Đoàn công tác Sở NN-MT Sơn La làm việc tại xã Phiêng Cằm. Ảnh: Nguyễn Nga.
Ngày 11/4, ông Phùng Kim Sơn và đoàn công tác Sở NN-MT Sơn La đã khảo sát một số mô hình nông nghiệp và làm việc với UBND xã Phiêng Cằm nhằm nắm bắt tình hình phát triển kinh tế - xã hội, định hướng phát triển giai đoạn 2026 - 2030.
“Điểm nghẽn” của Phiêng Cằm
Xã Phiêng Cằm được thành lập trên cơ sở sáp nhập 2 xã Chiềng Nơi và Phiêng Cằm (huyện Mai Sơn cũ). Đây là xã vùng III đặc biệt khó khăn ở phía Tây Nam tỉnh Sơn La, cách trung tâm tỉnh khoảng 75 km; có diện tích tự nhiên hơn 28.000 ha, dân số trên 14.800 người, 34 bản, 6 dân tộc cùng sinh sống. Lực lượng lao động khoảng 7.264 người, chiếm trên 50% dân số; trong đó, lao động qua đào tạo đạt hơn 41%.
Địa hình của xã Phiêng Cằm chủ yếu là đồi núi chia cắt mạnh, núi cao xen kẽ thung lũng hẹp, độ cao trung bình từ 800 - 1.400 m so với mực nước biển, gây khó khăn trong mở rộng diện tích canh tác, nâng cao hệ số sử dụng đất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng và ứng dụng cơ giới hóa.
Đoàn công tác khảo sát mô hình trồng mắc ca tại bản Lọng Hỏm. Ảnh: Nguyễn Nga.
Theo ông Đặng Tiến Dũng, Chủ tịch UBND xã, giai đoạn 2021 - 2025, kinh tế - xã hội của xã Phiêng Cằm có nhiều chuyển biến tích cực. GRDP năm 2025 tăng khoảng 42% so với năm 2021, thu nhập bình quân đầu người đạt 27 triệu đồng/người/năm.
Kinh tế nông - lâm nghiệp có bước tiến đáng kể, xã đã vận động người dân chuyển đổi hiệu quả cây trồng trên đất dốc, gieo trồng hơn 3.500 ha cây trồng/năm với sản lượng trên 5.000 tấn, tập trung vào cà phê và cây ăn quả. Vùng chè hơn 20 ha được duy trì, từng bước hướng tới xây dựng sản phẩm OCOP. Lĩnh vực lâm nghiệp tiếp tục được quan tâm với diện tích rừng gần 12.000 ha, tỷ lệ che phủ đạt trên 42,4%.
Xã cũng triển khai các dự án hỗ trợ sinh kế cho hộ nghèo, cận nghèo, như hỗ trợ 110 con ngựa sinh sản và 181 con bò sinh sản. Thành lập 4 hợp tác xã nông nghiệp, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 63,4% năm 2020 xuống còn 34% năm 2025, bình quân giảm trên 5,88%/năm.
Tuy nhiên, kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ, mới khoảng 30% đường xã được nhựa hóa hoặc bê tông hóa 4 tuyến, 100% đường nội bản, nội đồng vẫn là đường đất, gây khó khăn cho đi lại và sản xuất. Hệ thống thủy lợi, nước sinh hoạt còn thiếu hụt, xã mới đạt 8/19 tiêu chí nông thôn mới.
Thăm mô hình trồng lê tại bản Phiêng Phụ. Ảnh: Nguyễn Nga.
Định hình mô hình, chuỗi liên kết sản xuất
Tại buổi làm việc, UBND xã kiến nghị Sở NN-MT tỉnh Sơn La quan tâm, đề xuất cấp có thẩm quyền bố trí nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia, ngân sách tỉnh, Trung ương và các nguồn hợp pháp khác để đầu tư hạ tầng phòng, chống thiên tai, thủy lợi, nước sinh hoạt, giao thông…
Trong đó, ưu tiên sắp xếp dân cư vùng thiên tai tại bản Huổi Do; xây dựng kè chống sạt lở khu trung tâm xã Chiềng Nơi cũ (bản Nhụng Trên, Nhụng Dưới, hiện còn 500 m chưa đầu tư); xây dựng đập ngăn lũ trên suối Két.
Đồng thời, nâng cấp hệ thống giao thông liên bản, nội bản; hệ thống cấp nước sinh hoạt tại khu trung tâm xã và 13 công trình nước sinh hoạt tại 13 bản; cải tạo hồ chứa nước bản Nong Tầu Thái, Nong Tầu Mông; nâng cấp 12 công trình thủy lợi đã xuống cấp.
Xã cũng đề xuất hỗ trợ phát triển các mô hình sản xuất như chăn nuôi lợn lai rừng, nuôi gà đen, trồng mắc ca xen cà phê, trồng trám đen xen cà phê, trồng hồng giòn theo hướng sản xuất hàng hóa.
Đoàn công tác kiểm tra khu vực quy hoạch hồ thủy lợi Nong Tầu Mông. Ảnh: Nguyễn Nga.
Ông Phùng Kim Sơn, Giám đốc Sở NN-MT tỉnh Sơn La ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của địa phương trong việc ổn định tổ chức sau sáp nhập và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đặc biệt, Phiêng Cằm đã bước đầu chuyển đổi cơ cấu cây trồng hiệu quả, phát triển cà phê, chè và cây ăn quả, góp phần giảm nghèo, nâng cao thu nhập cho người dân.
Giám đốc Sở NN-MT tỉnh Sơn La nhấn mạnh, Phiêng Cằm còn nhiều dư địa phát triển, trong đó yếu tố địa hình cao vừa là cơ hội nhưng đồng thời cũng là thách thức. Thời gian tới, địa phương cần khẩn trương lập quy hoạch, lấy xã, bản làm trung tâm trong xây dựng nông thôn mới, gắn phát triển nông nghiệp với du lịch trong chính bản làng.
Giám đốc Phùng Kim Sơn giao các phòng, đơn vị chuyên môn phối hợp, hỗ trợ xã trong công tác quy hoạch, đất đai và phát triển sản xuất; hướng dẫn chuyển đổi, sử dụng hiệu quả quỹ đất theo quy hoạch, hoàn thành trong tháng 5. Lĩnh vực khuyến nông phối hợp xây dựng mô hình phù hợp, gắn với lực lượng khuyến nông cơ sở, phấn đấu mỗi bản có từ 1 - 2 người tham gia hỗ trợ sản xuất.
Đối với UBND xã Phiêng Cằm, cần xây dựng phương án sơ bộ về quy hoạch, chỉnh trang khu dân cư, hạ tầng và tổ chức sản xuất theo định hướng nông thôn mới xong trước ngày 30/6. Đồng thời, xác định rõ các mô hình, chuỗi liên kết chủ lực dự kiến xây dựng trong giai đoạn 2026 - 2030 để tập trung triển khai.
Thăm mô hình trồng ớt tại bản Nong Tầu Thái. Ảnh: Nguyễn Nga.
Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn, nhất là Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), xã Phiêng Cằm cần rà soát, tổ chức lại sản xuất cà phê theo hướng bền vững, bảo đảm truy xuất nguồn gốc, không vi phạm quy định về sử dụng đất và bảo vệ rừng.
Cùng với đó, tiếp tục tuyên truyền, vận động nhân dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất dốc, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, hướng tới xây dựng sản phẩm OCOP từ chè, hồng và các sản phẩm đặc trưng của địa phương. Song song khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, thổ nhưỡng, khí hậu để thực hiện các khâu đột phá phát triển nông nghiệp bền vững theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Đoàn công tác của Giám đốc Sở NN-MT tỉnh Sơn La cũng đã khảo sát thực tế, thăm mô hình trồng mắc ca, hồng giòn tại bản Lọng Hỏm, mô hình trồng lê tại bản Phiêng Phụ và một số mô hình đồi chè, trồng ớt… Đồng thời kiểm tra khu vực quy hoạch các hồ thủy lợi, khảo sát khu đất dự kiến quy hoạch trụ sở UBND xã và các khu chức năng. xã Phiêng Cằm.
Kết quả khảo sát là cơ sở để Sở NN-MT tỉnh Sơn La tổng hợp, triển khai các giải pháp hỗ trợ, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội xã Phiêng Cằm trong giai đoạn tới.
