Ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong đo lường phát thải, quan trắc phóng xạ

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Kế hoạch thực hiện quy hoạch phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử thời kỳ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Mục tiêu nhằm triển khai thực hiện Quyết định số 245/QĐ-TTg ngày 5/2/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt "Quy hoạch phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử thời kỳ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050" bảo đảm hiệu lực, hiệu quả.

Kế hoạch đưa ra các nội dung chính cần triển khai thực hiện các mục tiêu cụ thể đến năm 2030 về phát triển, ứng dụng bức xạ và đồng vị trong các ngành: y tế; tài nguyên và môi trường; nông nghiệp; công nghiệp; phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ hạt nhân, đào tạo nguồn nhân lực, bảo đảm an toàn, an ninh hạt nhân.

Riêng trong ngành tài nguyên và môi trường, việc ứng dụng được triển khai trong các lĩnh vực: khí tượng thuỷ văn, tài nguyên nước, địa chất khoáng sản, bảo vệ môi trường, quan trắc phóng xạ môi trường, biến đổi khí hậu.

Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong hoạt động quan trắc, dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn; xác định tuổi, nguồn gốc hình thành, trữ lượng, nguồn bổ cập, khả năng bổ cập và sự vận động của nước dưới đất; xác định đặc điểm một số cấu trúc địa chất có tiềm năng phục vụ nghiên cứu khả năng lựu giữ nước dưới đất, lưu giữ CO2 chôn lấp các chất độc hại, phóng xạ. Bên cạnh đó, ứng dụng trong phân tích và đo lường chính xác lượng phát thải khí nhà kính làm cơ sở chỉ đạo, hướng dẫn về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, bảo vệ tầng ô-dôn; nghiên cứu biến đổi khí hậu; nghiên cứu đánh giá ô nhiểm nước mặt, nước ngầm, bồi lắng trầm tích hồ, bồi xói cửa sông và ven biển.

Kế hoạch cũng giao nhiệm vụ cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường có kết quả nghiên cứu ứng dụng công nghệ bức xạ xử lý một số loại chất thải gây ô nhiễm môi trường từ hoạt động sản xuất và đời sống.

Trong quan trắc phóng xạ môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ cùng xây dựng bản đồ hiện trạng môi trường phóng xạ phục vụ phát triển kinh tế xã hội. Một nhiệm vụ nữa là xây dựng và hoàn thành hệ mô phỏng đánh giá phát tán phóng xạ trong môi trường không khí và biển từ nhà máy điện hạt nhân, ưu tiên phục vụ triển khai Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao tổ chức thực hiện quan trắc môi trường các mỏ khoáng sản có nguy cơ phát thải phóng xạ; quan trắc thường xuyên môi trường nền phóng xạ tự nhiên và nhân tạo để xây dựng cơ sở dữ liệu liên quan. Bên cạnh đó, nghiên cứu, xây dựng định hướng đẩy mạnh thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản phóng xạ phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam và có báo cáo định hướng hằng năm.

Theo Kế hoạch, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng hối hợp với UBND các địa phương hoàn thiện và bảo đảm hoạt động của mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia.