Bộ Khoa học và Công nghệ đang lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo thông tư sửa đổi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xăng, nhiên liệu diesel và nhiên liệu sinh học, trong đó đáng chú ý là những điều chỉnh liên quan đến xăng sinh học E10.
Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất điều chính quy chuẩn xăng E10. Ảnh: Xuân Hải.
Theo dự thảo, hàm lượng etanol trong xăng E10 được đề xuất điều chỉnh từ mức 9-10% hiện hành xuống 8-10% thể tích, đồng thời nâng trần hàm lượng oxy từ 3,7% lên 4,0% khối lượng. Đây được xem là bước điều chỉnh kỹ thuật quan trọng nhằm tạo dư địa linh hoạt hơn cho hoạt động pha chế và nguồn cung xăng dầu. Dự thảo đang được lấy ý kiến đến hết ngày 2/4.
Đại diện cơ quan soạn thảo - Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam (Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia) cho biết, quy định hiện hành với biên độ quá hẹp đã gây không ít khó khăn cho doanh nghiệp, từ hạn chế nguồn xăng nền nhập khẩu đến làm gia tăng chi phí sản xuất, ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả kinh doanh và an ninh năng lượng quốc gia.
Việc sửa đổi lần này được xây dựng trên cơ sở tham chiếu các tiêu chuẩn quốc tế và khu vực, như Hiến chương nhiên liệu thế giới, đồng thời tiếp thu kinh nghiệm từ một số quốc gia. Thực tế, nhiều nước đã áp dụng biên độ linh hoạt hơn, như Trung Quốc cho phép hàm lượng etanol trong xăng E10 từ 8-12%, còn Philippines chấp nhận mức oxy lên tới 4,0%.
Hàm lượng etanol trong xăng E10 được đề xuất điều chỉnh từ mức 9-10% hiện hành xuống 8-10% thể tích. Ảnh: Tuyết Lan.
Một trong những “nút thắt” lớn hiện nay là yêu cầu xăng nền phải “không có oxy” để đáp ứng đồng thời các chỉ tiêu etanol và oxy theo quy chuẩn hiện hành. Tuy nhiên, nguồn cung trong nước mới chỉ đáp ứng khoảng 65% nhu cầu, phần còn lại phụ thuộc vào nhập khẩu, trong khi loại xăng nền phù hợp lại rất hạn chế trên thị trường quốc tế.
Các doanh nghiệp đầu mối cho biết, phần lớn xăng nhập khẩu hiện nay đều không đáp ứng tiêu chí “không có oxy”. Trong khi đó, nguồn xăng này chủ yếu chỉ được cung cấp cho một số thị trường như Nhật Bản hay Australia, khiến Việt Nam phải cạnh tranh trực tiếp nếu triển khai xăng E10 theo quy định cũ.
Chi phí cũng là vấn đề đáng lưu ý. Theo tính toán của Petrolimex, xăng “không có oxy” có giá cao hơn khoảng 600 đồng mỗi lít so với xăng thông thường. Với sản lượng lớn, riêng doanh nghiệp này có thể phát sinh thêm khoảng 2.900 tỷ đồng mỗi năm - đây là một khoản chi phí được đánh giá là rất lớn và chưa thực sự cần thiết.
Không chỉ với xăng E10, dự thảo cũng đề xuất điều chỉnh một số quy định đối với nhiên liệu diesel, trong đó thay đổi cách phân mùa cho chỉ tiêu điểm chảy. Cụ thể, mùa hè được tính từ ngày 1/4 đến 31/10 và mùa đông từ 1/11 đến 31/3, thay vì phân chia theo tháng như trước đây. Đồng thời, danh mục các hợp chất oxygenat được phép pha trộn vào xăng cũng được cập nhật, bổ sung thêm một số loại như iso-propyl ancol, iso-butyl ancol và các hợp chất ete, kèm theo giới hạn cụ thể.
Những đề xuất sửa đổi này được đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục gây áp lực lên giá xăng dầu. Trong nước, giá bán lẻ đã trải qua 9 kỳ điều hành liên tiếp chỉ trong hơn một tháng. Tính đến ngày 26/3, giá xăng RON 95-III - loại phổ biến trên thị trường đã lên mức 24.330 đồng/lít, tăng khoảng 35% so với cuối tháng trước, trong khi giá dầu diesel gần như tăng gấp đôi.
Trước tình hình đó, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương rà soát, tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến quy chuẩn, tiêu chuẩn và thủ tục chứng nhận hợp quy đối với xăng dầu nhập khẩu, nhằm rút ngắn thời gian đưa hàng ra thị trường. Đồng thời, Bộ cũng được giao nghiên cứu phương án điều chỉnh quy chuẩn kỹ thuật theo hướng hài hòa, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý, vừa giảm bớt thủ tục phát sinh.
Hiện nay, Việt Nam đã xây dựng 166 tiêu chuẩn quốc gia về xăng dầu. Việc sửa đổi lần này được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện khung pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo mục tiêu an ninh năng lượng trong bối cảnh mới.
