Công nghệ sinh học mở ra hướng mới cho “cây của sự sống”, giúp nâng chất lượng giống, tăng khả năng thích ứng khí hậu và phát triển bền vững ngành dừa Việt Nam.
Ứng dụng công nghệ sinh học cho ‘cây của sự sống’
Tại Diễn đàn, ông Nguyễn Ngọc Trai, đại diện Viện Dừa ĐBSCL, cho biết, hiện nay cây dừa đã được trồng tại 93 quốc gia trên thế giới và trở thành một trong những loài cây mang lại giá trị kinh tế, văn hóa đặc biệt cho các cộng đồng dân cư vùng ven biển và khu vực nhiệt đới.
Cây dừa có khả năng sinh trưởng trong điều kiện nước và dinh dưỡng hạn chế, đồng thời hấp thụ trung bình khoảng 24,1 tấn CO₂ mỗi hecta mỗi năm, góp phần quan trọng trong việc giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.
Theo ông Trai, dừa là cây trồng đòi hỏi đất có hàm lượng chất hữu cơ cao để đảm bảo nguồn dinh dưỡng ổn định. Đất cần tơi xốp, giàu nguyên tố khoáng, có khả năng thoát nước tốt để tránh ngập úng nhưng vẫn giữ được độ ẩm cần thiết cho cây phát triển. Đây là điều kiện sinh thái đặc trưng giúp dừa sinh trưởng bền vững, năng suất ổn định và ít chịu ảnh hưởng trước những thay đổi khắc nghiệt của môi trường.
Tại Việt Nam, cây dừa từ lâu đã được mệnh danh là “Cây của sự sống”. Hiện nay, hai phương pháp nhân giống dừa sáp phổ biến nhất là ươm từ quả không sáp theo cách truyền thống và nuôi cấy phôi hữu tính từ quả dừa sáp.
Về định hướng nghiên cứu và phát triển trong thời gian tới, ông Nguyễn Ngọc Trai cho rằng cần ưu tiên đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, đặc biệt là công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật và sinh học phân tử trong chọn tạo giống dừa chất lượng cao, thích ứng với biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn.
Cùng với đó là tăng cường nguồn lực cho các nghiên cứu về phòng trừ dịch bệnh theo hướng an toàn sinh học, chế biến sâu sau thu hoạch nhằm khai thác các hoạt chất sinh học quý từ dừa và dừa sáp, góp phần nâng cao giá trị và tính bền vững của chuỗi sản xuất.
Bên cạnh công tác nghiên cứu, cần hỗ trợ doanh nghiệp thương mại hóa sản phẩm chế biến từ dừa, phát triển mô hình nông nghiệp tuần hoàn bằng cách tận dụng phụ phẩm từ chế biến dừa để sản xuất phân bón hữu cơ cho vườn dừa canh tác theo hướng hữu cơ.
Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong canh tác, phát hiện sâu bệnh, dự báo môi trường cũng được xem là hướng đi mới giúp ngành dừa Việt Nam phát triển hiện đại, bền vững và hiệu quả hơn trong tương lai.
