Mở rộng đầu ra
Thông tin tại Tọa đàm “Xăng E10: Hiểu đúng, dùng tốt” do Báo Công Thương tổ chức, ông Nguyễn Khắc Hiếu - Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng, Sở Công Thương TP.HCM cho biết, sau hơn một tháng triển khai, nguồn cung xăng E10 trên địa bàn thành phố cơ bản ổn định, chưa ghi nhận tình trạng thiếu hàng hay phản ánh tiêu cực từ người tiêu dùng. Theo ông, kết quả bước đầu cho thấy việc triển khai xăng E10 đang đi đúng lộ trình, tạo tiền đề cho các bước phát triển tiếp theo.
Ông Nguyễn Khắc Hiếu - Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng, Sở Công Thương TP.HCM cho biết, kết quả bước đầu cho thấy việc triển khai xăng E10 đang đi đúng lộ trình, tạo tiền đề cho các bước phát triển tiếp theo. Ảnh: Thanh Minh.
Không chỉ dừng lại ở việc thay đổi loại nhiên liệu sử dụng, theo các chuyên gia, khi lộ trình phối trộn tiếp tục được mở rộng, tác động sẽ lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác, đặc biệt là nông nghiệp và công nghiệp chế biến nguyên liệu sinh học.
Theo PGS.TS Ngô Thanh An, Trưởng khoa Công nghệ Hóa học, Trường Đại học Công Thương TP.HCM, khi lộ trình phối trộn tiếp tục được nâng từ E10 lên E15 và E20, nhu cầu ethanol sẽ tăng đáng kể. Điều đó đồng nghĩa với việc hình thành một thị trường ổn định, có thể dự báo được cho các cây nguyên liệu như sắn, mía - những loại cây đang được trồng phổ biến tại khu vực trung du, duyên hải và Tây Nguyên.
"Nhu cầu nguyên liệu tăng sẽ kéo theo giá trị nông sản được nâng lên, tạo động lực đầu tư vào chế biến sâu và thúc đẩy chuỗi liên kết từ nông dân, nhà máy sản xuất ethanol đến hệ thống phân phối nhiên liệu", ông An nhận định.
Không chỉ dừng ở các cây nguyên liệu truyền thống, nhiên liệu sinh học còn mở thêm cơ hội cho nhiều loại phụ phẩm nông nghiệp vốn lâu nay chưa được khai thác hiệu quả.
Theo PGS.TS Ngô Thanh An, ethanol thế hệ thứ hai có thể được sản xuất từ rơm rạ, bã mía, trấu, vỏ cà phê... Đây đều là nguồn nguyên liệu lignocellulose rất dồi dào, không cạnh tranh với cây lương thực và có tiềm năng giảm phát thải CO₂ lớn. Trong khi đó, mỗi năm Việt Nam phát sinh hàng chục triệu tấn phụ phẩm nông nghiệp nhưng phần lớn vẫn bị đốt bỏ hoặc xử lý chưa hiệu quả. Nếu được đưa vào chuỗi sản xuất nhiên liệu sinh học, nguồn tài nguyên này sẽ tạo thêm giá trị cho nông nghiệp, đồng thời góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lê Trung Hưng - Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Dầu Việt Nam - CTCP (PVOIL), cho biết đơn vị đã triển khai kinh doanh xăng E10 trên toàn hệ thống từ giữa tháng 5 và chuẩn bị nguồn ethanol cùng hệ thống pha chế tại 13 cơ sở trên cả nước để đáp ứng nhu cầu hiện nay. Doanh nghiệp cũng sẵn sàng cung ứng cho các đầu mối khác khi thị trường mở rộng.
Ông Lê Trung Hưng - Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Dầu Việt Nam - CTCP (PVOIL) cho biết, doanh nghiệp đảm bảo sản lượng, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ xăng E10 hiện nay. Ảnh: Thanh Minh.
Theo ông Hưng, trong thời gian tới, yếu tố quan trọng nhất vẫn là bảo đảm nguồn ethanol ổn định để đáp ứng lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học. Hiện nhiều doanh nghiệp đầu mối vẫn đang đầu tư hệ thống pha chế và hoàn thiện các điều kiện cần thiết để tham gia thị trường.
Gỡ điểm nghẽn công nghệ
Theo các chuyên gia, để chuỗi giá trị nhiên liệu sinh học phát triển bền vững, việc mở rộng vùng nguyên liệu thôi là chưa đủ. Thách thức lớn nhất hiện nay vẫn nằm ở công nghệ.
PGS.TS Ngô Thanh An cho rằng, ethanol thế hệ thứ hai là hướng đi bền vững sau năm 2030 nhưng công nghệ chuyển hóa sinh khối thành ethanol hiện vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Chi phí enzyme phục vụ quá trình thủy phân còn cao, hiệu suất chuyển hóa cần tiếp tục cải thiện, khiến giá thành ethanol thế hệ hai vẫn cao hơn ethanol thế hệ thứ nhất. Điều đó đòi hỏi phải đầu tư mạnh hơn cho nghiên cứu và phát triển.
Để chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo, theo ông An, Việt Nam cần tập trung vào ba trụ cột. Thứ nhất là làm chủ công nghệ chuyển hóa sinh khối thành ethanol, từ công nghệ tiền xử lý nguyên liệu lignocellulose, phát triển enzyme đến tối ưu hóa quá trình lên men và tích hợp các công đoạn sản xuất.
Thứ hai là xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp để các kết quả nghiên cứu nhanh chóng được thương mại hóa và đưa vào sản xuất.
Thứ ba là đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu. Theo ông, ngành nhiên liệu sinh học cần đội ngũ chuyên gia về công nghệ sinh học, hóa học, đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA) cũng như quản trị carbon nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường nhiên liệu xanh và thị trường tín chỉ carbon trong tương lai.
Ở góc độ quản lý, ông Nguyễn Khắc Hiếu cho rằng Việt Nam có lợi thế lớn về nông nghiệp nhưng vẫn chưa khai thác hiệu quả để phát triển nhiên liệu sinh học. Trước đây cả nước từng có sáu nhà máy sản xuất ethanol nhưng hiện chỉ còn khoảng hai nhà máy hoạt động. Trong khi đó, nếu tiếp tục mở rộng lộ trình phối trộn, nhu cầu ethanol sẽ tăng nhanh và có thể vượt khả năng cung ứng hiện nay.
Theo ông Hiếu, cần có thêm cơ chế thu hút doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất ethanol, đồng thời nghiên cứu các chính sách ưu đãi để giảm giá thành, tạo điều kiện cho nhiên liệu sinh học phát triển bền vững. Bên cạnh đó, thành phố cũng kiến nghị nghiên cứu cơ chế dự trữ năng lượng, tăng cường kiểm soát chất lượng xăng E10 và đẩy mạnh truyền thông để người dân hiểu đúng về nhiên liệu sinh học.
