Nắn tín dụng vào nhà ở xã hội: [Bài 1]Ưu tiên nguồn vốn, tạo 'luồng xanh'

Vốn cho vay nhà ở xã hội tăng 200%

Chia sẻ tại hội thảo nhà ở xã hội vừa diễn ra, ông Nguyễn Ngọc Cảnh, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết, chỉ đạo các tổ chức tín dụng hướng dòng vốn vào phân khúc nhà ở giá rẻ, nhà ở cho người thu nhập thấp. Hiện nay, tổng dư nợ cho vay NƠXH khoảng 41.000 tỷ đồng.

“Ngân hàng Nhà nước thời gian qua đã ưu tiên nguồn vốn tín dụng cho lĩnh vực này, đồng thời phối hợp với Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan hoàn thiện cơ chế, chính sách, tháo gỡ khó khăn trong triển khai các dự án”, ông Cảnh nói.

Tại Ngân hàng Chính sách xã hội, dư nợ cho vay NƠXH theo Nghị định 100/2024/NĐ-CP hơn 20.500 tỷ đồng và gần 4.800 tỷ đồng cho 4 chương trình hỗ trợ nhà ở dành cho các đối tượng chính sách.

Trong khi đó, tại ngân hàng thương mại, dư nợ cho vay gồm 9.000 tỷ đồng cho vay theo cơ chế thông thường và gần 7.000 tỷ đồng thuộc Chương trình cho vay NƠXH theo Nghị quyết 33/NQ-CP.

Theo Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh, để khuyến khích các ngân hàng cho vay NƠXH, Ngân hàng Nhà nước cho phép không tính dư nợ của gói tín dụng này vào hạn mức tăng trưởng tín dụng. Mặt bằng lãi suất điều hành ổn định nhằm tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay. Hiện nay, lãi suất cho vay đối với chủ đầu tư khoảng 6,1%/năm và người mua nhà ở xã hội khoảng 5,6%/năm, mức ưu đãi so với mặt bằng thị trường.

“Nhờ giải pháp đồng bộ từ Chính phủ, bộ ngành và địa phương, tiến độ giải ngân của chương trình cải thiện rõ rệt. Đến cuối tháng 1/2026, ngân hàng thương mại đồng ý cho vay 20.500 tỷ đồng, tăng hơn 200% so với cuối năm 2024. Tuy vậy, quy mô vốn còn lại của chương trình vẫn rất lớn, cho thấy dư địa tín dụng để thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội trong thời gian tới vẫn còn đáng kể”, ông Cảnh nói.

Làm rõ hơn chính sách tín dụng cho NƠXH,  ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước) cho biết, Ngân hàng Nhà nước quy định hệ số rủi ro đối với khoản cho vay mua thấp hơn so với khoản vay bất động sản thương mại thông thường. Chính sách này giúp ngân hàng thương mại giảm áp lực về hệ số an toàn vốn, qua đó khuyến khích tổ chức tín dụng tích cực cho vay đối với lĩnh vực NƠXH.

“Ngân hàng Nhà nước triển khai chương trình cho vay theo Nghị định 100 về phát triển và quản lý NƠXH thông qua ngân hàng chính sách xã hội với lãi suất 5,4%/năm, với thời hạn vay tối đa lên tới 25 năm. Chương trình tín dụng theo Đề án 1 triệu căn NƠXH (thường được gọi là gói tín dụng 120.000 tỷ đồng), thông qua ngân hàng thương mại để cho vay đối với cả chủ đầu tư dự án và người mua nhà. Lãi suất cho vay được quy định thấp hơn từ 1,5 - 2% so với lãi suất cho vay trung bình trên thị trường”, ông Bắc nói.

Ngân hàng Nhà nước có cơ chế điều hành nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho ngân hàng thương mại mở rộng tín dụng đối với lĩnh vực nhà ở xã hội, đồng thời khuyến khích tổ chức tín dụng tích cực tham gia các chương trình ưu đãi.

“Đối tượng mua NƠXH thường có thu nhập thấp hoặc trung bình, khả năng tài chính hạn chế hơn so với người mua nhà ở thương mại. Vì vậy, việc thiết kế cơ chế lãi suất ưu đãi và ổn định trong thời gian dài sẽ giúp người dân yên tâm vay vốn và có khả năng trả nợ tốt hơn. Chương trình tín dụng triển khai qua ngân hàng thương mại, lãi suất cho vay đối với người mua NƠXH được quy định thấp hơn khoảng 2% so với lãi suất cho vay bình quân của ngân hàng thương mại Nhà nước. Trong khi đó, đối với chủ đầu tư dự án, mức ưu đãi lãi suất khoảng 1,5%”, ông Bắc nói.

Theo Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, chương trình tín dụng dành cho NƠXH hiện nay chủ yếu được triển khai bằng nguồn vốn của chính ngân hàng thương mại, không sử dụng nguồn hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách nhà nước. Điều này thể hiện sự chủ động của ngành ngân hàng trong việc đồng hành cùng Chính phủ thực hiện mục tiêu phát triển NƠXH. Việc sử dụng nguồn vốn của hệ thống ngân hàng giúp quá trình triển khai linh hoạt và nhanh chóng hơn. Nếu sử dụng nguồn vốn ngân sách thì sẽ phải tuân thủ nhiều quy trình, thủ tục phức tạp hơn.

“Luồng xanh” cho nhà ở xã hội

Ông Nguyễn Văn Sinh, Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết, đến nay, cả nước triển khai 737 dự án nhà ở xã hội với quy mô 701.247 căn, tương đương khoảng 70% mục tiêu của Đề án phát triển 1 triệu NƠXH. Năm 2026, Chính phủ giao mục tiêu phát triển 158.700 căn nhà ở xã hội, tăng khoảng 1,5 lần so với năm 2025. Tuy nhiên, quy mô 220 dự án đang triển khai với gần 215.000 căn đã vượt mức kế hoạch.

“Để đẩy nhanh tiến độ và hướng tới mục tiêu hoàn thành 1 triệu căn NƠXH vào năm 2028, sớm hơn 2 năm so với kế hoạch ban đầu, Bộ Xây dựng sẽ triển khai nhiều giải pháp trọng tâm. Chúng tôi hoàn thiện cơ chế chính sách, tháo gỡ vướng mắc cho dự án; phối hợp với các bộ, ngành và địa phương theo sát tiến độ từng công trình; đồng thời yêu cầu địa phương đưa chỉ tiêu phát triển NƠXH vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm”, Thứ trưởng Sinh nói.

Bộ Xây dựng cũng yêu cầu chủ đầu tư tập trung nguồn lực để hoàn thành  dự án đang khởi công ngay trong năm nay, đồng thời chuẩn bị quỹ đất sạch có vị trí thuận lợi, hạ tầng đồng bộ để phát triển thêm dự án mới. Cơ chế đặc thù sẽ được áp dụng nhằm thu hút nhà đầu tư có năng lực tài chính, sẵn quỹ đất tham gia phát triển NƠXH.

Đặc biệt, dự án NƠXH sẽ được đưa vào nhóm “luồng xanh” về thủ tục hành chính, cho phép thực hiện song song nhiều quy trình nhằm cắt giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết thủ tục và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Tiến độ triển khai chương trình sẽ được tổng hợp, báo cáo Thủ tướng định kỳ hằng tháng và hằng quý để kịp thời có giải pháp chỉ đạo, điều hành.

Theo ông Hà Quang Hưng, Cục Phó Cục Quản lý nhà và thị trường Bất động sản (Bộ Xây dựng), tại đô thị lớn, nguồn cung NƠXH chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu. Điều này xuất phát từ thực tế, thời gian dài, nguồn cung bất động sản trên thị trường bị lệch về phân khúc cao cấp và trung - cao cấp, trong khi thiếu nghiêm trọng sản phẩm phù hợp với khả năng chi trả của người thu nhập thấp và trung bình. Giá nhà thương mại bị đẩy lên cao đã tạo áp lực lớn lên nhu cầu NƠXH. Dù một số địa phương có bố trí quỹ đất, nhưng nhiều vị trí lại xa trung tâm, thiếu kết nối hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Điều này khiến nhà đầu tư không mặn mà tham gia, đồng thời làm giảm sức hút đối với người mua.

“Thủ tục đầu tư, lựa chọn chủ đầu tư và triển khai dự án trước đây còn phức tạp, kéo dài. Gần đây, với việc ban hành các cơ chế thí điểm và chính sách đặc thù phát triển NƠXH, nhiều vướng mắc đã từng bước được tháo gỡ”, ông Hưng nói.

Cả nước triển khai 737 dự án nhà ở xã hội với quy mô 701.247 căn, tương đương khoảng 70% mục tiêu của Đề án phát triển 1 triệu NƠXH. Năm 2026, Chính phủ giao mục tiêu phát triển 158.700 căn NƠXH, tăng khoảng 1,5 lần so với năm 2025.