Rộn ràng mùa lê chín ở lưng trời

Giữa những triền đồi xanh mướt ở tổ dân phố Sáy San 1, phường Tân Phong, hàng trăm cây lê VH6 đang bước vào vụ thu hoạch. Những quả lê căng tròn, vỏ xanh pha vàng là thành quả của quá trình chăm sóc tỉ mỉ suốt nhiều năm.

Năm 2017, thông qua chương trình phát triển cây ăn quả ôn đới của tỉnh Lai Châu, nhiều hộ dân được hỗ trợ giống lê VH6 để phát triển sản xuất. Dù là cây trồng mới, thời gian kiến thiết cơ bản kéo dài, nhưng nhiều hộ dân vẫn mạnh dạn chuyển đổi với kỳ vọng khai thác hiệu quả những diện tích đất dốc trước đây.

Gia đình ông Ma Cang Dinh là một trong những hộ tiên phong tham gia mô hình. Trên diện tích gần 3.900m², hơn 100 cây lê VH6 được trồng thay thế cho ngô và sắn. Trong quá trình phát triển vườn cây, ông được cán bộ khuyến nông hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc theo hướng an toàn, hạn chế sử dụng hóa chất, không dùng thuốc diệt cỏ và từng bước thay đổi phương thức bón phân.

Phỏng vấn ông Ma Cang Dinh, tổ dân phố Sáy San 1, phường Tân Phong

"Đối với cây lê ở trên địa bàn ấy thì ờ tôi cũng gần như là cái gia đình là thử nghiệm đầu tiên, làm đầu tiên, cho cho tỉnh. Đấy cho nên là khi mà cây lê nó có hiệu quả thì cũng bà con là cũng tìm hiểu rất là nhiều và cũng muốn trồng rất là nhiều. Đấy và chính cá nhân tôi ấy thì cũng đã hỗ trợ và cùng với lại bà con là cũng như là tuyên truyền cho bà con là mở rộng diện tích cây lê ở trên địa bàn. Bây giờ thì gần như là 30% các cái hộ trồng lê ở trên địa bàn là người ta đã hiểu được cái kỹ thuật chăm sóc cũng như là cắt cành, tạo tán. Đấy, và cái thời điểm nào là bón phân, thời điểm nào là tỉa quả. Đấy thì đối với diện tích lê 6, 7 ha trên địa bàn thì đến thời điểm này thì cũng đã có tầm khoảng chục ha là đã có thu nhập rồi."

Từ những hộ tiên phong như gia đình ông Dinh, diện tích lê trên địa bàn từng bước được mở rộng. Cùng với việc phát triển diện tích, phương thức chăm sóc cũng có nhiều thay đổi theo hướng an toàn, thân thiện với môi trường. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào phân bón hóa học, nhiều hộ dân ưu tiên sử dụng phân chuồng ủ hoai mục làm nguồn dinh dưỡng chính cho cây.

Việc tăng cường sử dụng phân hữu cơ không chỉ giúp cây sinh trưởng ổn định, nâng cao chất lượng quả mà còn góp phần cải thiện độ phì của đất, hạn chế tình trạng thoái hóa trên các sườn đồi canh tác lâu năm.

Sau ba năm chăm sóc, vườn lê của gia đình ông Dinh bắt đầu cho thu bói. Đến nay, năng suất đạt trên 30kg quả mỗi cây. Với giá bán dao động từ 25.000 đến 30.000 đồng/kg, cây lê mang lại nguồn thu cao hơn nhiều lần so với các loại cây trồng truyền thống trước đây.

Từ hiệu quả của những mô hình ban đầu, cây lê VH6 nhanh chóng được nhân rộng tại nhiều địa phương trong tỉnh. Riêng khu vực Nùng Nàng cũ, nay thuộc phường Tân Phong, đã hình thành khoảng 64ha lê tập trung, từng bước trở thành vùng sản xuất cây ăn quả ôn đới trọng điểm của địa phương.

Theo ngành chuyên môn, cây lê VH6 phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng vùng cao Lai Châu. Cây sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh, chất lượng quả tốt và được thị trường đón nhận. Đây là một trong những loại cây trồng góp phần quan trọng vào quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp trên địa bàn.

Cùng với việc mở rộng diện tích, những năm gần đây, địa phương đặc biệt chú trọng xây dựng các vùng sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Tháng 5/2024, Tổ hợp tác trồng lê VietGAP Nùng Nàng được thành lập, tạo nền tảng để các hộ dân liên kết sản xuất, chia sẻ kinh nghiệm và từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm.

Đầu năm 2025, mô hình chăm sóc cây lê theo hướng VietGAP tiếp tục được triển khai với sự tham gia của nhiều hộ dân trên địa bàn. Các hộ được hướng dẫn ghi chép nhật ký sản xuất, sử dụng phân bón cân đối, áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh an toàn và quản lý vườn cây theo quy trình thống nhất.

Phỏng vấn lãnh đạo UBND phường:

"Đối với các cái diện tích lê hiện nay đã trồng, đã có, chúng tôi tiếp tục tuyên truyền vận động nhân dân để mà thực hiện cái khâu chăm sóc theo đúng các cái tiêu chuẩn, đặc biệt là chúng tôi hướng đến tiêu chuẩn hữu cơ để làm sao đấy đáp ứng với cái nhu cầu của thị trường hiện nay, đó là có các cái sản phẩm sạch. Cái vấn đề thứ hai nữa thì chúng tôi tiếp tục trong cái lộ trình, đó là chúng tôi đã xây dựng cái kế hoạch lộ trình đến năm 2030, tới đây thì mở rộng thêm khoảng 150 ha lê để nâng cái diện tích trồng lê trên địa bàn lên trên 200 ha, để đảm bảo được có cái vùng nguyên liệu ổn định".

Từ những diện tích đất dốc từng cho hiệu quả kinh tế thấp, vùng lê Tân Phong đang từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung theo hướng an toàn và bền vững. Việc tăng cường sử dụng phân hữu cơ, áp dụng quy trình VietGAP và thay đổi phương thức canh tác không chỉ giúp nâng cao chất lượng nông sản mà còn góp phần bảo vệ môi trường sản xuất lâu dài.

Cùng với phát triển vùng trồng, địa phương cũng đang từng bước gắn sản xuất nông nghiệp với du lịch trải nghiệm. Những vườn lê sai quả, cảnh quan xanh mát cùng các hoạt động trải nghiệm mùa thu hoạch được kỳ vọng sẽ trở thành điểm nhấn thu hút du khách, góp phần nâng cao giá trị cho cây lê và mở ra hướng phát triển bền vững cho nông nghiệp địa phương.