Ươm mầm tri thức nơi phên dậu Tổ quốc

Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị về xây dựng hệ thống trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở (TH&THCS) tại các xã biên giới, tỉnh Lai Châu đang tập trung chỉ đạo, triển khai đồng bộ các dự án, bảo đảm tiến độ, chất lượng và quyết tâm “về đích” theo kế hoạch đề ra. Việc đầu tư các trường nội trú liên cấp không chỉ bảo đảm quyền học tập cho học sinh vùng sâu, vùng xa mà còn từng bước nâng cao chất lượng giáo dục, tạo nguồn nhân lực tại chỗ, góp phần giữ vững an ninh, thúc đẩy phát triển bền vững khu vực biên giới.

Đồng thuận giải phóng mặt bằng

Ngay sau khi có chỉ đạo của Bộ Chính trị, UBND tỉnh Lai Châu ban hành quyết định giao nhiệm vụ cho các chủ đầu tư; chỉ đạo các sở, ngành liên quan và UBND 11 xã biên giới tăng cường tuyên truyền, vận động người dân, đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng đối với các hộ có đất nằm trong phạm vi dự kiến xây dựng trường.

Song song đó, tỉnh chỉ đạo các sở, ban, ngành hướng dẫn cụ thể cho chính quyền cơ sở; thường xuyên theo dõi, kịp thời báo cáo và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh, bảo đảm dự án triển khai đúng quy định, đúng tiến độ, đạt yêu cầu về kỹ thuật và mỹ thuật. Đến nay, 11/11 xã biên giới đã hoàn thành việc lựa chọn địa điểm xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp TH&THCS.

Trong năm 2025, 5 trường được khởi công tại các xã: Phong Thổ, Pa Tần, Bum Nưa, Hua Bum và Dào San. Các chủ đầu tư gồm Công an tỉnh và Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình Dân dụng và Công nghiệp tỉnh tích cực đôn đốc nhà thầu huy động máy móc, nhân lực, tổ chức thi công khẩn trương.

Theo báo cáo, đến hết năm 2025, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đã được phê duyệt cho cả 5 dự án; riêng xã Dào San đang hoàn thiện thủ tục điều chỉnh quy hoạch. Sáu trường dự kiến khởi công năm 2026 đã xác định vị trí, quy mô đất và đang rà soát, điều chỉnh quy hoạch cục bộ.

Về tiến độ, 4/5 trường khởi công năm 2025 đã phê duyệt phương án đền bù, giải phóng mặt bằng; riêng Dào San mới hoàn tất lựa chọn vị trí, đo đạc, kiểm đếm 6/7 hộ dân.

Tại Dự án Trường Phổ thông nội trú liên cấp TH&THCS xã Phong Thổ, công trình được xác định có ý nghĩa chiến lược quan trọng. Nhà thầu là Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng số 6 (Điện Biên) đã lập kế hoạch chi tiết cho từng hạng mục. Ban chỉ đạo thường xuyên cử cán bộ giám sát hiện trường, bảo đảm tiến độ, chất lượng, an toàn lao động và vệ sinh môi trường.

Ông Đường Vinh Hiên, Phó Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng số 6 cho biết, dự án gồm nhiều hạng mục như khối lớp học, nhà nội trú, nhà đa năng, nhà hiệu bộ, nhà ở công vụ giáo viên, bể bơi. Khối lượng công việc lớn nên đơn vị huy động tối đa máy móc, nhân lực lành nghề, tổ chức thi công đồng thời nhiều hạng mục, chia ca, kíp làm việc để đẩy nhanh tiến độ theo cam kết.

Tại dự án ở Pa Tần, nhà thầu đang triển khai song song nhiều hạng mục. Bốn hạng mục chính gồm nhà hành chính, thư viện, hội trường và khối lớp học lý thuyết tiểu học, THCS đã hoàn thành đổ mái tầng 3. Các hạng mục nhà học bộ môn, nhà ở công vụ giáo viên tiếp tục thi công theo kế hoạch. Tổng khối lượng toàn công trình ước đạt khoảng 38%.

Mở rộng phạm vi đầu tư

Quá trình triển khai các trường nội trú liên cấp tại Lai Châu còn gặp không ít khó khăn, nhất là về nguồn vốn, nhân công và vật liệu xây dựng. Trên cơ sở thực tiễn, tỉnh đã kiến nghị Trung ương sớm bổ sung đủ nguồn vốn còn thiếu để bảo đảm hoàn thành đồng bộ 5 trường khởi công năm 2025 trước năm học 2026-2027.

Trong cuộc họp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, tỉnh cũng đề nghị Bộ sớm tổng kết, đánh giá việc xây dựng 100 trường học tại các xã biên giới, làm căn cứ phân bổ vốn cho các dự án dự kiến khởi công năm 2026. Bên cạnh đó, Lai Châu kiến nghị mở rộng đối tượng và phạm vi đầu tư, cho phép xây dựng thêm trường tại một số xã không giáp biên giới nhưng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, đông học sinh dân tộc thiểu số.

Địa phương đồng thời đề xuất đầu tư xây mới, nâng cấp các trường trung học phổ thông khu vực biên giới nhằm bảo đảm tính liên thông trong hệ thống giáo dục, giúp học sinh có điều kiện học tập liên tục lên bậc THPT. Tỉnh cũng kiến nghị cơ chế linh hoạt để học sinh thuộc các dân tộc rất ít người như Cống, Mảng, dù không sinh sống tại xã biên giới, vẫn được theo học tại các trường nội trú liên cấp, qua đó góp phần bảo tồn, phát triển nguồn nhân lực cho các dân tộc đặc thù.

Theo kế hoạch, 5 trường tại Phong Thổ, Pa Tần, Bum Nưa, Hua Bum và Dào San phấn đấu hoàn thành, đưa vào sử dụng trước ngày 30/8/2026 để kịp phục vụ năm học mới. Sáu trường còn lại tại các xã Mù Cả, Thu Lũm, Pa Ủ, Sì Lờ Lầu, Khổng Lào và Sin Suối Hồ dự kiến khởi công năm 2026, hoàn thành và đưa vào sử dụng trong năm 2027.

Việc đầu tư đồng bộ hệ thống trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới được kỳ vọng tạo chuyển biến căn bản về chất lượng giáo dục vùng khó, tạo điều kiện học tập, sinh hoạt tốt hơn cho con em đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng thời, đây cũng là bước đi thể hiện quyết tâm chính trị của tỉnh trong chăm lo phát triển vùng biên, củng cố thế trận lòng dân, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, toàn diện.