Chăn nuôi gia cầm là nguồn sống chính của nhiều hộ ở xã Bình Lư, nhưng cũng là điểm dễ gây tổn thương nhất mỗi khi thời tiết đảo chiều hay mầm bệnh xuất hiện. Năm 2015, xã từng tiêu hủy hàng trăm gia cầm do cúm A/H5N6, để lại ký ức không thể quên với người chăn nuôi.
Chăn nuôi gia cầm là thu nhập chính của gia đình anh Lò Văn Ban. Ảnh: Đức Bình.
Câu chuyện phòng chống dịch bệnh, vì thế, thường được nhắc trong các cuộc họp bản, các buổi tuyên truyền, thậm chí ngay trong chuồng gà của từng hộ.
Ở bản Pa Pe, gia đình anh Lò Văn Ban nhiều năm nay nuôi ổn định 400 - 500 con gà. Xác định đây là nguồn thu nhập chủ lực, ông hiểu rất rõ một con gà ốm nếu bỏ qua có thể kéo theo cả đàn sụt sức. Bởi vậy, trước khi bắt tay nuôi lứa gà mới, ông đều bắt đầu bằng việc dọn rửa chuồng trại, phun thuốc sát trùng, rắc vôi dưới nền.
Tuần nào ông cũng dành ít nhất 2 buổi để phun tiêu độc, thay chất độn chuồng, kiểm tra máng nước, máng ăn. “Nhìn con gà đi lại khác thường là phải tách ra ngay, có khi gọi điện hỏi cán bộ thú y, chứ chủ quan là mất đàn”, ông nói.
Theo kinh nghiệm của những người nuôi gà lâu năm tại Bình Lư, thời tiết dễ thay đổi đột ngột, nắng gắt rồi mưa lạnh, khiến gia cầm dễ mắc bệnh đường hô hấp, tiêu hóa, đặc biệt là cúm, cầu trùng, khô chân, teo lườn, phù đầu. Các bệnh này diễn tiến nhanh, lây từ đàn này sang đàn khác nếu chuồng trại ẩm ướt, mật độ nuôi dày, hoặc người nuôi mua con giống không rõ nguồn gốc.
Anh Lò Văn Biên, nhân viên thú y xã cho biết, bất cứ khi nào người dân báo có gà chết bất thường, anh đều đến tận hộ lấy mẫu, hướng dẫn dùng thuốc, cách ly đàn bệnh. “Có những đợt mưa kéo dài, chỉ chậm xử lý một ngày là tỷ lệ chết tăng hẳn, nên chúng tôi luôn yêu cầu người dân báo sớm, không tự ý tiêm thuốc khi chưa rõ bệnh”, anh chia sẻ.
Không dừng ở tuyên truyền miệng, xã Bình Lư còn lồng ghép nội dung phòng dịch gia cầm trong các cuộc họp bản, phát loa phóng thanh, tờ rơi hướng dẫn nhận biết triệu chứng cúm, Newcastle cùng lịch tiêm phòng theo khuyến cáo của cơ quan thú y. Việc kiểm soát vận chuyển, giết mổ cũng được siết lại ở các điểm họp chợ có mua bán gia cầm.
Cán bộ thú y thường xuyên phối hợp trưởng bản nhắc nhở tiểu thương không nhập gà, vịt không rõ nguồn gốc, không bày bán gia cầm ủ rũ, chết hoặc đã mổ nhưng không có dấu kiểm soát. Cùng với đó, các đợt tổng vệ sinh, tiêu độc khử trùng được tổ chức theo phát động của tỉnh và ngành nông nghiệp, tập trung vào khu vực chăn nuôi tập trung, tuyến đường vận chuyển gia cầm và khu vực chợ.
Cùng với tiêu độc khử trùng, công tác vệ sinh chuồng trại cũng được anh Lò Văn Ban quan tâm thường xuyên. Ảnh: Đức Bình.
Đằng sau hệ thống cảnh báo ở cơ sở là mạng lưới thú y được bố trí rộng khắp. Các đợt tiêm phòng cúm gia cầm, Newcastle… được tổ chức theo kế hoạch, thay vì để mỗi hộ tự xoay xở. Riêng năm 2025, hàng trăm lít hóa chất khử trùng và hàng chục nghìn liều vắc xin các loại đã được cấp, giúp người chăn nuôi chủ động hơn trong mùa dịch cao điểm.
Nhờ quyết tâm của cả hệ thống, từ chính quyền, cơ quan chuyên môn đến người chăn nuôi, Bình Lư là một trong những xã kiểm soát dịch bệnh tương đối tốt. Ông Trần Ngọc Quang, Trưởng phòng Kinh tế xã khẳng định, mọi biện pháp phòng dịch đều hướng tới mục tiêu “không để dịch bùng lên mới xử lý”. Khi xuất hiện đàn gà nghi cúm, xã lập tức dừng việc mua bán, vận chuyển gia cầm ra khỏi bản, phối hợp lực lượng thú y lấy mẫu gửi xét nghiệm, chấp nhận tiêu hủy sớm đàn nghi nhiễm để tránh lây lan.
Người dân cũng được nhắc nhở không giết mổ, tiêu thụ gia cầm bệnh, không vứt xác ra suối, bìa rừng mà phải chôn lấp, rắc vôi, phun khử trùng đúng quy trình. Cách làm quyết liệt này khiến một số hộ tiếc của ban đầu, nhưng sau vài vụ dịch, nhiều người tự thừa nhận nếu chần chừ, thiệt hại sẽ còn lớn hơn nhiều.
Sống trong vùng từng trải qua H5N6, người dân Bình Lư không còn coi tiêm phòng hay phun tiêu độc là phong trào ngắn hạn. Chuồng gà sạch, đàn gà khỏe giờ là “hàng rào” đầu tiên bảo vệ sinh kế của họ. Với tổng đàn gia cầm khoảng 140.000 con, mỗi bước lơ là đều có thể phải trả giá bằng nhiều tháng công chăm sóc.
