Những năm gần đây, nhiều địa phương đã đẩy mạnh phát triển các mô hình sản xuất theo chuỗi liên kết, trong đó doanh nghiệp đóng vai trò “đầu tàu” trong khâu tiêu thụ sản phẩm. Tại thôn Son, xã Cổ Lũng (Thanh Hóa) mô hình liên kết trồng atiso với Công ty TNHH Dược liệu Hà Nội GPM đang phát huy hiệu quả rõ nét, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân địa phương.
Theo ông Bùi Văn Phấn, Bí thư thôn Son, cây atiso được đưa vào trồng tại địa phương từ năm 2023 thông qua hình thức liên kết với doanh nghiệp. Qua quá trình sản xuất, cây trồng này cho thấy sự phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của xã Cổ Lũng, sinh trưởng ổn định, ít sâu bệnh và mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với một số cây trồng truyền thống.
Cây atiso "bén rễ"trên vùng đất Cổ Lũng. Ảnh: Thanh Tâm.
“Trồng atiso theo liên kết giúp người dân yên tâm sản xuất vì đã có doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm. Bình quân mỗi sào atiso cho thu nhập từ 8-10 triệu đồng/năm, cao hơn rõ rệt so với trồng ngô hay sắn trước đây”, ông Phấn cho biết.
Năm 2023, Công ty TNHH Dược liệu Hà Nội GPM triển khai liên kết với người dân thôn Son theo hình thức thuê đất kết hợp khoán công lao động. Theo đó, doanh nghiệp thuê đất của người dân với giá 1 triệu đồng/sào/năm; đồng thời chi trả tiền công cho các khâu dọn cỏ, gieo hạt, chăm sóc và thu hái lá, hoa, gốc atiso. Toàn bộ giống, phân bón và vật tư sản xuất được công ty cung ứng, người dân thực hiện trồng và chăm sóc theo đúng quy trình kỹ thuật đã được hướng dẫn.
Theo tính toán của người dân, nếu chăm sóc tốt, mỗi sào atiso cho thu nhập gần 10 triệu đồng/năm, bao gồm tiền thuê đất và tiền công lao động. Đáng chú ý, việc sản xuất theo hợp đồng liên kết đã giúp người dân không còn phải lo lắng về đầu ra sản phẩm, tránh được tình trạng “được mùa mất giá” hay phụ thuộc vào thương lái như trước.
Bà Hà Thị Than có nguồn thu nhập ổn định từ 9 sào trồng atiso. Ảnh: Thanh Tâm.
Gia đình bà Hà Thị Than là một trong những hộ tiêu biểu của thôn Son tham gia mô hình trồng atiso liên kết. Với 9 sào đất canh tác, mỗi năm hai vợ chồng bà thu nhập từ 80-90 triệu đồng.
“So với các loại cây trồng khác, atiso không phải đầu tư vốn ban đầu vì công ty lo từ giống đến phân bón. Đến kỳ chỉ việc thu hái nhập cho công ty, thu nhập ổn định, thanh toán rõ ràng nên chúng tôi rất yên tâm để gắn bó lâu dài”, bà Than chia sẻ.
Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho từng hộ gia đình, mô hình liên kết trồng atiso còn góp phần thay đổi tư duy, tập quán sản xuất của người dân theo hướng sản xuất hàng hóa, có tổ chức, có hợp đồng ràng buộc. Hiện toàn thôn Son có 18 hộ tham gia trồng atiso với tổng diện tích 3,2 ha, hình thành vùng nguyên liệu tập trung phục vụ chế biến dược liệu.
Cây atiso đang mang lại nguồn thu ổn định cho nhiều hộ gia đình ở thôn Son, xã Cổ Lũng. Ảnh: Thanh Tâm.
Theo ông Bùi Văn Phấn, đồng thời là Tổ trưởng tổ sản xuất trồng atiso của thôn, nhu cầu mở rộng diện tích trồng atiso của người dân trong thời gian tới là rất lớn. Dự kiến đến cuối năm 2025, có thêm 10 hộ đăng ký tham gia với diện tích khoảng 2 ha. Tuy nhiên, do doanh nghiệp chưa chủ động được nguồn hạt giống đạt tiêu chuẩn nên việc ký kết hợp đồng mới tạm thời chưa thể triển khai.
“Bà con rất mong mô hình sớm được mở rộng vì hiệu quả kinh tế đã được chứng minh. Chúng tôi cũng kỳ vọng doanh nghiệp sẽ sớm khắc phục khó khăn về nguồn giống để đáp ứng nhu cầu sản xuất của người dân”, ông Phấn nói.
Ông Bùi Văn Phấn trăn trở mở rộng diện tích trồng atiso trên địa bàn. Ảnh: Thanh Tâm.
Đánh giá về mô hình này, ông Lê Văn Hoài, Chủ tịch UBND xã Cổ Lũng cho rằng, liên kết trồng atiso là hướng đi phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa, gắn sản xuất với thị trường tiêu thụ ổn định. Việc doanh nghiệp trực tiếp tham gia từ khâu cung ứng vật tư đầu vào đến bao tiêu sản phẩm đã giúp người dân giảm thiểu rủi ro, nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích đất canh tác.
“Thôn Son hiện có 102 hộ dân, trong đó chỉ còn 5 hộ nghèo. Đời sống người dân đã có sự thay đổi rõ rệt trong khoảng 5 năm trở lại đây, nhờ các mô hình sản xuất hiệu quả như trồng atiso liên kết. Đây là mô hình cần được tiếp tục duy trì và nhân rộng trong thời gian tới”, ông Hoài nhận định.
Thời gian tới, chính quyền địa phương cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các mô hình liên kết sản xuất nông nghiệp. Bên cạnh đó, tăng cường tập huấn kỹ thuật, định hướng sản xuất theo nhu cầu thị trường, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới trên địa bàn.
