'Sốt' xăng dầu: [Bài 1] Doanh nghiệp vận tải ‘gồng mình’ ứng phó

Áp lực chi phí tăng từng chuyến xe

Thời điểm này, tại nhiều bến xe liên tỉnh, không khí hoạt động của các doanh nghiệp vận tải vẫn diễn ra như thường lệ. Tuy nhiên, phía sau những chuyến xe rời bến đúng giờ là nỗi lo thường trực của các chủ doanh nghiệp trước biến động của giá xăng dầu. 

Theo các doanh nghiệp vận tải, nhiên liệu luôn là một trong những chi phí lớn nhất trong cơ cấu vận hành. Đối với nhiều đơn vị, chi phí nhiên liệu chiếm từ 30 đến 40% tổng chi phí hoạt động. Chỉ cần giá xăng dầu tăng vài nghìn đồng mỗi lít, chi phí của một chuyến xe đường dài đã tăng lên đáng kể.

Trao đổi với phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường, chị Nguyễn Thị Phương, Kế toán trưởng HTX vận chuyển Hàng hóa và Dịch vụ (địa chỉ: Tổ 7, phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên) cho biết, đây là một trong những đơn vị của tỉnh Điện Biên tham gia vận tải hành khách tuyến Điện Biên - Hà Nội. Mỗi ngày, đơn vị có khoảng hơn 20 xe tham gia vận tải trên nhiều lộ trình khác nhau.

“Trước đây tiền nhiên liệu cho mỗi chuyến xe đã chiếm khoảng 1/3 chi phí. Khi giá xăng dầu tăng, khoản chi này tăng thêm rất nhiều. Nếu kéo dài thì lợi nhuận gần như không còn”, chị Phương chia sẻ.

Không chỉ các tuyến đường dài, những tuyến vận tải ngắn cũng chịu áp lực tương tự. Việc giá nhiên liệu tăng liên tục khiến nhiều doanh nghiệp phải tính toán lại từng chuyến xe để tránh rơi vào tình trạng thua lỗ.

Anh Vũ Đức Quyến, chủ nhà xe Đức Quyến, chuyên tuyến Tủa Chùa (Điện Biên) đi Hà Nội cho biết: Mỗi chuyến (cả đi và về), bình quân chi phí dầu của một xe tại thời điểm giá dầu khoảng 19.000 đồng/lít vào khoảng 7.000.000 đồng. Hiện nay chi phí này đã tăng lên khoảng 10.000.000 đồng, trong khi giá vé vẫn giữ nguyên khiến các xe hầu như không có lãi. 

Theo anh Quyến, nhà xe vẫn cố duy trì hoạt động để giữ uy tín với hành khách. “Chúng tôi đã kiến nghị lên HTX đề nghị điều chỉnh giá cước. HTX cũng đã có văn bản gửi cơ quan chức năng, nhưng hiện vẫn đang chờ phản hồi”, anh nói.

Khi được hỏi ý kiến, một số doanh nghiệp vận tải như: Hải Vân, Bắc Sơn, Sao Việt, Ngân Hà, Đất Cảng, Bảo Yến… cho biết giá dầu tăng đột ngột khiến hoạt động vận tải chịu nhiều ảnh hưởng.

Cắt giảm chuyến, điều chỉnh lộ trình

Để giảm áp lực chi phí, một số doanh nghiệp vận tải hành khách buộc phải điều chỉnh kế hoạch khai thác tuyến. 

Tại một số bến xe lớn, số lượng chuyến xe trong ngày của nhiều tuyến đã giảm so với trước. Các doanh nghiệp chủ yếu cắt giảm những chuyến có lượng khách thấp.

Một doanh nghiệp vận tải khách tại các tuyến miền núi phía Bắc cho biết, đơn vị có hơn 40 xe. Mỗi ngày có khoảng 20 lượt vận tải khách từ Hà Nộiđi các tuyến và và 20 lượt xe chạy chiều ngược lại. Để giảm chi phí, nhà xe phải tạm dừng một số chuyến vào khung giờ khuya do lượng khách ít, đồng thời dồn khách lên các chuyến chính để giảm chi phí nhiên liệu.

“Trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao, với những chuyến mà khách chỉ lác đác vài người thì chắc chắn lỗ. Vì vậy doanh nghiệp buộc phải giảm chuyến để cắt lỗ”, đại diện doanh nghiệp cho biết.

Trao đổi với phóng viên, ông Phạm T.H, đại diện Công ty Cổ phần Kinh doanh Dịch vụ Vận tải Hải Âu (địa chỉ số 16 Tôn Đức Thắng, phường An Biên, TP Hải Phòng), đơn vị khai thác các tuyến Hải Phòng - Hà Nội, Hải Phòng - Thái Bình - Nam Định… cho biết: Do giá nhiên liệu tăng đột biến trong thời gian gần đây, công ty buộc phải điều chỉnh một số dịch vụ.

Cụ thể, doanh nghiệp đã thông báo tạm dừng dịch vụ trung chuyển tận nơi tại Bến xe Nước Ngầm (Hà Nội) từ ngày 10/3 cho đến khi có thông báo mới. Tuy nhiên, các dịch vụ trung chuyển tại những bến xe và văn phòng khác vẫn được duy trì để đảm bảo hoạt động và giữ uy tín với khách hàng.

Đại diện doanh nghiệp cho biết, việc đưa ra thông báo này là điều doanh nghiệp không mong muốn, rất mong nhận được sự chia sẻ từ phía khách hàng. Khi điều kiện cho phép, dịch vụ trung chuyển sẽ được khôi phục trong thời gian sớm nhất.

Theo các doanh nghiệp vận tải, việc giảm chuyến không chỉ giúp tiết kiệm chi phí nhiên liệu mà còn hạn chế tình trạng xe chạy rỗng - bài toán khó của ngành dịch vụ vận tải hành khách.

Vận tải hàng hóa chịu sức ép lớn

Nếu ngành vận tải hành khách chịu tác động rõ rệt thì các doanh nghiệp vận tải hàng hóa cũng không nằm ngoài vòng xoáy chi phí. Bởi đối với các doanh nghiệp vận tải hàng hóa đường dài, chi phí nhiên liệu có thể chiếm tới gần một nửa tổng chi phí vận hành.

Anh Trần Văn Cương, chủ một doanh nghiệp vận tải hàng hóa bằng container tại xã Gia Lộc, TP Hải Phòng, cho biết doanh nghiệp của anh chuyên nhận chở hàng từ Hải Phòng hoặc Hà Nội vào TP Hồ Chí Minh. Chiều về, phương tiện thường chở hoa quả, dừa từ Bến Tre ra miền Bắc.

Theo anh Cương, một xe đầu kéo Howo 420 chạy đường dài tiêu hao trung bình khoảng 35 lít/100 km khi kéo container nặng. Quãng đường Hải Phòng hoặc Hà Nội đi TP Hồ Chí Minh khoảng 1.650 - 1.700 km, tương đương lượng dầu tiêu thụ khoảng 580 - 600 lít cho một chiều.

Khi giá dầu khoảng 19.000 đồng/lít, chi phí nhiên liệu cho 600 lít dầu là khoảng 11,4 triệu đồng cho một chuyến Bắc - Nam. Nếu chạy khứ hồi, tổng lượng dầu khoảng 1.200 lít, tương đương 22,8 triệu đồng tiền nhiên liệu.

Tuy nhiên, khi giá dầu tăng lên khoảng 27.200 đồng/lít, chi phí nhiên liệu cho một chiều tăng lên khoảng 16,3 triệu đồng. Nếu tính cả hai chiều, tổng chi phí nhiên liệu lên tới 32,6 triệu đồng.

Như vậy, chênh lệch chi phí nhiên liệu tăng khoảng 4,9 triệu đồng mỗi chuyến một chiều, tương đương 9,8 triệu đồng cho chuyến khứ hồi.

Theo tính toán của các doanh nghiệp, mỗi xe chạy tuyến Bắc - Nam hiện phải tốn thêm gần 5 triệu đồng tiền dầu cho mỗi chiều. Nếu một xe chạy 8-10 chuyến/tháng, chi phí nhiên liệu tăng thêm khoảng 40-50 triệu đồng/tháng. Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp vận tải cho rằng chi phí nhiên liệu đang “ăn” gần hết lợi nhuận của các chuyến xe đường dài Bắc - Nam.

“Khi giá dầu tăng, chi phí mỗi chuyến xe tăng rất nhiều. Nhưng nhiều hợp đồng vận chuyển đã ký từ trước nên chưa thể điều chỉnh giá ngay”, đại diện doanh nghiệp cho biết.

Điều này khiến không ít doanh nghiệp rơi vào tình trạng chi phí tăng nhưng doanh thu không tăng tương ứng. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt trên thị trường vận tải, việc tăng giá cước ngay lập tức không phải lúc nào cũng khả thi.

Khó khăn chồng chất

Ngoài chi phí nhiên liệu, các doanh nghiệp vận tải còn phải gánh nhiều khoản chi khác như bảo dưỡng phương tiện, tiền lương lái xe, phí cầu đường, bến bãi… Khi giá nhiên liệu tăng, toàn bộ cấu trúc chi phí vận hành của doanh nghiệp bị ảnh hưởng.

Một số doanh nghiệp cho biết lợi nhuận hiện nay đã giảm đáng kể so với trước. Nhiều đơn vị phải cắt giảm chi phí quản lý, tiết kiệm tối đa các khoản chi để duy trì hoạt động.

Theo các doanh nghiệp vận tải, điều đáng lo ngại nhất hiện nay không chỉ là giá xăng dầu tăng mà còn là sự biến động khó lường của thị trường nhiên liệu.

Khi giá nhiên liệu liên tục thay đổi, doanh nghiệp rất khó lập kế hoạch vận hành dài hạn. Nếu tình trạng này kéo dài, nhiều doanh nghiệp vận tải có thể buộc phải thu hẹp quy mô hoạt động hoặc tạm dừng khai thác một số tuyến. Khi đó, tác động của “cơn sốt xăng dầu” sẽ không chỉ dừng lại ở doanh nghiệp mà còn lan rộng tới người lao động và toàn bộ thị trường vận tải.