Xoay quanh vụ việc thủy sản chết bất thường với số lượng lớn gây xôn xao dư luận vừa qua, mới đây Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An đã thông tin chính thức thông qua Văn bản số 5662/SNNMT-BVMT.
Hộ nuôi cá lồng tại Nghệ An khốn đốn khi xảy ra ra sự cố bất thường. Ảnh: KA.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An nêu rõ: Chiều tối ngày 3/5/2026 trên địa bàn tỉnh xảy ra mưa lớn kèm giông lốc, điều này gây biến động đột ngột về môi trường nước (nhiệt độ, oxy hòa tan). Kế đó xuất hiện tình trạng thủy sản nuôi chết cùng thời điểm ở nhiều địa phương.
Tại xã Anh Sơn, hiện tượng cá chết được ghi nhận tại khu vực nuôi cá lồng trên sông Lam, nằm cách địa phận xã Nhân Hòa khoảng 15-20 km về phía hạ lưu, thời gian được xác định từ ngày 4/5 - 5/5. Tại xã Đông Thành cá tự nhiên cũng chết trên sông, ngoài ra một số hộ nuôi dọc kênh chính (nguồn từ Bara Đô Lương) phát hiện ốc bươu đen trong ao chết nhanh từ ngày 4/5 đến 6/5.
Tại xã Giai Lạc, từ ngày 4/5 đến 5/5 có hiện tượng ốc trong các ao nuôi dọc hệ thống sông Đào chết hàng loạt. Diễn biến tương tự cũng xuất hiện tại xã Bình Mình, đáng nói thời gian xảy ra sự cố cũng tương đồng.
Cá chết với số lượng lớn tại nhiều điểm, thời gian xảy ra sự cố cũng khá tương đồng. Ảnh: KA.
Đối với vụ việc của Công ty CP mía đường Nghệ An. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, vào khoảng 17h15 ngày 3/5/2026, trong bối cảnh thời tiết mưa lớn kèm giông lốc, sấm sét mạnh, tại khu vực bồn chứa mật rỉ của Nhà máy đường Sông Lam xảy ra sự cố thủng bồn chứa có dung tích khoảng 2.800 tấn.
Nguyên nhân ban đầu được xác định là do sét đánh, đơn vị này đã huy động lực lượng cán bộ, công nhân khẩn trương xử lý nhằm ngăn chặn mật mía chảy tràn. Công ty CP mía đường Sông Lam đã báo cáo kết quả khắc phục tại văn bản số 78/BC-MĐSL ngày 5/5/2026 và văn bản số 82/BC-MĐSL ngày 06/5/2026.
Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với UBND xã Nhân Hòa, UBND xã Anh Sơn kiểm tra hiện trạng nhà máy và nắm bắt quá trình khắc phục của Nhà máy đường Sông Lam. Kết quả cho thấy: Mật rỉ từ bồn chứa chảy ra cổng nhà máy do khu vực giáp bờ Sông Lam cao hơn nền mặt bằng khu vưc bồn chứa và đường nội bộ; khoảng cách từ bờ sông Lam và khu vực để bồn có các công trình kiên cố, có tường bê tông và một số vật cản khác.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An khẳng định, chưa đủ cơ sở kết luận sự cố thủng bồn chứa mật rỉ của Nhà máy đường Sông Lam liên quan đến việc thủy sản chết hàng loạt. Ảnh: KA.
Căn cứ vào vị trí lỗ thủng và lượng mật rỉ lưu giữ trong bồn trước đó, ước tính khoảng 300 tấn lượng mật rỉ chảy tràn ra ngoài, sau đó thu hồi được khoảng 276 tấn. Theo hiện trạng địa hình, cao trình mặt bằng, hướng thoát tràn mật rỉ và các công trình ngăn cách không ghi nhận dấu hiệu mật rỉ chảy trực tiếp ra sông Lam tại thời điểm kiểm tra.
Đối với sự cố cá nuôi lồng, ốc nuôi tại ao hồ bị chết, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tiến hành khảo sát hiện trường, lấy mẫu nước mặt sông Lam, sông Đào và mẫu thủy sản bị chết để phân tích, kết quả cụ thể như sau:
Chi cục Thủy sản và Kiểm Ngư đo nhanh nước mặt Sông Lam tại xã Anh Sơn cho thấy pH 7,5; độ kiềm 110; oxy hòa tan (DO) 5mg/L, những chỉ số này nằm trong ngưỡng an toàn đối với thủy sản nuôi.
Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường lấy 3 mẫu nước mặt sông Lam để phân tích, kết quả 11/11 thông số của 3 mẫu đều đạt cột A, B QCVN 08:2023/BTNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt; Trung tâm cũng tiến hành lấy 3 mẫu nước mặt lấy từ sông Đào, kết quả phân tích cho thấy 11/11 thông số đều đạt cột A,B,C,D theo QCVN 08:2023/BTNMT.
Người nuôi mong mỏi nhận được hỗ trợ để vượt qua biến cố lần này. Ảnh: KA.
Bên cạnh đó, Chi cục Chăn nuôi và Thú y đã phối hợp UBND xã, Trung tâm cung ứng dịch vụ công các xã Giai Lạc, Đông Thành, Bình Minh lấy 3 mẫu ốc gửi Trạm chẩn đoán xét nghiệm 2 - thuộc Trung tâm chẩn đoán Thú y Trung ương để xét nghiệm. Kết quả không phát hiện ký sinh trùng Perkinsus trên các mẫu ốc được kiểm tra.
Từ kết quả nêu trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An nhận định: “Đến thời điểm báo cáo, chưa đủ cơ sở kết luận cụ thể nguyên nhân và mối liên hệ giữa sự cố thủng bồn chứa mật rỉ với hiện tượng thủy sản chết hàng loạt. Kết quả đo nhanh, phân tích chất lượng nước mặt sông Lam, sông Đào cho thấy các thông số môi trường cơ bản nằm trong giới hạn cho phép. Kết quả xét nghiệm cũng không phát hiện ký sinh trùng Perkinsus trên các mẫu ốc được kiểm tra. Do đó, bước đầu chưa có cơ sở xác định thủy sản chết do ô nhiễm môi trường nước mặt diện rộng, hoặc do bệnh truyền nhiễm nguy hiểm”.
Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng nhấn mạnh, đợt mưa lớn, giông lốc vừa qua làm môi trường nước biến động đột ngột trên diện rộng, qua đó gây sốc đối với thủy sản nuôi. Mặt khác nhiều hộ nuôi ốc với mật độ cao (130 - 300 con/m²), sử dụng nguồn nước cấp trực tiếp từ sông, kênh không qua xử lý, đồng thời chưa chủ động áp dụng các biện pháp ứng phó khi thời tiết cực đoan.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An khuyến cáo, thời gian tới thời tiết tiếp tục diễn biến phức tạp, có nguy cơ phát sinh hiện tượng thủy sản chết bất thường và các bệnh thứ phát do môi trường nước biến động.
