Tháo gỡ điểm nghẽn, rút ngắn tiến độ chuẩn bị
Dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy là công trình hạ tầng giao thông trọng điểm, có ý nghĩa chiến lược trong việc kết nối vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực phía Tây Nghệ An và tăng cường liên kết với nước bạn Lào qua cửa khẩu Thanh Thủy. Với tổng mức đầu tư dự kiến gần 23.940 tỷ đồng, quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, tuyến cao tốc không chỉ mở ra không gian phát triển mới mà còn góp phần giảm tải cho các tuyến quốc lộ hiện hữu.
Xác định tầm quan trọng đó, tỉnh Nghệ An đang tập trung cao độ cho công tác chuẩn bị đầu tư, đặc biệt là tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thủ tục và giải phóng mặt bằng. Dù khối lượng công việc rất lớn, nhưng yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm tiến độ khởi công vào dịp 30/4/2026 - một mốc thời gian mang tính bắt buộc.
Sông Lam đoạn qua xã Hoa Quân - nơi dự án đường cao tốc Vinh - Thanh Thủy sẽ chạy qua. Ảnh: Nguyễn Toàn.
Đến thời điểm hiện tại, dự án thành phần 1 - phần xây dựng tuyến chính đã cơ bản hoàn tất các bước khảo sát, thiết kế cơ sở và đang trong quá trình thẩm định. Báo cáo đánh giá tác động môi trường cũng đang được hoàn thiện, chờ cơ chế ủy quyền để đẩy nhanh tiến trình phê duyệt. Đây là những bước đi quan trọng, tạo nền tảng pháp lý và kỹ thuật để triển khai thi công trong thời gian tới.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay lại nằm ở 9 dự án thành phần liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng. Việc lập, trình và thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi tại một số địa phương còn chậm, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ chung. Trong đó, vẫn còn những xã chưa hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt và đồng bộ hơn từ chính quyền cơ sở.
Bên cạnh đó, các vấn đề phát sinh trong thực tiễn như xác định nguồn gốc đất, xử lý đất xen kẹp, đất xâm canh hay diện tích đất còn lại không đủ điều kiện sử dụng cũng đang đặt ra yêu cầu phải có hướng dẫn thống nhất từ các sở, ngành. Nếu không xử lý kịp thời, những vướng mắc này có thể trở thành “nút thắt” kéo dài, làm chậm tiến độ dự án.
Một khó khăn khác là sự biến động giá đất nông nghiệp, dẫn đến chênh lệch lớn giữa giá bồi thường và giá thị trường. Điều này khiến một bộ phận người dân chưa đồng thuận, đặc biệt tại các vị trí nút giao quan trọng. Do đó, công tác tuyên truyền, vận động, đối thoại trực tiếp với người dân được xác định là giải pháp then chốt để tạo sự đồng thuận xã hội.
Đồng bộ giải pháp, tối ưu hóa thời gian và nguồn lực
Trước yêu cầu cấp bách về tiến độ, ngày 19/3/2026, UBND tỉnh Nghệ An đã tổ chức cuộc họp để nghe và cho ý kiến về tình hình triển khai Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Tại cuộc họp này, lãnh đạo tỉnh Nghệ An đã chỉ đạo các sở, ngành và địa phương phải bám sát “đường găng” - là những hạng mục có tính quyết định đến toàn bộ tiến trình dự án. Đây không chỉ là cách tiếp cận kỹ thuật, mà còn là phương pháp quản lý nhằm tối ưu hóa thời gian và nguồn lực.
Trong đó, công tác giải phóng mặt bằng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, cần hoàn thành theo từng mốc cụ thể. Đất nông nghiệp và đất rừng phải được bàn giao trước ngày 30/4/2026; phương án bồi thường, hỗ trợ đối với đất ở phải được phê duyệt và chi trả đúng hạn; các khu tái định cư phải hoàn thiện hạ tầng trước 30/6/2026 để người dân sớm ổn định cuộc sống.
Việc di dời hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là các tuyến điện cao thế 500kV, 220kV, 110kV cũng là một thách thức lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành liên quan. Nếu không được triển khai đồng bộ, đây sẽ là yếu tố có nguy cơ làm đội vốn và kéo dài tiến độ thi công. Vì vậy, phương án di dời đang được rà soát kỹ lưỡng, bảo đảm tính khả thi và tiết kiệm chi phí.
Cuộc họp ngày 19/3 của UBND tỉnh Nghệ An để giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong quá trình chuẩn bị triển khai thực hiện dự án đường cao tốc Vinh - Thanh Thủy.. Ảnh: Thành Vinh.
Song song với đó, tỉnh Nghệ An cũng chú trọng chuẩn bị nguồn vật liệu xây dựng phục vụ dự án. Các mỏ đất, đá, cát đang được khảo sát, xác định trữ lượng và phương án khai thác, nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định khi dự án bước vào giai đoạn thi công. Việc chủ động nguồn vật liệu không chỉ giúp kiểm soát chi phí mà còn tránh tình trạng gián đoạn thi công do thiếu hụt nguồn cung.
Một điểm nhấn quan trọng khác là việc hoàn thiện các khu tái định cư. Không chỉ dừng lại ở việc bố trí quỹ đất, các khu tái định cư còn phải được đầu tư đồng bộ về hạ tầng, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và sản xuất của người dân. Điều này thể hiện cách tiếp cận nhân văn, lấy người dân làm trung tâm trong quá trình triển khai dự án.
Để bảo đảm tiến độ, các sở, ngành được giao nhiệm vụ cụ thể, rõ người, rõ việc, rõ thời hạn. Công tác thẩm định, phê duyệt hồ sơ phải được thực hiện nhanh chóng, tránh tình trạng hồ sơ “đi lại nhiều lần”. Đồng thời, việc bố trí nguồn vốn cũng phải kịp thời để các địa phương chi trả bồi thường ngay sau khi phương án được phê duyệt.
Đặc biệt, cơ chế kiểm tra, giám sát tiến độ được siết chặt với chế độ báo cáo định kỳ 10 ngày/lần. Đây là cách để kịp thời phát hiện, xử lý các vướng mắc phát sinh, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các đơn vị liên quan.
Có thể thấy, công tác chuẩn bị cho dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy đang bước vào giai đoạn “nước rút” với khối lượng công việc lớn và yêu cầu tiến độ rất cao. Tuy còn nhiều khó khăn, nhưng với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo tỉnh, cùng sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành và địa phương, mục tiêu khởi công dự án vào dịp 30/4/2026 hoàn toàn có cơ sở để hiện thực hóa.
Khi hoàn thành, tuyến cao tốc này không chỉ là trục giao thông huyết mạch mà còn là động lực phát triển mới, góp phần đưa tỉnh Nghệ An bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn tới.
