Phản ánh đến Báo Nông nghiệp và Môi trường, nhiều người dân trúng đấu giá quyền sử dụng đất tại khu Man Cá, Man Cổng, Mạ Man (thôn Văn Quán, xã Thanh Oai, TP Hà Nội) cho biết, mặc dù đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính (trong đó có cả phần tiền phạt chậm nộp), nhưng suốt gần một năm qua vẫn đang “mắc kẹt” trong tình trạng pháp lý một cách khó hiểu, dẫn đến không được làm thủ tục hồ sơ để cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ).
Theo phản ánh, những công dân này là người đã trúng đấu giá quyền sử dụng đất tại khu Man Cá, Man Cổng, Mạ Man (xã Đỗ Động cũ, nay là xã Thanh Oai) tại phiên đấu giá tổ chức vào ngày 15/3/2025 và 22/3/2025 do UBND huyện Thanh Oai tổ chức và đã được ban hành quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá.
UBND TP Hà Nội cần sớm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về cấp quyền sử dụng đất đảm bảo quyền lợi cho người dân tai khu đất đấu giá xã Thanh Oai. Ảnh: Sơn Dũng.
Sau đó, trong quá trình thực hiện nghĩa vụ tài chính, một số người dân đã nộp tiền chậm so với thời hạn ghi trong thông báo của cơ quan thuế, chủ yếu chậm từ 1 đến 6 ngày. Theo phản ánh của người dân, nguyên nhân bắt nguồn từ cách ghi nội dung chưa rõ ràng trong thông báo của Đội Thuế liên ngành Thanh Oai – Chương Mỹ.
Cụ thể, thông báo chỉ nêu: “Chậm nhất 30 ngày kể từ ngày thông báo nộp tiền sử dụng đất, người sử dụng đất phải nộp 50% tiền sử dụng đất và chậm nhất 90 ngày kể từ ngày thông báo nộp tiền sử dụng đất còn lại”, nhưng không xác định rõ mốc thời gian cụ thể, cũng không làm rõ cách tính thời hạn theo ngày làm việc hay ngày dương lịch. Trong khi đó, số ngày trong mỗi tháng không giống nhau (28, 30 hoặc 31 ngày), dẫn đến những cách hiểu khác nhau khi xác định thời hạn nộp tiền. Đây là điều người dân không mong muốn, vì người dân nơi đây thực sự có nhu cầu về sinh sống ổn định, không phải đầu cơ về đất đai.
Đáng nói, dù có chậm chễ trong việc nộp tiền, nhưng người dân không hề né tránh trách nhiệm. Ngay sau khi nhận ra sai sót, nhiều người đã nộp đầy đủ tiền sử dụng đất, đồng thời thực hiện nghĩa vụ nộp tiền phạt chậm nộp theo đúng quy định của pháp luật về quản lý thuế. Nói cách khác, ngân sách Nhà nước không bị thất thu, nghĩa vụ tài chính đã được khắc phục hoàn toàn.
Tuy nhiên, điều bất thường là khi người dân đã hoàn thiện nghĩa vụ tài chính, nhưng lại không được tiếp nhận hồ sơ để làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cũng không nhận được thông báo hướng dẫn của chính quyền địa phương liên quan đến vấn đề này.
Chị H. (người trúng đấu giá) cho biết, để tham gia đấu giá, gia đình đã bán nhà cũ, vay ngân hàng, thậm chí vay nóng từ người thân. Khoản lãi ngân hàng vẫn phải trả đều, nhưng đất thì chưa được bàn giao, giấy tờ pháp lý thì “treo”. Bên cạnh đó gia đình gồm nhiều thế hệ phải sống tạm bợ, chờ đợi trong mòn mỏi. Trong khi đó, lại không nhận được câu trả lời rõ ràng từ các cấp chính quyền rằng việc chậm nộp tiền từ trên 2 ngày đã đủ căn cứ pháp lý để tước bỏ quyền được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay chưa?
Nhiều tháng qua người dân vẫn đang “mắc kẹt” trong tình trạng pháp lý một cách khó hiểu, dẫn đến không được làm thủ tục hồ sơ để cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Ảnh: Sơn Dũng.
“Chúng tôi hoàn toàn hiểu rõ tầm quan trọng của việc thực hiện đúng quy định pháp luật. Căn cứ vào khoản 4, khoản 5 Điều 15, Thông tư liên tịch số 88/2016 của Bộ Tài Chính và Bộ Tài Nguyên và Môi trường (cũ) quy định: Người trúng đấu giá có trách nhiệm nộp tiền tại Kho bạc Nhà nước (hoặc cơ quan được Kho bạc Nhà nước ủy nhiệm thu) theo đúng thời hạn tại thông báo do cơ quan thuế ban hành. Trường hợp nộp chậm so với thời hạn quy định tại thông báo của cơ quan thuế thì phải nộp tiền chậm nộp theo quy định của pháp luật quản lý thuế và căn cứ chứng từ nộp tiền và thông báo nộp tiền của cơ quan thuế, Văn phòng đăng ký đất đai trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận cho người trúng đấu giá theo quy định của pháp luật. Nên khi phát hiện sự việc, chúng tôi đã khẩn trương nộp tiền vào ngân sách Nhà nước…”, chị H. cho biết.
Thực tế, tại nhiều địa phương khác như huyện Phú Xuyên, Quốc Oai, Ứng Hòa, Tp Hà Nội (trước sáp nhập), các trường hợp nộp tiền chậm do có lý do chính đáng đều được xem xét, xử lý theo hướng bảo đảm quyền lợi của người dân. Cụ thể, cơ quan chức năng thực hiện thu khoản tiền chậm nộp theo quy định và tiếp tục hoàn thiện các thủ tục cần thiết để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân.
Vậy, vì sao tại khu Man Cá, Man Cổng, Mạ Man, cùng một hành vi nộp chậm, nhưng cách xử lý lại có phần cứng nhắc, gây mất niềm tin của người dân? Phải chăng đang tồn tại sự máy móc, áp dụng các quy định một cách cứng nhắc hoặc sự né tránh trách nhiệm của các cấp của chính quyền địa phương trong việc giải quyết hậu quả phát sinh?
Nếu việc chậm nộp được coi là vi phạm nghiêm trọng đến mức huỷ bỏ kết quả đấu giá, không cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì cơ sở pháp lý nào để các cơ quan thu đủ tiền, kể cả tiền phạt, nhưng lại không thực hiện bước tiếp theo là xác lập quyền sử dụng đất cho người dân?
Bên cạnh đó, một số người dân cho biết, trong suốt quá trình thực hiện nghĩa vụ tài chính đã không có bất kỳ thông báo, nhắc nhở hay cảnh báo nào được gửi tới người trúng đấu giá. Khi quy định pháp luật có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau, trách nhiệm hướng dẫn, giải thích, thậm chí là nhắc nhở của cơ quan quản lý ở đâu? Việc kéo dài tình trạng “treo” sổ đỏ không chỉ gây thiệt hại kinh tế cho người dân, mà còn làm phát sinh nguy cơ khiếu kiện, khiếu nại kéo dài, ảnh hưởng đến trật tự quản lý đất đai và niềm tin của xã hội.
Khu đấu giá quyền sử dụng đất tại khu Man Cá, Man Cổng, Mạ Man, thôn Văn Quán. Ảnh: Sơn Dũng.
Liên quan đến vấn đề này, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Kinh tế xã Thanh Oai - Nguyễn Văn Thành cho biết: “Đối với các trường hợp đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, UBND xã đã thực hiện đầy đủ thủ tục để cấp sổ cho người dân theo quy định. Khi tiếp nhận phản ánh của người dân về việc một số trường hợp trúng đấu giá quyền sử dụng đất nhưng nộp chậm tiền, UBND xã đã chủ động có nhiều văn bản gửi UBND TP Hà Nội và các sở, ban, ngành liên quan nhằm đề nghị hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình rà soát, thực hiện nghĩa vụ tài chính của người trúng đấu giá…”
Theo đó, đối với các trường hợp nộp tiền sử dụng đất chậm so với Thông báo nộp tiền của cơ quan thuế, UBND xã Thanh Oai đã tổng hợp và xin ý kiến chỉ đạo, hướng dẫn của UBND TP Hà Nội và các sở, ban, ngành tại các Văn bản: số 696/UBND-KT ngày 30/8/2025, số 916/UBND-KT ngày 20/9/2025 và số 1466/UBND-KT ngày 11/11/2025. “Tuy nhiên, đến nay UBND xã Thanh Oai vẫn chưa nhận được văn bản hướng dẫn chính thức từ UBND TP Hà Nội và các sở, ngành chức năng. Chúng tôi rất mong sớm có chỉ đạo cụ thể để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm quyền lợi cho người dân”, ông Thành cho hay.
Theo tìm hiểu của phóng viên, ngày 18/9/2025, Sở Tư pháp TP Hà Nội đã ban hành Văn bản số 4032/STP-BTTP, trong đó nêu rõ những bất cập trong quy định về ngày tính thời hạn tại Khoản 9 Điều 55 Nghị định số 102/2024/NĐ-CP hướng dẫn Luật Đất đai. Theo quy định này, việc nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất sau khi có quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá quyền sử dụng đất được xác định căn cứ vào Thông báo của cơ quan thuế. Tuy nhiên, trên thực tế, việc xác định thời hạn nộp tiền vẫn còn chưa thống nhất, gây lúng túng trong quá trình áp dụng.
Theo quy định tại Điều 145 Bộ luật Dân sự, việc áp dụng cách tính thời hạn được thực hiện theo quy định của Bộ luật này, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác. Trường hợp pháp luật về thuế không có quy định cụ thể về thời hạn và cách tính thời hạn thì việc xác định thời hạn sẽ được áp dụng theo Bộ luật Dân sự.
Đồng thời, Khoản 2 Điều 147 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ: “Khi thời hạn được xác định bằng ngày, tuần, tháng hoặc năm thì ngày đầu tiên của thời hạn không được tính, mà thời hạn được tính từ ngày tiếp theo liền kề ngày được xác định”.
Từ các căn cứ nêu trên, UBND xã Thanh Oai kiến nghị cơ quan quản lý Nhà nước về đất đai căn cứ vào Thông báo của cơ quan thuế và cách xác định thời hạn theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 để xác định chính xác các trường hợp nộp tiền không đúng quy định, bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật và quyền lợi chính đáng của người dân.
