quá khứ
Điều đáng chú ý là việc bản lĩnh được thể hiện đúng lúc ấy không tự nhiên xuất hiện chỉ vì đội bóng mang tên Brazil, Anh hay Bỉ. Thành công của họ đến từ quá trình thay đổi và thích nghi liên tục.
Huấn luyện viên Thomas Tuchel mang đến cho tuyển Anh không chỉ những sơ đồ chiến thuật hay cách tiếp cận mới. Ông đem theo cả tư duy bóng đá Đức - nơi các đội bóng luôn được rèn luyện để không bỏ cuộc cho tới những giây cuối cùng. Nhiều năm qua, tuyển Anh thường bị chỉ trích vì thiếu bản lĩnh ở những trận cầu lớn. Nhưng dưới thời Tuchel, đội bóng này đang sở hữu sự lạnh lùng và thực dụng vốn là thương hiệu của bóng đá Đức suốt nhiều thập kỷ.
Điều thú vị là trong khi tuyển Anh học được "DNA Đức" thì chính đội tuyển Đức lại đánh mất phẩm chất ấy. Trước Paraguay, "Cỗ xe tăng" Đức chỉ có thể gỡ hòa sau khi bị dẫn bàn và đành để đối thủ kéo vào loạt sút luân lưu. Để rồi, tuyển Đức vốn thường chiến thắng trong loạt đá luân lưu 11m lại gục ngã trước Paraguay.
Hà Lan cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. "Cơn lốc màu da cam" có đội hình chất lượng hơn Morocco, kiểm soát thế trận tốt hơn và được đánh giá cao hơn. Nhưng sau khi để đối thủ gỡ hòa, Hà Lan dần đánh mất sự chủ động rồi thất bại trên loạt sút luân lưu.
Thực tế, Brazil từng bị Nhật Bản gây sức ép, Anh có thời điểm lép vế trước Congo, còn Bỉ gần như đã bị loại trước Senegal. Tuy nhiên, cả ba đều biết cách đứng dậy đúng lúc để đi tiếp. Ngược lại, Đức và Hà Lan cũng từng ở rất gần tấm vé vào vòng sau, nhưng không đủ bản lĩnh để xoay chuyển cục diện khi trận đấu đi chệch khỏi kế hoạch. Điều này cho thấy, Đức và Hà Lan vẫn cần thời gian để tìm lại chính mình sau nhiều năm sống cùng ánh hào quang cũ.
Rõ ràng, danh tiếng không còn mang nhiều ý nghĩa nếu đội bóng không liên tục đổi mới. World Cup ngày nay không còn khoảng cách quá lớn giữa các nền bóng đá. Các đội tuyển châu Phi, Bắc Mỹ hay châu Á đều sở hữu nhiều cầu thủ đang thi đấu tại những giải vô địch hàng đầu châu Âu. Họ được đào tạo, thi đấu và tiếp cận liên tục với những hệ thống chiến thuật hiện đại. Chưa kể, thể lực, sức mạnh và tốc độ của họ ngang ngửa các đội hàng đầu thế giới, thậm chí còn trội hơn. Điều đó khiến các đội này đủ tự tin đua tranh với những “ông lớn” bóng đá thế giới.
World Cup 2026 đang gửi đi một thông điệp rất rõ ràng, đó là trong bóng đá đỉnh cao không có vị thế nào là vĩnh viễn. Vì thế, vấn đề với các đội bóng lớn vẫn phải là biết tự làm mới mình nếu muốn giữ vị thế.
