Chi cục Thủy lợi TP Cần Thơ hiện đang đảm nhận nhiệm vụ quản lý và vận hành cống âu Rạch Mọp. Ảnh: Kim Anh.
Cống âu Rạch Mọp đặt tại xã Nhơn Mỹ (TP Cần Thơ) là công trình ngăn mặn, ngăn triều cường lớn nhất trên địa bàn Cần Thơ, thuộc dự án công trình kiểm soát nguồn nước bờ nam sông Hậu, do Ban quản lý Đầu tư Xây dựng Thủy lợi 10 làm chủ đầu tư và đã được bàn giao cho Chi cục Thủy lợi (thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ) quản lý, vận hành từ tháng 4/2025.
Công trình có vốn đầu tư hơn 500 tỷ đồng, bao gồm 2 khoang cống (mỗi khoang 35m) và 1 âu thuyền (rộng 15m) cùng các công trình phụ trợ khác. Cửa van cống âu Rạch Mọp bằng thép, được đóng mở bằng xi lanh thủy lực, cống có hệ thống quan trắc, giám sát tự động…
Trong các đợt triều cường cao điểm vừa qua, công trình cống âu Rạch Mọp đã phát huy vai trò quan trọng trong việc điều tiết nước, ngăn xâm nhập mặn và bảo vệ sản xuất nông nghiệp tại các khu vực trọng yếu. Rõ rệt nhất, khoảng 10.000ha sản xuất nông nghiệp ở các xã Nhơn Mỹ, Đại Ngãi, Kế Sách, Thới An Hội, An Ninh, Thuận Hòa và Phú Tâm được bảo vệ an toàn.
Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ kiểm tra công tác vận hành cống âu Rạch Mọp. Ảnh: Kim Anh.
Nếu như trước đây các khu vực xã Kế Sách thường xuyên rơi vào tình trạng ngập nghiêm trọng mỗi khi triều cường thì nay khi cống âu Rạch Mọp đi vào vận hành chính thức, ngay cả khi nước ngoài sông Hậu dâng cao, khu vực nội đồng vẫn khô ráo, ổn định.
Theo ông Nguyễn Quang Vinh – Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi TP Cần Thơ, việc vận hành cống âu Rạch Mọp được thực hiện dựa trên bản tin dự báo triều cường của Đài Khí tượng Thủy văn Thành phố. Cụ thể, khi mực nước tại trạm Đại Ngãi chạm ngưỡng báo động 2 (tương đương trên 1,9m), Chi cục Thủy lợi sẽ chỉ đạo Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường thực hiện đóng cống để ngăn nước dâng từ sông lớn tràn vào nội đồng.
Trong hai tháng cao điểm (tháng 9 và tháng 10 âm lịch), công trình được vận hành đều đặn theo các kỳ nước rằm và nước 30 hàng tháng. Quy trình được thực hiện linh hoạt: đóng cống khi triều cường dâng cao và mở cống để tiêu thoát nước khi thủy triều rút, giúp duy trì mực nước trong nội đồng luôn ở mức thấp và an toàn. Công trình không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là “cứu cánh” cho sinh kế của hàng ngàn hộ dân.
Từ hiệu quả công trình, mùa khô 2026, cống âu Rạch Mọp được kỳ vọng phát huy tốt vai trò ngăn xâm nhập mặn, bảo vệ vùng ngọt trong nội đồng. Ảnh: Kim Anh.
Việc kiểm soát tốt mực nước không chỉ bảo vệ vườn cây ăn trái, hoa màu mà còn giúp bà con giảm bớt áp lực gia cố đê bao, đồng thời hạn chế thấp nhất nguy cơ sạt lở bờ kênh, rạch bên trong nội đồng TP Cần Thơ.
Dù hệ thống vận hành hoàn toàn tự động nhưng do quy mô công trình lớn và tính chất mới mẻ đối với người dân địa phương, mỗi kíp trực tại cống luôn được bố trí từ 6 - 8 người. Lực lượng túc trực có nhiệm vụ quan trọng trong việc phát loa cảnh báo và trực tiếp hướng dẫn tàu thuyền neo đậu đúng nơi quy định. Điều này đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các phương tiện giao thông thủy khi đi qua khu vực cống âu trong quá trình vận hành đóng/mở cửa ngăn triều.





























