'Nếu tìm được các anh về với gia đình thì hạnh phúc lắm'

Mở rộng gấp 3 lần diện tích tìm kiếm

Sáng 9/7, sau 4 ngày triển khai tìm kiếm, lực lượng làm nhiệm vụ tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng, TP.HCM tiếp tục mở rộng khu vực khai quật nhằm tìm kiếm thêm hài cốt liệt sĩ sau khi những bộ hài cốt liệt sĩ đầu tiên được tìm thấy cùng nhiều di vật như cúc áo, tăng võng, băng đạn, vật dụng cá nhân.

Theo Bộ Tư lệnh TP.HCM, việc mở rộng phạm vi được thực hiện trên cơ sở đánh giá hiện trường, đối chiếu tư liệu lịch sử và thông tin do các nhân chứng cung cấp, với mục tiêu không bỏ sót bất kỳ vị trí nào có khả năng còn hài cốt liệt sĩ.

Hiện tại, rãnh mộ đang khai quật có chiều dài khoảng 25 m. Bề rộng được mở rộng thêm khoảng 2 m, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tìm kiếm, cất bốc và bảo đảm an toàn trong quá trình thi công. Bên cạnh đó, máy móc cùng lực lượng chuyên trách tiếp tục bóc mặt đường nhựa và lớp đất mặt. Công tác đào thủ công bằng xẻng, thực hiện theo từng lớp mỏng. Mỗi dấu hiệu bất thường đều được kiểm tra cẩn trọng. Quá trình cất bốc được thực hiện tỉ mỉ, cẩn trọng nhằm bảo đảm nguyên trạng các vị trí phát hiện.

Đến nay, lực lượng quy tập đã tìm thấy những bộ hài cốt liệt sĩ đầu tiên tại khu vực A, phía sau Nhà Truyền thống. Một số hài cốt được phát hiện cùng tăng, võng và nhiều di vật. Một trường hợp đã bước đầu xác định được danh tính là liệt sĩ Huỳnh Văn Quên nhờ cuốn sổ có ghi tên ông. Các hài cốt sau khi cất bốc đều được đưa về khu vực bảo quản để phục vụ giám định và xác định danh tính. 

Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM cho biết, công tác khai quật được triển khai theo đúng quy trình chuyên môn. Hiện trường được tách bóc từng lớp đất để bảo đảm không bỏ sót hài cốt và di vật. 

Cũng theo tướng Trung, Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7 đã điều động 20 cán bộ từ Đội K70, K71, K72 và K73, những lực lượng chuyên trách quy tập hài cốt liệt sĩ của Quân khu 7, với kinh nghiệm thực hiện nhiệm vụ tại các chiến trường cũ và ở Campuchia đến công viên Lê Thị Riêng. Lực lượng được bổ sung cùng nhiều trang thiết bị chuyên dụng và Đội K lâm thời của Bộ Tư lệnh TP.HCM nhằm đáp ứng yêu cầu mở rộng phạm vi tìm kiếm.

Thượng tá Trần Hùng Cường, Chính trị viên Đội K73, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tây Ninh, cho biết đơn vị đang phụ trách tìm kiếm chiến sĩ hy sinh, mất tin, mất tích tại chiến trường Campuchia, khu vực giáp biên giới Tây Ninh thì nhận được lệnh Bộ Tư lệnh điều động đến hỗ trợ công tác quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng.

Theo Thượng tá Cường, dù điều kiện thực địa giữa Campuchia và TP.HCM có nhiều khác biệt, kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm vẫn được vận dụng hiệu quả. Lực lượng Đội K nhận diện sự thay đổi của từng lớp địa tầng, quan sát màu đất, dấu vết xáo trộn và chuyển sang đào thủ công khi xuất hiện dấu hiệu nghi có hài cốt hoặc di vật để tránh gây ảnh hưởng đến hiện trường.

Ban Chỉ đạo 515 TP.HCM cho biết khu vực công viên Lê Thị Riêng từng là Nghĩa trang Đô Thành. Nhiều nguồn tư liệu, bản đồ quân sự, không ảnh cùng lời kể của nhân chứng đều cho thấy nơi đây có các rãnh chôn tập thể những chiến sĩ hy sinh trong đợt Tổng tiến công và nổi dậy năm Mậu Thân 1968. Kết quả khảo sát địa vật lý và khai quật thực tế đang từng bước củng cố các nhận định này.

Trong thời gian tới, lực lượng làm nhiệm vụ sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi khai quật theo diễn biến thực địa. Công tác tìm kiếm được triển khai liên tục với sự tham gia của các đội quy tập, chuyên gia khảo cổ, lực lượng pháp y và cán bộ kỹ thuật. 

Mục tiêu là tìm kiếm đầy đủ các hài cốt còn nằm lại dưới lòng đất. Đồng thời, các đơn vị sẽ thu thập mẫu ADN và đối chiếu thông tin để sớm xác định danh tính, đưa các liệt sĩ trở về với gia đình sau gần sáu thập kỷ chờ đợi.

Gặp người hơn 30 năm đi tìm đồng đội

Tại công viên Lê Thị Riêng hôm nay, chúng tôi gặp ông Trần Văn Bản, cựu bác sĩ quân y Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 268, Phân khu 1 Sài Gòn - Gia Định, nguyên Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ quận Tân Bình (cũ).

Ông Bản cho biết, từng trực tiếp tham gia chiến đấu, cứu chữa thương binh trên chiến trường Sài Gòn - Gia Định. Ở trận Mậu Thân năm 1968, ông tham gia đợt 2.

Ông Bản cho biết, là bác sĩ quân y trên chiến trường, ông và đồng đội khi ấy không chỉ cầm dao mổ. Ông nhớ có lần đang phẫu thuật trong hầm thì xe tăng địch chạy ngay phía trên. “Khi có thương binh thì cứu chữa, nhưng địch tràn tới thì cũng phải cầm súng chiến đấu để bảo vệ thương binh. Xe tăng đi cách hầm chỉ vài mét. Chừng nào chưa cán trúng thì mình vẫn tiếp tục mổ”, ông nhớ lại.

Đơn vị của ông khi ấy có khoảng 1.000 cán bộ, chiến sĩ. Sau ngày giải phóng, chưa đến 100 người trở về. Riêng lực lượng quân y, hàng trăm người đã hy sinh.

Có lẽ vì vậy mà mỗi khi nghe tin tìm thấy thêm một hài cốt liệt sĩ, ông lại không giấu được xúc động: "Nếu tìm được các anh về với gia đình thì hạnh phúc lắm".

Sau ngày đất nước thống nhất, ông Bản đã cùng đồng đội không ngừng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Ông cùng nhiều cựu chiến binh trở lại chiến trường xưa, lần theo ký ức, tìm gặp đồng đội còn sống để tìm kiếm những người nằm lại. Có người đi hàng chục lần, hết năm này sang năm khác, nhưng chưa tìm được.

Hôm nay, ông Bản đứng đây, trước nhiều ống kính máy ảnh, ông không giấu được xúc động, hạnh phúc khi biết đã tìm được những bộ hài cốt đầu tiên. “Anh em báo tin cho nhau liên tục. Ai cũng mừng rơi nước mắt vì cuối cùng cũng có hy vọng tìm được đồng đội. Nhiều hài cốt nằm dưới nền đất ngập nước suốt nhiều năm nhưng khi đưa lên vẫn còn khá nguyên vẹn. Tôi chỉ mong tìm được thêm nhiều hài cốt và còn giữ được nguyên trạng để thuận lợi cho việc xác minh danh tính”, ông Bản tâm sự.

"Nhiều năm liền, tôi và đồng đội các anh vẫn không ngừng tìm kiếm. Ai cũng chỉ mong đưa được các anh về. Nhưng thời gian cứ trôi đi, đồng đội các anh ngày càng ít dần, phần vì tuổi cao, sức khoẻ, trí nhớ kém đi, công cuộc tìm kiếm như vô vọng. Thật may mắn là hôm nay, tôi còn được đứng đây, chứng kiến hình ảnh mọi người bóc từng lớp đất, tìm lại từng di vật nhỏ của các anh. Hạnh phúc biết nhường nào khi các anh được trở về trong vòng tay yêu thương của gia đình, đồng đội", ông Trần Văn Bản xúc động.