Vi phạm kéo dài, xử lý “trên giấy”
Báo Nông nghiệp và Môi trường vừa đăng tải bài viết “Công ty Long Xuyên đang ‘đầu độc’ môi trường sống của người dân Hải Phòng”, phản ánh tình trạng xưởng giặt là của Công ty CP HTC Long Xuyên (Công ty Long Xuyên) hoạt động giữa khu dân cư ở xã Bình Giang, TP Hải Phòng, gây nhiều hệ lụy về môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sức khỏe và sản xuất của người dân.
Đáng nói, những vi phạm này đã diễn ra suốt nhiều năm qua, các cấp chính quyền đều nắm được việc này nhưng chỉ dừng lại việc xử lý vi phạm “trên giấy”, không có biện pháp xử lý cụ thể. Điều này dẫn tới vi phạm của Công ty Long Xuyên ngày càng nghiêm trọng, khó kiểm soát.
Công ty Long Xuyên vi phạm hàng loạt về đất đai, môi trường trong suốt thời gian dài. Ảnh: Trường Dũng.
Trước đó, ông Vũ Anh Tú, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Bình Giang cho biết, khu đất nơi Công ty Long Xuyên xây dựng và vận hành xưởng giặt là có nguồn gốc đất ở và một phần đất vườn, không phải đất sản xuất công nghiệp.
Như vậy, việc Công ty Long Xuyên tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ đất ở và đất vườn để xây dựng nhà xưởng là hành vi sử dụng đất sai mục đích. Trong khi đó, theo Điều 121, Điều 122 Luật Đất đai 2024 quy định rất rõ việc chuyển mục đích sử dụng đất phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép và phải phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt.
Không dừng ở vi phạm về đất đai, hoạt động giặt là quy mô lớn còn thuộc nhóm có nguy cơ tác động xấu đến môi trường bởi nước thải chứa hóa chất tẩy rửa, khí thải phát sinh từ lò hơi, tiếng ồn từ hệ thống máy móc vận hành liên tục là những nguồn gây ô nhiễm bắt buộc phải được kiểm soát bằng hệ thống xử lý đạt quy chuẩn và đầy đủ thủ tục pháp lý về môi trường trước khi đưa vào hoạt động chính thức.
Xưởng giặt là nhếch nhác, gây ô nhiễm môi trường trong khu dân cư suốt nhiều năm nhưng không được xử lý dứt điểm. Ảnh: Quán Dũng.
Song, theo phản ánh của người dân, xưởng giặt là của Công ty Long Xuyên vẫn vận hành trong nhiều năm, dù từng bị lập biên bản vi phạm và xử phạt hành chính. Các biện pháp xử lý dường như chưa đủ sức răn đe, chưa buộc doanh nghiệp chấm dứt hành vi vi phạm. Ô nhiễm tiếng ồn, khí thải và nguy cơ xả thải ra môi trường vẫn hiện hữu từng ngày giữa khu dân cư.
Việc để cho hoạt động trái phép tiếp diễn sau xử phạt cho thấy sự thiếu quyết liệt, có biểu hiện buông lỏng quản lý, thậm chí có dấu hiệu “làm ngơ” cho vi phạm tái diễn từ UBND xã Bình Giang. Nếu không làm rõ trách nhiệm và có biện pháp xử lý dứt điểm, tình trạng phạt cho tồn tại sẽ tiếp tục tái diễn, gây bức xúc trong dư luận và làm mất niềm tin của người dân đối với chính quyền cơ sở.
Cần sớm di dời xưởng giặt là ra khỏi khu dân cư
Để làm rõ vấn đề, phóng viên đã đề nghị Phòng Kinh tế xã Bình Giang cung cấp các biên bản kiểm tra, quyết định xử phạt vi phạm về môi trường, đất đai đối với xưởng giặt là của Công ty Long Xuyên nhưng đại diện Phòng Kinh tế không cung cấp với lý do “phải báo cáo lại lãnh đạo”?.
Sau khi phóng viên đặt lịch làm việc với UBND xã Bình Giang, thì bất ngờ có một số điện thoại 039.330.666x liên hệ, người này tự xưng là Tuấn, Phó Giám đốc Công ty Long Xuyên. Người này thừa nhận khu đất xây dựng xưởng là đất ở và đất vườn của gia đình, đồng thời cho biết do hoạt động trong khu dân cư nên không thể có các giấy phép về môi trường.
Cần sớm di dời xưởng giặt là ra khỏi khu dân cư. Ảnh: Quán Dũng.
Liên quan đến vụ việc, Luật sư Nguyễn Trường Sơn, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng: Nếu việc xả thải từ xưởng giặt là của Công ty Long Xuyên tại xã Bình Giang đúng như phản ánh, thì đây không chỉ là vi phạm hành chính thông thường mà đã có dấu hiệu xâm hại môi trường và quyền được sống trong môi trường trong lành của người dân.
Khoản 3 Điều 168 Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp xã trong quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường: Tổ chức kiểm soát nguồn ô nhiễm; quản lý các nguồn thải trên địa bàn; theo dõi, giám sát chất lượng môi trường; kiểm tra, xử lý vi phạm hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý. Đáng chú ý, UBND cấp xã phải chịu trách nhiệm trước UBND cấp trên nếu để xảy ra ô nhiễm môi trường trên địa bàn.
Cơ quan chức năng TP Hải Phòng sớm kiểm tra, xử lý dứt điểm vụ việc trả lại môi trường sống trong lành cho người dân. Ảnh: Quán Dũng.
Với một cơ sở sản xuất phát sinh nước thải, khí thải, tiếng ồn kéo dài giữa khu dân cư, câu hỏi đặt ra là công tác kiểm tra, giám sát đã được thực hiện đến đâu và có kịp thời, quyết liệt hay không.
Nghị định số 45/2022/NĐ-CP quy định mức phạt đối với hành vi gây ô nhiễm đất, nước, không khí có thể lên tới 1 tỷ đồng; đồng thời áp dụng hình thức xử phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép môi trường hoặc đình chỉ hoạt động từ 3 đến 9 tháng. Ngoài tiền phạt, tổ chức vi phạm còn bị buộc khôi phục tình trạng môi trường ban đầu, thực hiện các biện pháp khắc phục ô nhiễm và chi trả chi phí giám định, kiểm định, phân tích mẫu môi trường nếu xả thải vượt quy chuẩn.
Trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng, đủ yếu tố cấu thành tội phạm, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định các tội danh như Tội gây ô nhiễm môi trường (Điều 235), Tội vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại (Điều 236), với mức phạt tù cao nhất đến 10 năm; pháp nhân thương mại phạm tội đặc biệt nghiêm trọng có thể bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.
Như vậy, pháp luật đã có đầy đủ chế tài để xử lý trường hợp này. Vấn đề còn lại là sự vào cuộc kịp thời, khách quan và quyết liệt của các cơ quan chức năng TP Hải Phòng để trả lại môi trường sống của người dân ở đây và mọi hành vi vi phạm, sự buông lỏng quản lý (nếu có) cần được xử lý nghiêm minh theo quy định Luật sư Sơn nhấn mạnh.
