Sân chơi mới và luật chơi mới
Hải Phòng được xem như là “thủ phủ” công nghiệp của miền Bắc, đang đứng trước một bước ngoặt mang tính lịch sử. Sự trỗi dậy mạnh mẽ của ngành công nghiệp xe điện, với lá cờ đầu là VinFast, cùng làn sóng đầu tư FDI chất lượng cao đang biến thành phố Cảng thành một hệ sinh thái sản xuất năng động, mở ra một chương mới đầy hứa hẹn cho ngành công nghiệp hỗ trợ (CNHT). Đây không chỉ là một xu thế, mà là một cú hích thực sự, một vận hội lớn để các doanh nghiệp địa phương cất cánh.
Làn sóng xe điện đã rạo ra cú hích để Hải Phòng đẩy mạnh phát triển xanh. Ảnh: Đàm Trung.
Khác biệt căn bản so với ô tô động cơ đốt trong, chuỗi cung ứng xe điện đòi hỏi những linh kiện có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng vượt trội. Sân chơi mới này không còn dành cho những sản phẩm gia công thô sơ, mà là cuộc đua của chất xám và công nghệ. Đó là những bộ pin lithium-ion hiệu suất cao, những hệ thống cảm biến, chip bán dẫn và mạch điều khiển tinh vi, hệ thống sạc thông minh, và đặc biệt là khung thân xe sử dụng vật liệu hợp kim nhôm, sợi carbon siêu nhẹ, siêu bền.
Đây chính là mảnh đất màu mỡ để các doanh nghiệp CNHT bứt phá. Cơ hội không còn giới hạn ở việc sản xuất những chi tiết cơ khí đơn giản, mà đã mở rộng ra toàn bộ hệ sinh thái công nghệ cao. Nắm bắt được cơ hội này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ bước lên một nấc thang mới trong chuỗi giá trị toàn cầu, thoát khỏi cái bóng của một nền công nghiệp gia công và tiến tới tự chủ, sáng tạo.
Trước thực tế này, nhiều doanh nghiệp tại Hải Phòng đã nhanh chóng nắm bắt thời cơ, họ không chờ đợi mà chủ động đầu tư, đổi mới thiết bị và quy trình sản xuất để “xanh hóa”, đáp ứng những tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe từ VinFast và các ông lớn FDI. Đơn cử, Công ty Cổ phần Công nghiệp phụ trợ Tân Phát đã mạnh dạn đầu tư dây chuyền robot hàn tự động để sản xuất các cấu phần thân xe, đảm bảo độ chính xác tuyệt đối và hiệu suất vượt trội, giảm thiểu sai sót do yếu tố con người.
Cùng với đó, trong hệ sinh thái của LG tại Hải Phòng, đặc biệt là nhà máy LG Innotek, đã trở thành một mắt xích không thể thiếu, cung cấp các module camera độ phân giải cao, cảm biến, và linh kiện điện tử phức tạp cho các dòng xe điện thông minh, tích hợp vào hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến (ADAS) và giải trí trên xe. Sự hiện diện của các tập đoàn đa quốc gia này không chỉ tạo ra nhu cầu lớn về linh kiện mà còn là "lò đào tạo" để các doanh nghiệp CNHT địa phương nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và năng lực cạnh tranh.
Hệ sinh thái của LG tại Hải Phòng, trong đó có nhà máy LG Innotek là một mắt xích không thể thiếu, cung cấp các module camera độ phân giải cao, cảm biến, và linh kiện điện tử phức tạp cho các dòng xe điện thông minh. Ảnh: Đàm Trung.
Biến khó khăn thành động lực
Hiện tại, theo khảo sát của Sở Công Thương Hải Phòng, trên địa bàn thành phố có hơn 800 doanh nghiệp CNHT, trong đó gần 200 doanh nghiệp tham gia chuỗi sản xuất linh kiện điện – điện tử – ô tô. Chuỗi cung ứng xe điện yêu cầu linh kiện công nghệ cao: Pin, cảm biến, mạch điều khiển, hệ thống sạc, khung – thân xe bằng vật liệu nhẹ.
Sự bùng nổ của ô tô điện đã tạo ra áp lực tích cực, buộc cả chính quyền và doanh nghiệp phải cùng nhau đánh giá lại tiềm năng và tháo gỡ những khó khăn đang tồn tại, tạo tiền đề cho CNHT ngành ô tô phát triển.
Ông Phạm Đoàn Tùng - Chủ tịch Hiệp hội CNHT thành phố Hải Phòng cho rằng: Trong một thời gian dài, lợi thế của Hải Phòng là thành phố cảng và dịch vụ logistics. Các chính sách và dòng vốn đầu tư chủ yếu tập trung vào lĩnh vực này, bỏ ngỏ tiềm năng phát triển CNHT. Song song đó, thành công trong thu hút FDI với những con số ấn tượng đã vô hình trung khiến việc phát triển nội lực của doanh nghiệp địa phương chưa được chú trọng đúng mức. Do đó, CNHT ô tô của Hải Phòng gần như phải xây dựng từ đầu.
"Hầu hết các nhà cung cấp sản xuất phụ trợ lĩnh vực ô tô trong hiệp hội của chúng tôi hiện nay đều ở cấp độ 3, một số ít là cấp độ 2, chưa có doanh nghiệp nào được phép làm thầu chính, cung cấp trực tiếp cho các nhà máy lắp ráp lớn như VinFast hay doanh nghiệp FDI”, ông Phạm Đoàn Tùng chia sẻ thêm.
Nhà máy sản xuất ô tô Vinfast tại Hải Phòng. Ảnh: Đàm Trung.
Theo phân tích của ông Tùng, các doanh nghiệp CNHT nội địa vẫn đang ở quy mô nhỏ và siêu nhỏ, gặp khó khăn lớn trong việc tiếp cận đất đai trong các khu công nghiệp hay nguồn vốn ưu đãi. Thêm vào đó, những tiêu chuẩn khắt khe trong các nghị định về hỗ trợ CNHT thường chỉ phù hợp với các doanh nghiệp lớn, có hệ thống quản trị bài bản, khiến các doanh nghiệp nhỏ và vừa khó lòng đáp ứng để nhận được ưu đãi về vốn, thuế hay thuê đất giá rẻ.
Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn: Không đủ điều kiện tiếp cận ưu đãi, không có vốn đầu tư, không nâng cấp được công nghệ, khó tham gia chuỗi cung ứng. Do vậy, nếu không có sự thay đổi trong chính sách và cách tiếp cận, sẽ khó thoát khỏi tình trạng "gia công" và lỡ hẹn với "sân chơi tỷ đô" của xe điện. Tuy nhiên, những khó khăn hiện tại không phải là điểm kết thúc, mà sẽ là điểm khởi đầu cho một cuộc tái cấu trúc mạnh mẽ và toàn diện hơn, hướng tới một nền CNHT tự cường và bền vững.
