Trường THCS Trương Công Giai (phường Cầu Giấy, TP. Hà Nội) là một trong năm trường cấp THCS đạt Giải Ba Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam 2025.
Bà Dương Thị Minh Thắm - Phó Hiệu trưởng Trường THCS Trương Công Giai chia sẻ về những mô hình sáng tạo và thông điệp gửi tới các nhà trường trên hành trình xanh hóa học đường. Ảnh: Khương Trung.
Bên lề Lễ trao Giải thưởng vào sáng 31/1 tại Hà Nội, bà Dương Thị Minh Thắm - Phó Hiệu trưởng Trường THCS Trương Công Giai đã chia sẻ về những chuyển biến tích cực, mô hình sáng tạo và thông điệp gửi tới các nhà trường trên hành trình xanh hóa học đường.
Thưa bà, đâu là thay đổi rõ nét nhất mà nhà trường quan sát được ở học sinh sau khi triển khai các hoạt động sinh thái?
Theo tôi, sự thay đổi rõ nét nhất chính là sự chuyển biến trong ý thức và thói quen của học sinh, cũng như cán bộ, giáo viên trong việc giảm thiểu rác thải, giữ gìn vệ sinh môi trường và cảnh quan chung.
Khi triển khai các mô hình sinh thái, các em không chỉ hiểu đây là một hoạt động phong trào, mà dần hình thành tư duy bảo vệ môi trường như một phần trong nếp sống học đường. Từ những việc nhỏ như hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần, thu gom rác đúng nơi quy định, đến chủ động tham gia các hoạt động xanh, các em đều có sự thay đổi rất tích cực.
Với lứa tuổi THCS, nhà trường làm thế nào để các em chủ động tham gia bảo vệ môi trường thay vì chỉ làm theo hướng dẫn, xin bà chia sẻ?
Tôi cho rằng điều quan trọng nhất với lứa tuổi trung học cơ sở là phải trao cho các em quyền được làm chủ.
Ở trường chúng tôi, các em được tham gia Câu lạc bộ Xanh - nơi học sinh được đề xuất ý tưởng, được trực tiếp thực hiện và kiểm tra thành quả của chính mình. Khi được chủ động như vậy, các em sẽ nhận thức rõ tác dụng, hiệu quả và lợi ích mà hoạt động mang lại.
Học sinh Trường THCS Trương Công Giai cùng nhau trồng và chăm sóc cây xanh. Ảnh: NTCC.
Chính quá trình trải nghiệm ấy giúp các em “ngấm dần” vào tư duy, từ đó hình thành ý thức bảo vệ môi trường một cách tự nhiên, bền vững.
Trong quá trình xây dựng “trường học xanh”, khó khăn lớn nhất mà nhà trường gặp phải là gì và nhà trường đã vượt qua ra sao, thưa bà?
Khó khăn lớn nhất, theo tôi, chính là thay đổi nhận thức ban đầu của giáo viên, học sinh và cả phụ huynh về vấn đề rác thải nhựa.
Nhựa là vật dụng rất phổ biến trong đời sống hằng ngày, nên để tất cả các lực lượng giáo dục cùng đồng thuận trong việc giảm rác thải nhựa là điều không dễ.
Giải pháp đầu tiên mà nhà trường thực hiện là tăng cường tuyên truyền. Chúng tôi tổ chức nhiều hoạt động truyền thông, mời các chuyên gia về nhựa đến nói chuyện chuyên đề để mọi người hiểu rõ tác hại nghiêm trọng của rác thải nhựa đối với môi trường và sức khỏe.
Với học sinh, các em được tìm hiểu dần thông qua hoạt động câu lạc bộ, đồng thời được giáo dục lồng ghép trong các môn học, các chuyên đề sinh hoạt dưới cờ và các phong trào xuyên suốt năm học. Khi nhận thức thay đổi, hành vi cũng sẽ thay đổi theo.
Bà có thể chia sẻ những mô hình độc đáo, tiêu biểu của nhà trường và điều gì giúp những mô hình này tạo được dấu ấn riêng giữa rất nhiều sáng kiến từ các địa phương và các nhà trường khác?
Tôi nghĩ có hai yếu tố chính tạo nên sự khác biệt. Thứ nhất là tính thực tiễn và sự tham gia đồng bộ của toàn bộ nhà trường: từ Ban giám hiệu, thầy cô giáo nêu gương, học sinh là trung tâm và phụ huynh cùng chung tay.
Thứ hai là việc tích hợp công nghệ số vào giáo dục môi trường. Chúng tôi đưa các hoạt động trải nghiệm về rác thải vào bài giảng và sử dụng sổ tay Xanh điện tử để tất cả các lực lượng giáo dục đều có thể truy cập và chung tay giảm rác thải nhựa.
Về mô hình tiêu biểu, có thể kể đến hai sáng kiến nổi bật: sử dụng bột ngô và gelatin sản xuất nhựa sinh học và ứng dụng máy in 3D sử dụng nhựa sinh học GLA để tạo các sản phẩm, thiết bị học tập và mô phỏng 3D trường học sinh thái. Bên cạnh đó là chương trình “Đổi rác thải nhựa lấy cây xanh”, tạo sự hào hứng cho học sinh khi tham gia giảm rác.
"Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ hằng ngày, nhưng phải làm một cách kiên trì và bền bỉ" là thông điệp bà Dương Thị Minh Thắm muốn gửi tới các trường học. Ảnh: NTCC.
Từ trải nghiệm thực tế của đơn vị mình và là một trong năm trường THCS vinh dự đạt Giải Ba Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam 2025, bà muốn gửi gắm thông điệp gì tới các trường học đang bắt đầu hành trình giảm rác thải nhựa?
Thông điệp mà chúng tôi muốn gửi tới các trường học là: Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ hằng ngày, nhưng phải làm một cách kiên trì và bền bỉ.
Nhiều người nghĩ giảm rác thải nhựa là một việc rất lớn và khó thực hiện. Nhưng qua hành trình của trường chúng tôi, tôi tin rằng hoàn toàn có thể làm được, nếu mỗi nhà trường bắt đầu từ những bước nhỏ và duy trì lâu dài. Chắc chắn, sự bền bỉ sẽ mang lại thành công.
Trân trọng cảm ơn bà!
Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Vụ Hợp tác quốc tế, Quỹ Vì tương lai xanh tổ chức Giải thưởng trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 - Trường học không rác thải nhựa. Mọi thông tin liên quan đến Giải thưởng bạn đọc xem trên Báo điện tử nongnghiepmoitruong.vn, trang web của Giải thưởng ecoschool.vn.
