Bộ Tài chính đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định việc chào bán trái phiếu ra công chúng của doanh nghiệp dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP).
Bộ Tài chính cho biết, nhu cầu đầu tư hạ tầng của Việt Nam trong giai đoạn 2025-2040 được nhiều tổ chức tài chính quốc tế ước tính khoảng 30-40 tỉ USD mỗi năm để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế và phát triển hệ thống giao thông, đô thị, năng lượng. Các dự án trọng điểm như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, hệ thống cao tốc, đường sắt đô thị hay hạ tầng logistics đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, trong khi ngân sách nhà nước và tín dụng ngân hàng còn hạn chế.
Hiện nay, phần lớn dự án PPP phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng. Tuy nhiên, việc sử dụng nguồn vốn huy động ngắn hạn để cho vay dài hạn khiến các tổ chức tín dụng đối mặt áp lực về cơ cấu nguồn vốn và giới hạn cấp tín dụng.
Các dự án trọng điểm đòi hỏi nguồn vốn rất lớn có thể chào bán trái phiếu ra công chúng nhưng áp dụng bộ tiêu chí riêng. Ảnh minh họa.
Để mở rộng kênh huy động vốn, dự thảo Nghị định cho phép doanh nghiệp dự án PPP chào bán trái phiếu ra công chúng nhưng áp dụng bộ tiêu chí riêng. Theo đó, doanh nghiệp PPP sẽ không phải đáp ứng điều kiện về thời gian hoạt động tối thiểu, không bắt buộc có lãi trong năm liền trước hoặc không có lỗ lũy kế như doanh nghiệp phát hành trái phiếu thông thường.
Bộ Tài chính lý giải, doanh nghiệp dự án PPP thường là công ty chuyên biệt được thành lập để triển khai một dự án cụ thể, nên trong giai đoạn đầu chưa phát sinh doanh thu ổn định hoặc lợi nhuận. Thay vào đó, doanh nghiệp phát hành phải có hợp đồng dự án PPP được ký kết hợp pháp và tổng mức huy động vốn không vượt quá phương án tài chính của dự án.
Dự thảo cũng bổ sung nhiều quy định về bảo vệ nhà đầu tư. Trong đó, trái phiếu phát hành ra công chúng của doanh nghiệp PPP bắt buộc phải được xếp hạng tín nhiệm bởi tổ chức độc lập.
Đối với giai đoạn công trình chưa vận hành, trái phiếu phải được bảo lãnh thanh toán vô điều kiện và không hủy ngang đối với toàn bộ gốc và lãi bởi tổ chức tín dụng hoặc tổ chức tài chính đủ điều kiện.
Khi dự án đi vào vận hành, trái phiếu có thể được bảo đảm bằng tài sản của dự án, bao gồm quyền kinh doanh công trình hoặc quyền khai thác hạ tầng.
Theo dự thảo, toàn bộ tiền thu được từ đợt phát hành trái phiếu phải được chuyển vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng. Khoản tiền này chỉ được sử dụng cho mục đích triển khai dự án hoặc cơ cấu lại các khoản nợ của chính dự án đó. Doanh nghiệp dự án PPP cũng không được chia lợi nhuận hoặc trả cổ tức nếu chưa hoàn thành nghĩa vụ thanh toán gốc và lãi trái phiếu đến hạn.
Về công bố thông tin, doanh nghiệp phát hành phải báo cáo định kỳ 6 tháng về tình hình sử dụng vốn và tiến độ triển khai dự án PPP cho đến khi thanh toán hết trái phiếu. Các sự kiện có thể ảnh hưởng đến tài sản bảo đảm hoặc khả năng trả nợ phải được công bố thông tin trong vòng 24 giờ kể từ khi phát sinh.
Một điểm đáng chú ý khác là quy định kiểm soát tổng mức vay. Tổng giá trị các khoản vay, bao gồm cả trái phiếu dự kiến phát hành và các hình thức vay vốn khác không được vượt quá mức đã được xác định trong hợp đồng dự án PPP và các phụ lục liên quan, ngoại trừ trường hợp phát hành nhằm tái cơ cấu nợ.
Ngược lại, nếu tổ chức phát hành đủ điều kiện vận hành, kinh doanh công trình, hệ thống cơ sở hạ tầng theo quy định, trái phiếu phát hành được bảo đảm bằng tài sản và/hoặc bảo lãnh thanh toán tương tự trường hợp doanh nghiệp dự án PPP chưa đủ điều kiện.
Theo Bộ Tài chính, việc hoàn thiện quy định riêng cho hoạt động phát hành trái phiếu của doanh nghiệp dự án PPP được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa huy động vốn, thúc đẩy thị trường vốn phát triển sâu rộng hơn, đồng thời hỗ trợ triển khai hiệu quả các dự án hạ tầng chiến lược trong thời gian tới.
