Ngày 9/7, tại kỳ họp thứ tư (kỳ họp thường lệ giữa năm 2026) HĐND tỉnh Lạng Sơn, đại biểu Trần Thị Sơn Thùy chất vấn Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Thanh Nhàn về tiến độ giải ngân nguồn vốn kéo dài của các chương trình mục tiêu quốc gia và giải pháp cho giai đoạn 2026-2030.
Theo nội dung chất vấn, giai đoạn 2021-2025, tổng nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia của tỉnh là 915.206 triệu đồng, đã giải ngân 716.128 triệu đồng, đạt 78,24%. Năm 2026, nguồn vốn kéo dài thực hiện theo Nghị quyết số 04/2026/NQ-HĐND là 155.950 triệu đồng, trong khi tiến độ giải ngân được phản ánh còn chậm, hiện nhiều xã chưa triển khai.
“Giải pháp nào để đẩy nhanh giải ngân nguồn vốn kéo dài, đồng thời triển khai hiệu quả chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn mới?”, bà Thùy chất vấn.
Đại biểu HĐND tỉnh Lạng Sơn Trần Thị Sơn Thùy chất vấn Phó Chủ tịch UBND tỉnh về giải ngân vốn chương trình mục tiêu quốc gia. Ảnh: Hoàng Nghĩa.
Làm rõ nguyên nhân chậm giải ngân
Trả lời chất vấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Thanh Nhàn cho biết, các chương trình mục tiêu quốc gia có tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, một phần nguồn vốn giai đoạn trước chưa sử dụng hết phải chuyển sang năm 2026.
Về tỷ lệ giải ngân 4,8% nêu trong chất vấn, bà Nhàn cho biết đây là số liệu được tổng hợp từ tháng 5. Qua kiểm tra, cập nhật lại, nguồn vốn hỗ trợ phát triển sản xuất đã giải ngân khoảng 9,3%; tổng nguồn vốn theo báo cáo của cơ quan thường trực đạt khoảng 23%, gần với mức giải ngân chung của cả nước khoảng 25%. Dù vậy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh thừa nhận tiến độ này vẫn chậm so với yêu cầu năm 2026.
Một trong những nguyên nhân là các tháng đầu năm chủ yếu dành cho thủ tục chuẩn bị đầu tư nên chưa có khối lượng để thanh toán. Cùng với đó, các ban quản lý dự án và trung tâm dịch vụ công ích cấp xã đến cuối tháng 2 mới được thành lập, việc chuyển giao nhiệm vụ giữa cấp tỉnh, cấp huyện trước đây và cấp xã mất thêm thời gian.
"Nguồn vốn chủ yếu triển khai tại cấp xã, song công tác lãnh đạo, chỉ đạo ở một số nơi chưa sát. Năng lực cán bộ chưa đồng đều, có trường hợp chưa nắm rõ cách triển khai nguồn vốn, nhất là việc điều hòa vốn giữa các dự án sau khi Trung ương cho phép thực hiện linh hoạt hơn", bà Nhàn nêu.
Gắn tiến độ với trách nhiệm người đứng đầu
Để khắc phục, UBND tỉnh yêu cầu các cơ quan chuyên môn bám sát cơ sở, hướng dẫn cụ thể những nội dung địa phương còn vướng. Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường với vai trò cơ quan thường trực cùng Sở Dân tộc và Tôn giáo và các đơn vị liên quan phải kịp thời tháo gỡ khó khăn cho cấp xã.
Theo bà Trần Thanh Nhàn, UBND tỉnh sẽ chỉ đạo quyết liệt để phấn đấu giải ngân hết nguồn vốn trong năm 2026. Ảnh: Hoàng Nghĩa.
Đối với những nội dung không còn nhiệm vụ chi, tỉnh sẽ rà soát, điều chỉnh, điều hòa vốn giữa các dự án. Trường hợp thực sự không còn nhiệm vụ chi, việc chuyển nguồn sang giai đoạn mới sẽ thực hiện theo chủ trương của Trung ương.
Các xã và đơn vị được giao vốn phải xây dựng kế hoạch, xác định tiến độ thực hiện và giải ngân cụ thể. UBND tỉnh đang kiểm đếm tiến độ, yêu cầu báo cáo hằng tháng về cơ quan thường trực và UBND tỉnh để theo dõi, đôn đốc.
Đáng chú ý, tiến độ thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia sẽ gắn với trách nhiệm người đứng đầu, trực tiếp là Chủ tịch UBND cấp xã, đồng thời xem xét trong đánh giá, phân loại cán bộ, công chức cuối năm.
“UBND tỉnh sẽ chỉ đạo quyết liệt để phấn đấu giải ngân hết nguồn vốn trong năm 2026”, bà Nhàn khẳng định.
Tránh lặp lại vướng mắc của giai đoạn trước
Với giai đoạn 2026-2030, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết cách tổ chức các chương trình mục tiêu quốc gia có nhiều thay đổi. Trung ương tăng tính linh hoạt, giao thẩm quyền lớn hơn cho địa phương theo nguyên tắc địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm.
Trên cơ sở hướng dẫn của các Bộ, ngành, UBND tỉnh đã tham mưu HĐND tỉnh ban hành các nghị quyết quy định mức, khung thực hiện, đồng thời ban hành các quy định để triển khai nguồn vốn.
Theo bà Nhàn, thời gian tới, tỉnh sẽ khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo các chương trình mục tiêu quốc gia. Theo định hướng của Trung ương, các chương trình sẽ có một Ban Chỉ đạo chung do Chủ tịch UBND tỉnh làm Trưởng ban, tạo thuận lợi cho việc điều hành, phối hợp giữa các chương trình thành phần.
Một nhiệm vụ khác là sớm hoàn thành phân bổ nguồn vốn trung hạn và vốn hằng năm ngay sau khi Trung ương giao chi tiết. Các sở, ngành, địa phương được yêu cầu bám sát hướng dẫn, hạn chế chồng chéo, không để kéo dài thời gian hoàn thiện thủ tục như giai đoạn trước.
Nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia góp phần hoàn thiện hạ tầng, tạo thuận lợi cho người dân vùng nông thôn Lạng Sơn. Ảnh: Hoàng Nghĩa.
Theo bà Trần Thanh Nhàn, UBND tỉnh sẽ tăng kiểm tra, đôn đốc, kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai. Mục tiêu là đẩy nhanh tiến độ nhưng phải bảo đảm nguồn vốn được sử dụng đúng quy định, đúng đối tượng và phát huy hiệu quả.
Trong 2 ngày 8 và 9/7, HĐND tỉnh Lạng Sơn tổ chức kỳ họp thứ 4 xem xét, quyết định nhiều nội dung quan trọng thuộc thẩm quyền. Trong đó đã thông qua 19 Nghị quyết liên quan đến kinh tế - xã hội, quốc phòng – an ninh của tỉnh.
