Vì nhiều lý do, đầu tư của Trung Quốc vào Úc đang sụt giảm mạnh. Ảnh: AAP.
Cơ sở dữ liệu về Đầu tư của Trung Quốc tại Úc của trường đại học này đã ghi nhận Trung Quốc chỉ đầu tư hơn 1 tỷ USD vào Úc vào năm 2020, giảm từ 2,6 tỷ USD vào năm 2019 và suy giảm rất nhiều so với mức cao nhất là 16,5 tỷ USD vào năm 2016.
Úc có quan hệ kinh tế căng thẳng với Trung Quốc kể từ khi nước này thúc đẩy điều tra quốc tế về đại dịch Covid-19 vào tháng 4/2020, ngay sau đó là lời đe dọa tẩy chay của người tiêu dùng Trung Quốc.
Các mặt hàng xuất khẩu của Úc bao gồm than đá, rượu vang và thịt bò đã bị ảnh hưởng, mặc dù sự sụt giảm trong một số ngành đã được bù đắp bởi giá và khối lượng quặng sắt bùng nổ.
Nhưng theo Tiến sĩ Shiro Armstrong, Giám đốc văn phòng Nghiên cứu Kinh tế Đông Á, sự sụt giảm đầu tư của Trung Quốc rất có thể là do các cơ sở đầu tư nước ngoài của Úc đã thay đổi trong đại dịch Covid-19.
Úc tuyên bố thay đổi luật đầu tư nước ngoài vào năm 2020 để chính phủ có quyền phủ quyết hoặc buộc bán một doanh nghiệp nếu điều đó gây ra rủi ro an ninh quốc gia.
Bộ trưởng Bộ Ngân khố Úc Josh Frydenburg cho biết vào tháng 6/2020, bài kiểm tra an ninh quốc gia sẽ được áp dụng cho các công ty viễn thông, năng lượng và tiện ích cũng như các doanh nghiệp thu thập dữ liệu.
Đại sứ quán Trung Quốc cho biết vào tháng 11/2020 rằng 10 khoản đầu tư của Trung Quốc đã bị chặn tại Úc vì lý do an ninh quốc gia, trong danh sách 14 bất bình mà Bắc Kinh đưa ra về chính sách của chính phủ Úc.
Trung Quốc kể từ đó đã áp đặt thuế bán phá giá đối với rượu vang và lúa mạch của Úc, đồng thời hạn chế việc dỡ than nhập khẩu từ Úc tại các cảng của Trung Quốc.
“Vốn nước ngoài sẽ đi đến nơi có lợi nhuận cao", Tiến sĩ Armstrong nói với Guardian Australia. “Một phần của tính toán đó là lợi nhuận được điều chỉnh theo rủi ro, bao gồm cả những gì các nhà đầu tư coi là đặt cược tốt nhất về độ chắc chắn.”
“Môi trường đầu tư ở Úc có vẻ ít chắc chắn hơn do đầu tư nước ngoài được giám sát kỹ lưỡng hơn trong thời gian Covid và kiểm tra an ninh quốc gia”, ông phân tích.
Cũng theo lời vị tiến sĩ, trong thời kỳ suy thoái, các quốc gia thường mở cửa đón nhận nhiều vốn nước ngoài hơn để giúp các tài sản túng quẫn tái trả nợ, nhưng Úc đã đi ngược lại để ngăn chặn tài sản bị thu hồi.
Vào năm 2020, khoảng 86% đầu tư của Trung Quốc vào Úc có nguồn gốc từ các công ty Trung Quốc đã được thành lập tại Úc, có nghĩa là việc mua bán được thực hiện thông qua các công ty con của Úc thay vì trực tiếp bởi các công ty nước ngoài.
Tiến sĩ Armstrong dẫn số liệu của Liên hợp quốc, vào năm 2020, đầu tư trực tiếp nước ngoài trên toàn cầu đã giảm 42%, có nghĩa là sự sụt giảm đầu tư của Trung Quốc vào Úc cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu.
“Liên hợp quốc báo cáo rằng tổng đầu tư nước ngoài vào Úc giảm 46%, trong khi đầu tư nước ngoài vào Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ và một số nước phát triển như Thụy Điển và Tây Ban Nha tăng. Đầu tư vào Hoa Kỳ và Vương quốc Anh giảm mạnh ”.
Đầu tư của Trung Quốc vào Úc đặc biệt nhạy cảm kể từ quyết định bất ngờ của chính quyền vùng Lãnh thổ phía Bắc cho thuê dài hạn Cảng Darwin vào năm 2016, mà Công đảng Úc đã đề nghị sử dụng quyền hạn hủy bỏ thỏa thuận mới để rút ngắn thời gian.
Các giao dịch lớn của Trung Quốc đã bị chính phủ liên bang chặn bao gồm đề xuất bán chủ sở hữu đất lớn nhất của Úc, S Kidman & Co, chiếm 1,3% tổng diện tích đất của Úc; đề xuất mua lại 600 triệu USD của Lion Dairy; và một gói thầu 300 triệu USD cho một nhà thầu xây dựng lớn của Victoria.
Theo thống kê của Úc, chỉ có 20 dự án mới thu hút vốn đầu tư từ Trung Quốc, giảm mạnh so với mức đỉnh 111 dự án vào năm 2016. Năm 2020, đầu tư của Trung Quốc chỉ giới hạn đầu tư trong ba lĩnh vực: bất động sản (461 triệu USD), khai khoáng (414 triệu USD) và sản xuất (153 triệu USD).
