Đề xuất là một phần trong kế hoạch sửa đổi chính sách khí hậu của EU, với mục tiêu khuyến khích tái sử dụng vật liệu, giảm lượng rác phát sinh và thúc đẩy đầu tư vào các công nghệ thu giữ, lưu trữ carbon.
Theo ba quan chức EU, EC đã thống nhất về định hướng đưa hoạt động đốt rác vào Hệ thống mua bán phát thải (EU ETS), song thời điểm triển khai vẫn đang được thảo luận do đề xuất chưa được thông qua chính thức.
Ủy ban châu Âu (EC) dự kiến đưa các nhà máy đốt rác vào EU ETS nhằm thúc đẩy tái chế, giảm rác và cắt giảm phát thải. Ảnh: Zero Waste Europe.
Một quan chức EU cho biết: "Chúng tôi hiểu rằng đề xuất này chưa nhận được sự đồng thuận trên toàn châu Âu, vì vậy đang xem xét triển khai theo lộ trình từng bước".
Một quan chức khác tiết lộ năm 2031 đang được cân nhắc là thời điểm bắt đầu áp dụng, nhưng quyết định cuối cùng vẫn chưa được đưa ra.
Hiện nay, các nhà máy đốt rác tại châu Âu xử lý khối lượng lớn rác thải sinh hoạt và công nghiệp ở nhiệt độ rất cao, giúp giảm đáng kể thể tích rác, đồng thời tận dụng nhiệt lượng để phát điện hoặc cung cấp nhiệt cho hệ thống sưởi.
Tuy nhiên, kế hoạch của EC đang vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ ngành xử lý chất thải. Các doanh nghiệp cho rằng chính sách sẽ làm tăng gánh nặng tài chính đối với các đơn vị vận hành lò đốt, trong khi nguyên nhân phát sinh lượng lớn rác khó tái chế lại xuất phát từ các nhà sản xuất.
Nhiều cơ sở xử lý rác tại châu Âu hiện do chính quyền địa phương quản lý cũng lo ngại chi phí vận hành sẽ tăng đáng kể nếu phải mua hạn ngạch phát thải.
Tập đoàn môi trường Veolia của Pháp, đơn vị vận hành hơn 90 nhà máy điện từ rác trên toàn cầu, ước tính việc đưa ngành đốt rác vào EU ETS có thể khiến chi phí vận hành của các địa phương tăng thêm khoảng 3,8 tỷ euro (4,35 tỷ USD).
Bà Constance Maillard, phụ trách chính sách của Veolia, cho rằng các địa phương không thể kiểm soát thành phần rác được đưa vào nhà máy nhưng vẫn có trách nhiệm xử lý toàn bộ lượng rác phát sinh.
"Đây là một dịch vụ công. Các địa phương không thể từ chối tiếp nhận rác chỉ vì lượng phát thải CO₂ cao hơn", bà nói.
Bên cạnh việc bổ sung các nhà máy đốt rác vào EU ETS, đề xuất của EC cũng bao gồm cơ chế giám sát phát thải tại các bãi chôn lấp nhằm bảo đảm chính sách mới thực sự thúc đẩy hoạt động tái chế, thay vì khiến nhiều rác thải bị chuyển từ lò đốt sang chôn lấp.
