Trồng xen đậu đen trong vườn nho, táo giúp cải tạo đất, giữ ẩm, hạn chế cỏ dại, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và nâng cao chất lượng theo hướng bền vững.
Gắn bó với cây nho gần 20 năm, ông Phạm Văn Việt, ở xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa từng canh tác theo cách truyền thống như nhiều nhà vườn khác. Đất trồng nho hay nhanh khô, nứt nẻ, cỏ dại dễ phát triển, chi phí làm cỏ, tưới nước tăng cao.
Nhận thấy cần thay đổi để hồi sinh cây nho cũng như cải tạo đất. Năm 2017, ông Việt đã tham gia mô hình của Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển nông nghiệp Nha Hố, trồng xen cây đậu đen dưới tán nho. Mô hình này giúp vườn nho không chỉ xanh hơn mà đất cũng dần được hồi sinh.
Phỏng vấn Ông PHẠM VĂN VIỆT, Xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa
Trong quá trình làm mình cũng thấy có nhiều lợi ích, thứ nhất về cỏ mình thấy giảm hẳn, thời gian theo nước cách xa hơn. Trước đây 1 tuần mình theo 1 lần, sau này khi trồng đậu rồi thì 10 ngày, nhưng mà được cái đất lúc nào cũng ẩm, cộng với thiên địch như dế, giun tích rất nhiều trong đất, mình tưới nước mặc dù đất ẩm nhưng rút rất nhanh, làm cho cây thông thoáng, mạnh.
Theo hướng dẫn của các nhà khoa học, cây đậu đen được gieo ngay sau khi cắt cành, bón phân và làm đất. Khi nho, táo bắt đầu sinh trưởng, đậu đen cũng phủ kín mặt đất, tạo lớp thảm thực vật tự nhiên giúp giữ ẩm, hạn chế cỏ dại và giảm bốc hơi nước. Đến giai đoạn cây ăn quả ra hoa, đậu đen được xử lý, trả lại nguồn sinh khối giàu hữu cơ cho đất. Đây là giải pháp kỹ thuật đơn giản nhưng mang lại nhiều lợi ích, vừa cải tạo đất, vừa tạo môi trường thuận lợi cho hệ sinh thái trong vườn phát triển.
Phỏng vấn Thạc sĩ NGUYỄN VĂN CHÍNH, Giám đốc Trung tâm Bảo vệ thực vật – Viện Nha Hố
Chúng tôi đã nghiên cứu trồng xen cây đậu đen với táo, nho. Thứ nhất, cây đậu đen có đặc điểm sinh trưởng nhanh và cạnh tranh được với cỏ. Khi cây đậu đen phát triển thì cỏ không phát triển được, hạn chế được thuốc trừ cỏ. Thứ hai, cây đậu đen ngoài việc quản lý cỏ còn giữ ẩm, cải tạo đất cũng như tạo ổ sinh thái cho các loại sinh vật có ích phát triển, quản lý sâu bệnh tốt.
Thực tế tại vườn của ông Việt cho thấy hiệu quả rõ rệt sau nhiều năm áp dụng. Đất luôn tơi xốp, giữ ẩm tốt hơn, chu kỳ tưới được kéo dài, giảm đáng kể lượng nước sử dụng. Cỏ dại không còn là nỗi lo, thuốc diệt cỏ gần như được loại bỏ. Đặc biệt, cây trồng đậu đen còn tạo nơi cư trú cho nhiều thiên địch, góp phần kiểm soát sâu bệnh tự nhiên, giúp vườn nho phát triển khỏe mạnh, trái ngon hơn trong điều kiện nắng nóng ngày càng gay gắt.
Phỏng vấn Tiến sĩ PHAN CÔNG KIÊN, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển nông nghiệp Nha Hố
Khi trồng cây đậu đen thì khả năng sinh trưởng và phát triển giai đoạn đầu khá mạnh cho nên lấn áp được các đối tượng cỏ dại. Khi cây đậu đen sinh trưởng thì đây là đối tượng ít sử dụng dinh dưỡng nhưng mà cung cấp lại dinh dưỡng cho đất thông qua cố định đạm cũng như là chúng ta sử dụng xác thực vật của cây đậu đen. Số lần tưới so với đối chứng giảm hơn hẳn khoảng 30% so với biện pháp canh tác thông thường
Các nhà khoa học đánh giá, trồng xen đậu đen trong vườn nho, táo không chỉ là giải pháp quản lý cỏ dại mà còn góp phần phục hồi sức khỏe đất, tăng hàm lượng hữu cơ và cải thiện hệ vi sinh vật có ích. Mỗi vụ, lượng sinh khối từ cây đậu có thể bổ sung nguồn phân xanh đáng kể, giúp đất màu mỡ hơn, giảm nhu cầu phân bón hóa học và tiết kiệm nước tưới. Từ những kết quả tích cực, mô hình đang được nhân rộng tại nhiều địa phương Nam Trung Bộ, hướng đến nền nông nghiệp xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.
