Ngày 3/3, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) tổ chức chuyên đề “Thưởng lãm Châu phê - Lưu dấu Mộc bản” tại Không gian giới thiệu di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu. Sự kiện không chỉ mở đầu chuỗi hoạt động phục vụ cộng đồng trong năm 2026 mà còn đánh dấu bước chuyển trong cách đưa di sản tư liệu đến gần hơn với công chúng.
Buổi ra mắt có sự tham dự của bà Elena Bezdetko, Phu nhân Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga tại Việt Nam, cùng các học sinh là con của các cán bộ ngoại giao đang công tác tại Hà Nội. Sự hiện diện của các vị khách quốc tế và thế hệ trẻ góp phần tạo nên một không gian giao lưu văn hóa sinh động, nơi di sản tư liệu Việt Nam được giới thiệu bằng hình thức trực quan, tương tác.
Cục trưởng Đặng Thanh Tùng và bà Elena Bezdetko sự kiện. Ảnh: Việt Dũng.
Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Đặng Thanh Tùng nhấn mạnh, đây không chỉ là hoạt động trưng bày đơn thuần mà còn là nỗ lực mở rộng cơ hội để người dân tiếp cận và thụ hưởng giá trị di sản tư liệu quốc gia. Tại không gian này, công chúng có thể tham quan, tìm hiểu và tra cứu các tài liệu quý được tuyển chọn từ hơn 30 km giá tài liệu lưu trữ quốc gia, là nguồn sử liệu gốc phản ánh tiến trình lịch sử, văn hóa, xã hội, chủ quyền quốc gia, hoạt động quản trị nhà nước và đời sống nhân dân qua nhiều thời kỳ.
Điểm nhấn nổi bật của chuyên đề là 2 khối Di sản tư liệu thế giới gồm Châu bản triều Nguyễn và Mộc bản triều Nguyễn. Bên cạnh đó là hệ thống tài liệu về thời kỳ Pháp thuộc, các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc và khối tư liệu, hình ảnh về Chủ tịch Hồ Chí Minh được tuyển chọn từ nhiều nguồn trong và ngoài nước, tạo nên chiều sâu nội dung cho trưng bày lần này.
Bà Elena Bezdetko và các em học sinh đến từ cộng đồng ngoại giao Nga tham quan tại sự kiện. Ảnh: Việt Dũng.
Trong đó, “Châu phê” là phần bút tích của các Hoàng đế triều Nguyễn viết bằng mực son trên tấu chương của triều đình để thể hiện quan điểm, ý kiến chỉ đạo trực tiếp đối với công việc quản trị đất nước. Những dòng phê ngắn gọn nhưng hàm chứa quyết sách, tư duy điều hành và cả những ước vọng về một năm mới “Quốc thái dân an - Thiên hạ thái bình” được lưu giữ nguyên vẹn trên các văn bản gốc, trở thành chứng tích xác thực về hoạt động quản trị quốc gia trong lịch sử.
Tại khu vực “Thưởng lãm Châu phê”, khách tham quan được chiêm ngưỡng các phiên bản Châu bản với những dòng mực son sắc nét của các Hoàng đế. Trong khi đó, khu vực “Lưu dấu mộc bản” mang đến trải nghiệm thực hành khi công chúng trực tiếp tham gia quy trình in dập mộc bản trên giấy dó, tự tay in triện lên thiệp Xuân và lưu giữ bản in như một kỷ niệm mang dấu ấn văn hóa truyền thống.
Thay vì tiếp cận kiến thức qua sách giáo khoa, các em được quan sát bút tích thật, tìm hiểu kỹ thuật san khắc mộc bản và trực tiếp “chạm” vào di sản. Ảnh: Việt Dũng.
Đối với học sinh, sinh viên, trong đó có các em nhỏ đến từ cộng đồng ngoại giao Nga, hoạt động này tạo nên một “lớp học lịch sử trực quan”. Thay vì tiếp cận kiến thức qua sách giáo khoa, các em được quan sát bút tích thật, tìm hiểu kỹ thuật san khắc mộc bản và trực tiếp “chạm” vào di sản. Chính sự tương tác này giúp việc học lịch sử trở nên sinh động hơn, đồng thời góp phần hình thành ý thức trân trọng và trách nhiệm bảo tồn tài liệu lưu trữ ngay từ sớm.
Bên cạnh trải nghiệm trực tiếp, khách tham quan còn được tiếp cận hành trình đa phương tiện với 2 bộ phim tư liệu “Hoàng cung đón Tết” và “Nghệ thuật san khắc Mộc bản”, qua đó có thêm góc nhìn sinh động về đời sống cung đình xưa và giá trị văn hóa của hệ thống tư liệu lưu trữ.
Sự kiện “Thưởng lãm Châu phê - Lưu dấu Mộc bản” diễn ra từ 9h - 16h từ ngày 3/3 - 5/3/2026 (tức 15-17 tháng Giêng năm Bính Ngọ) tại Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (số 12 Đào Tấn, Giảng Võ, Hà Nội).
Theo bà Nguyễn Thu Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, Không gian giới thiệu được xây dựng và vận hành theo tinh thần đổi mới phương thức quản lý văn hóa theo hướng kiến tạo, phục vụ, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
Khu trưng bày không còn là không gian “tĩnh” đơn thuần mà được định hướng trở thành “lớp học lịch sử mở” - một hệ sinh thái học tập ứng dụng công nghệ số và trình chiếu đa phương tiện, tạo động lực lan tỏa giá trị di sản tư liệu tới đông đảo công chúng trong và ngoài nước.
Với cách tiếp cận mới này, di sản tư liệu không chỉ được bảo tồn trong kho lưu trữ mà đang từng bước bước ra đời sống, trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa lịch sử dân tộc và bạn bè quốc tế.
Một số hình ảnh tại chương trình:
