Cuộc chiến bùng nổ từ các cuộc không kích chung của Mỹ và Israel vào Iran gần hai tuần trước, cho đến nay đã khiến khoảng 2.000 người thiệt mạng, đẩy thị trường năng lượng và vận tải toàn cầu vào tình trạng hỗn loạn. Xung đột lan rộng khắp Trung Đông đã buộc các nước phải lên kế hoạch giải phóng kho dự trữ dầu chiến lược ở mức kỷ lục nhằm xoa dịu cú sốc nhiên liệu tồi tệ nhất kể từ thập niên 1970.
Giá dầu, sau khi vọt lên mức gần 120 USD/thùng vào đầu tuần trước khi lùi về quanh mức 90 USD, đã tăng gần 5% vào thứ Tư và tiếp tục đà tăng trong phiên giao dịch tại châu Á vào thứ Năm do lo ngại về gián đoạn nguồn cung tái diễn. Các chỉ số chứng khoán chính tại Phố Wall và châu Á đồng loạt sụt giảm theo sau diễn biến này.
Iran đã thể hiện rõ ý định gây ra một cú sốc kinh tế kéo dài. Người phát ngôn Bộ Chỉ huy quân sự Iran hôm thứ Tư đã gửi thông điệp trực tiếp tới Mỹ: "Hãy chuẩn bị cho giá dầu lên 200 USD/thùng, bởi giá dầu phụ thuộc vào an ninh khu vực - thứ mà các người đã làm mất ổn định."
Các quan chức cảng và công ty an ninh hàng hải và quản lý rủi ro cho biết, hôm thứ Năm, các xuồng chở thuốc nổ của Iran dường như đã tấn công hai tàu nhiên liệu tại vùng biển Iraq, khiến chúng bốc cháy và một thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng, sau khi các vật thể bay tấn công ba tàu thương mại khác tại vùng Vịnh.
Ông Tony Sycamore, chuyên gia phân tích tại IG, nhận định: "Đây dường như là phản ứng trực tiếp và mạnh mẽ của Iran đối với thông báo đêm qua của IEA về việc giải phóng lượng lớn dự trữ chiến lược nhằm hạ nhiệt mức giá đang mất kiểm soát."
Bộ Nội vụ Bahrain cũng xác nhận Iran đã nhắm mục tiêu vào các bồn chứa nhiên liệu tại một cơ sở ở Muharraq.
Kho dầu ở thủ đô Tehran của Iran bị đánh trúng ngày 8-3. Ảnh: AFP
Tuyến đường dầu mỏ huyết mạch bị phong tỏa
Cho đến nay, chưa có dấu hiệu nào cho thấy tàu thuyền có thể di chuyển an toàn qua eo biển Hormuz - tuyến đường trọng yếu dọc bờ biển Iran, nơi lưu thông khoảng 20% lượng dầu của thế giới nhưng hiện đang bị phong tỏa.
Hôm thứ Tư, người phát ngôn quân đội Iran tuyên bố eo biển này "chắc chắn" nằm dưới sự kiểm soát của Iran. Trong khi đó, nhóm G7 gồm Hoa Kỳ, Canada, Nhật Bản, Ý, Anh, Đức và Pháp đã đồng ý xem xét phương án hộ tống quân sự cho các tàu thương mại để họ có thể tự do lưu thông trong vùng Vịnh.
Tổng thống Trump tuyên bố lực lượng Mỹ đã tiêu diệt 58 tàu hải quân của Iran và quốc gia này "gần như đã đi đến hồi kết". Ông khẳng định Mỹ sẽ "theo dõi sát sao" eo biển Hormuz và thêm rằng: "Eo biển đang ở tình trạng tốt. Chúng ta đã hạ gục toàn bộ tàu của họ. Họ có một số tên lửa, nhưng không nhiều. Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết Iran đã triển khai khoảng một chục quả mìn trên kênh đào, khiến tình trạng phong tỏa trở nên phức tạp hơn.
Với giá xăng tăng vọt, giá dầu đã trở thành một yếu tố ngày càng cấp bách trong các tính toán đằng sau cuộc chiến.
