Cần hàng tỷ USD để quy hoạch hạ tầng trạm sạc công cộng
Dù chuyển đổi xanh là xu thế tất yếu và nhận được sự quan tâm lớn, tiến trình triển khai tại TP.HCM đang có dấu hiệu chững lại do vướng phải những rào cản mang tính hệ thống.
Tại hội thảo "Chuyển đổi xanh, cần gì để tăng tốc?" diễn ra ngày 26/6, TS Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM cho rằng, quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn và giao thông xanh đang đối mặt với ba nút thắt lớn là hạ tầng điện, nguồn vốn và khung pháp lý.
Chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh là một trong những giải pháp giảm phát thải. Ảnh: Lê Bình.
Theo ông Thuận, nhiều ý kiến cho rằng chỉ cần có đủ nguồn điện là có thể thúc đẩy điện hóa giao thông. Tuy nhiên, rào cản thực sự nằm ở hạ tầng truyền tải và khả năng điều phối phụ tải của hệ thống điện hiện nay.
Ông dẫn tính toán của Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM cho biết, nếu toàn bộ phương tiện tại TP.HCM chuyển từ xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang xe điện, nhu cầu điện sẽ vào khoảng 46.000 MW. Trong khi đó, các trạm biến áp tại khu vực lõi đô thị chưa có sẵn nguồn điện dự phòng đủ lớn để phục vụ các cụm trạm sạc mật độ cao. Nếu phát triển trạm sạc không đồng bộ với hạ tầng truyền tải sẽ dẫn đến nguy cơ quá tải lưới điện và ảnh hưởng đến an toàn hệ thống.
Cùng với hạ tầng điện là bài toán vốn đầu tư. Ông Thuận cho rằng, tính toán sơ bộ, riêng kinh phí quy hoạch hạ tầng trạm sạc công cộng tại TP.HCM đã cần khoảng 7 tỷ USD. Nếu tính toàn bộ các chi phí liên quan, tổng nhu cầu vốn vượt 10 tỷ USD.
Theo TS. Phạm Viết Thuận, đây cũng là lý do nhiều đề xuất hỗ trợ như trợ giá 20 triệu đồng cho mỗi người dân đổi xe máy cũ sang xe điện gặp khó khăn khi cân đối nguồn lực. Khi chưa kết nối được nguồn vốn đầu tư công và tư nhân, tiến trình chuyển đổi xanh sẽ khó được đẩy nhanh.
Từ thực tế này, ông Thuận cho rằng thay vì dàn trải nguồn lực cho toàn bộ phương tiện cá nhân, cần tập trung lộ trình chuyển đổi bắt buộc đối với xe buýt công cộng, xe taxi và lực lượng giao hàng. Đồng thời, trạm sạc nên được quy hoạch tập trung tại các bến bãi xe buýt và điểm trung chuyển hàng hóa để thuận lợi trong quản lý phụ tải điện và bảo đảm an toàn.
Bổ sung nguồn nhân lực xanh
Ở góc độ chính sách, PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, quy mô nền kinh tế xanh của Việt Nam hiện mới đạt khoảng 4-4,5%, trong khi nền kinh tế nâu vẫn chiếm tỷ trọng lớn.
PGS.TS Nguyễn Đình Thọ cho rằng cùng với công nghệ và tài chính xanh, phát triển nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi xanh. Ảnh: Độc Lập.
Theo ông, thời gian qua Chính phủ đã từng bước hoàn thiện cơ chế hỗ trợ chuyển đổi xanh. Quyết định số 21/2025 của Thủ tướng Chính phủ về tiêu chí môi trường và xác nhận dự án thuộc danh mục phân loại xanh đã tạo hành lang pháp lý để triển khai các chính sách hỗ trợ, trong đó có hỗ trợ lãi suất 2%. Phạm vi phân loại xanh cũng đã được mở rộng sang kinh tế tuần hoàn đối với các ngành đáp ứng yêu cầu của Luật Bảo vệ môi trường.
Tuy nhiên, theo ông Thọ, việc triển khai vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Đối với ESG, tiêu chí xác định doanh nghiệp đủ điều kiện hưởng chính sách hỗ trợ vẫn chưa rõ ràng. Việc doanh nghiệp có báo cáo ESG không đồng nghĩa với việc đủ điều kiện được hưởng hỗ trợ lãi suất.
Ngoài thể chế và tài chính, ông Thọ cho rằng nguồn nhân lực là yếu tố còn thiếu trong quá trình chuyển đổi xanh. Theo ông, để thúc đẩy quá trình này cần đồng thời phát triển công nghệ xanh, tài chính xanh và nguồn nhân lực xanh, trong đó chất lượng nguồn nhân lực hiện là khâu yếu nhất.
"Chúng ta có đầu tư hạ tầng, máy móc tốt đến đâu như đầu tư xe tăng mà không có người lái thì chiếc xe tăng này cũng phải bỏ đi", ông Thọ nhấn mạnh.
Theo các chuyên gia, cùng với việc tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, khơi thông nguồn lực tài chính và hoàn thiện chính sách, phát triển nguồn nhân lực sẽ là điều kiện quan trọng để tạo thêm động lực cho quá trình chuyển đổi xanh trong thời gian tới.
