Từng là thủ phủ cam của tỉnh Hòa Bình (cũ) nhưng nông dân trồng cam ở huyện Cao Phong trước đây đã liêu xiêu vì dịch hại, đặc biệt là các bệnh do nấm, vi khuẩn gây ra như vàng lá thối rễ, greening... Trong hoàn cảnh đó, vẫn có những điểm sáng như HTX 3T Farm. Họ không chỉ vượt qua được dịch hại mà còn nâng cao được giá trị sản phẩm, đa dạng hóa sản phẩm từ cam.
Những cây cam trĩu quả của HTX 3T Farm trước vụ thu hoạch năm 2025. Ảnh: Tùng Đinh.
Từ khoảng năm 2014, cam Cao Phong trúng đậm, giá lên đến 20.000 đồng/kg, thương lái không cần chọn mà mua đồng giá cả vườn. Do diện tích mở rộng quá nhanh, nguồn cung dư thừa, nhiều bệnh hại xuất hiện nên cam Cao Phong xuống giá, giảm chỉ còn phân nửa so với lúc cao điểm.
Năm 2016, chị Vũ Thị Lệ Thủy - Giám đốc của HTX 3T Farm (huyện Cao Phong cũ) quyết định xây dựng nhóm sản xuất, phối hợp với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Hòa Bình tập huấn quy trình canh tác đảm bảo sức khỏe cây trồng, phòng trừ dịch hại và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. “Chúng tôi áp dụng các biện pháp sinh học, dùng đèn bẫy ngài, ruồi vàng để phòng trừ sinh vật gây hại, giảm sử dụng thuốc BVTV và phân bón hóa học", chị Thủy cho hay.
Chị Vũ Thị Lệ Thủy, Giám đốc HTX 3T Farm kiểm tra vườn cam. Ảnh: Tùng Đinh.
Năm 2028, chị cùng một số gia đình trong khu vực thành lập HTX với 7 thành viên, đến nay số thành viên đã tăng lên 15, tổng diện tích cam khoàng 20 ha. Nhờ chú trọng đầu tư, tuân thủ quy trình sản xuất, phòng trừ dịch hại đúng cách, giá cam của HTX dần ổn định và tăng theo từng năm dù có giai đoạn cam Cao Phong mất giá. Năm 2024, giá cam trung bình của thị trường chỉ khoảng 20.000 đồng/kg trong khi giá bán của HTX lên đến 45.000 đồng/kg.
Với diện tích 20 ha, sản lượng cam của HTX 3T Farm khoảng 200 tấn/năm. Cam của HTX đã nhiều năm sản xuất theo quy trình VietGAP và đã được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao vào năm 2020. HTX cũng đầu tư cho sơ chế sau thu hoạch. Các vườn cam thông thường mỗi nhân công cắt từ 2 - 4 tạ cam/ngày rồi cho luôn vào thùng để bán thì ở 3T Farm cam được tuyển lựa rất kỹ.
Bẫy ngài bằng đèn tại HTX 3T Farm. Ảnh: Tùng Đinh.
“Sau khi cắt từ cây, chúng tôi phải cắt sát cuống, tuyển chọn theo kích cỡ, sau đó cho vào máy sục ozone để khử trùng. Trước khi sục, công nhân sẽ kiểm tra và loại bỏ những quả bị ruồi đục quả, đảm bảo không có nguy cơ bị hỏng trong quá trình vận chuyển. Nhờ tuân thủ quy trình phòng trừ dịch hại theo khuyến cáo của cơn quan chức năng cùng với đầu tư cho sơ chế đã giúp cam của chúng tôi dù giá cao nhưng vẫn tiêu thụ tốt”, chị Thủy chia sẻ.
Để tiếp tục nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường, HTX 3T Farm đang triển khai hệ thống nhật ký canh tác điện tử. Chị Thủy và các thành viên cũng tổ chức học tập, tìm hiểu các quy trình canh tác để đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường Halal. HTX cũng đang nghiên cứu, đa dạng hóa các sản phẩm chế biến từ cam.
Đèn bẫy ruồi đục quả được treo trên cây cam ở HTX 3T Farm. Ảnh: Tùng Đinh.
Ngoài cam tươi, HTX 3T Farm đang sản xuất thêm các sản phẩm chế biến từ cam như mứt cam, bột cam nguyên chất... Các sản phẩm chế biến giữ được tốt nhất màu sắc, hương vị đặc trưng của cam Cao Phong.
HTX đã đầu tư hệ thống máy móc hiện đại để chế biến theo quy trình khép kín thay vì làm theo phương pháp thủ công như trước, trong đó có hệ thống máy sấy lạnh và máy cô đặc chân không. Với hệ thống cô đặc chân không, sản phẩm mứt cam được cô đặc ở nhiệt độ từ 40 - 60 độ C. Thành phẩm cuối cùng khi đóng vào lọ sẽ giữ được màu sắc và mùi vị đặc trưng. Các sản phẩm chế biến từ cam của HTX tốt cho sức khỏe, mang thông điệp "Tốt đất - Tốt giống - Tốt từ tâm".
