Sáng 8/4, đoàn công tác do ông Nguyễn Xuân Hoàng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM dẫn đầu, cùng lãnh đạo Chi cục Thủy lợi TP.HCM đã kiểm tra thực tế về ứng phó xâm nhập mặn và tích nước tại xã Hưng Long và xã Bình Lợi.
Theo ghi nhận, tình hình xâm nhập mặn tại các khu vực này diễn ra chưa có sự biến động lớn, chưa ảnh hưởng đến việc sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, trước diễn biến nắng nóng kéo dài, việc đoàn khảo sát và triển khai chủ động phòng chống tác động của xâm nhập mặn tại những địa phương này giúp người dân tránh được những tác động tiêu cực.
Đoàn công tác Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM kiểm tra vận hành cống điều tiết tại xã Bình Lợi trong cao điểm mùa khô 2026. Ảnh: Lê Bình.
Theo ông Hà Tấn Lộc, Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Long, ngay từ đầu mùa khô, địa phương đã ban hành phương án phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn và tổ chức triển khai đồng bộ các giải pháp. Trọng tâm là theo dõi chặt diễn biến độ mặn trên các tuyến kênh rạch, chủ động điều tiết đóng - mở cống theo thủy triều, tận dụng thời điểm nước ngọt để cấp cho sản xuất.
Hiện, xã Hưng Long quản lý 56 tuyến kênh rạch, 64 cống điều tiết và hệ thống đê bao. Trong quý I/2026, địa phương đã sửa chữa 14 cống nhằm nâng cao khả năng kiểm soát mặn và điều tiết nguồn nước. Đồng thời, tăng cường kiểm soát việc người dân lấy nước tự phát để tránh phá vỡ cân bằng nguồn nước nội đồng.
“Diễn biến độ mặn năm nay có xu hướng gia tăng, lên xuống nhanh theo triều. Địa phương đang theo dõi gần như liên tục để vận hành cống phù hợp, vừa ngăn mặn vừa tranh thủ lấy nước ngọt, nếu chậm là ảnh hưởng ngay đến sản xuất”, ông Hà cho biết.
Tại xã Bình Lợi, đoàn kiểm tra cũng ghi nhận nhiều áp lực tương tự. Là địa bàn sản xuất nông nghiệp còn khá lớn, Bình Lợi chịu tác động rõ nét khi nguồn nước ngày càng phụ thuộc vào diễn biến tự nhiên.
Theo ông Hà Đức An, Phó trưởng phòng Kinh tế xã Bình Lợi, địa phương đã chủ động triển khai các giải pháp ứng phó từ sớm, tập trung vào điều tiết nguồn nước và hướng dẫn người dân điều chỉnh sản xuất.
“Năm nay, nguy cơ thiếu nước cục bộ và xâm nhập mặn được dự báo đến sớm hơn. Chúng tôi đã yêu cầu các ấp rà soát lại toàn bộ diện tích sản xuất, đặc biệt là những khu vực trũng thấp, dễ bị ảnh hưởng để có phương án chủ động, không để xảy ra thiệt hại lớn”, ông An trao đổi.
Ông An cho biết thêm, ngoài việc theo dõi độ mặn và vận hành hệ thống cống, địa phương còn đẩy mạnh tuyên truyền người dân tích trữ nước, sử dụng nước tiết kiệm, đồng thời khuyến cáo điều chỉnh lịch thời vụ đối với một số cây trồng nhạy cảm với nguồn nước.
Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là hạ tầng thủy lợi chưa đồng bộ, nhiều tuyến kênh bị bồi lắng, khả năng trữ nước hạn chế, trong khi nguồn kinh phí duy tu, nạo vét còn hạn chế.
“Hệ thống kênh mương ở một số khu vực chưa được đầu tư đồng bộ nên việc dẫn nước gặp khó khăn, nhất là vào cao điểm mùa khô. Địa phương rất cần được hỗ trợ nguồn lực để nạo vét, nâng cấp nhằm chủ động hơn trong điều tiết nước”, ông An cho biết thêm.
Hệ thống kênh rạch nội đồng tại các địa phương khu vực huyện Bình Chánh (cũ) được theo dõi, điều tiết chặt chẽ nhằm ngăn mặn, giữ ngọt phục vụ sản xuất. Ảnh: Lê Bình.
Trước thực tế này, Bình Lợi kiến nghị thành phố tăng cường đầu tư hạ tầng thủy lợi, đặc biệt là các tuyến kênh nội đồng và công trình điều tiết. Đồng thời, xã Bình Lợi kiến nghị UBND TP.HCM có chính sách hỗ trợ người dân trong sử dụng nước phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Ông Nguyễn Xuân Hoàng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM đánh giá, việc kiểm tra thực địa có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến các hiện tượng cực đoan ngày càng khó dự báo. Việc nắm bắt sát tình hình cơ sở giúp thành phố kịp thời điều chỉnh phương án điều hành, đồng thời xác định rõ những điểm nghẽn cần ưu tiên xử lý.
Theo đánh giá của UBND TP.HCM, các tháng 3 và 4/2026 có nguy cơ thiếu nước cục bộ, trong khi xâm nhập mặn ở hạ du gia tăng. Trước tình hình này, thành phố đã ban hành văn bản yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương triển khai giải pháp ứng phó.
Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM được giao theo dõi sát diễn biến khí tượng thủy văn, kịp thời cảnh báo để người dân và địa phương chủ động điều chỉnh sản xuất. Ngành nông nghiệp đồng thời xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp với nguồn nước, phối hợp vận hành các hồ chứa lớn như Dầu Tiếng, Trị An để bổ sung nước, đẩy mặn, giữ ngọt cho khu vực hạ du.
Các địa phương được yêu cầu tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân tích trữ nước, sử dụng tiết kiệm; rà soát các khu vực có nguy cơ thiếu nước, đặc biệt là vùng sản xuất cây trồng có giá trị kinh tế cao để có giải pháp phù hợp. Công tác nạo vét kênh mương, lắp đặt trạm bơm lấy nước ngọt cũng được đẩy mạnh.
