Thúc đẩy du lịch bền vững từ lễ hội văn hóa

Hà Nội nghìn năm văn hiến là điểm hẹn của lịch sử, truyền thống và đương đại, nơi hội tụ những giá trị văn hóa độc đáo, được gìn giữ và phát huy qua nhiều thế hệ. Trước yêu cầu phát triển du lịch bền vững, thành phố đang chuyển mình mạnh mẽ trong việc định hướng và quản lý các lễ hội văn hóa truyền thống, biến những giá trị nghệ thuật, tín ngưỡng và lễ hội truyền thống thuần túy trở thành sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn và thân thiện với môi trường.

Đưa lễ hội, văn hóa truyền thống thành sản phẩm du lịch giá trị cao

Những năm gần đây, chính quyền TP Hà Nội luôn xác định văn hóa là một trong những trụ cột quan trọng của chiến lược phát triển đô thị bền vững. Không chỉ đặt mục tiêu bảo tồn giá trị văn hóa di sản, Hà Nội còn chủ động xây dựng cơ chế quản lý lễ hội theo hướng chuẩn hóa, văn minh và bền vững; mục tiêu chuyển từ hoạt động tự phát, manh mún sang mô hình chuẩn hóa và đồng bộ, phù hợp với tiêu chuẩn văn hóa, trật tự công cộng và phát triển du lịch bền vững.

Việc triển khai Bộ tiêu chí về “Môi trường Văn hóa trong Lễ hội” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành đá được Hà Nội tập huấn và áp dụng tại nhiều lễ hội lớn, nhằm đảm bảo lễ hội giữ được bản chất văn hóa truyền thống, tôn nghiêm, an toàn và thân thiện. Chính quyền thành phố nêu rõ: lễ hội phải tuân thủ các quy định về bảo vệ di tích, an sinh xã hội và môi trường, đồng thời không được biến lễ hội thành nơi thương mại hóa quá mức làm mất đi nét thuần túy vốn có.

Đặc biệt, Hà Nội tăng cường kiểm soát nội dung lễ hội thông qua các ban quản lý di tích và đoàn thể quần chúng, phối hợp giữa các phòng ban chuyên môn để hướng dẫn, giám sát lễ hội từ khâu chuẩn bị đến khi kết thúc. Mục tiêu tổ chức lễ hội vừa phục vụ nhân dân mà còn là cơ hội quảng bá, giới thiệu văn hóa truyền thống tới du khách trong và ngoài nước, góp phần phát triển du lịch Hà Nội theo hướng bền vững, thân thiện và giàu trải nghiệm.

Trong chiến lược dài hạn, Hà Nội đặt trọng tâm đưa lễ hội và văn hóa truyền thống thành một sản phẩm du lịch có giá trị gia tăng cao, vừa giữ gìn bản sắc văn hóa, vừa thu hút du khách, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống đô thị.

Đa dạng lễ hội, đặc sắc văn hóa - thế mạnh của Hà Nội

Thực tế cho thấy, Hà Nội có truyền thống tổ chức và phát triển nhiều lễ hội văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch, trong đó nổi bật là các lễ hội tín ngưỡng, các lễ hội cộng đồng, tinh hoa dân gian và các sự kiện văn hoá lớn mang tầm quốc gia, quốc tế.

Một trong những lễ hội truyền thống lâu đời và thu hút du khách nhất của Hà Nội là Lễ hội Chùa Hương - một lễ hội tín ngưỡng kéo dài hàng tháng trời từ sau Tết Nguyên đán đến tháng 3 âm lịch. Điểm nhấn của lễ hội là hành trình hành hương theo dấu chân Phật trên núi cao, vãn cảnh bến nước trên dòng suối Yến thanh bình, thả hồn giữa cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ. Lễ hội vì thế vừa là dịp để người dân thực hành tín ngưỡng, tưởng nhớ tổ tiên, gắn kết cộng đồng, đồng thời cũng là cơ hội thụ hưởng du lịch văn hóa, tâm linh hấp dẫn, chiều chuộng cảm xúc bản thân.

Mùa xuân năm nay, Ban tổ chức lễ hội Chùa Hương đang triển khai các biện pháp mạnh để giữ gìn thuần phong mỹ tục, đảm bảo an toàn cho du khách và tham gia vào kế hoạch phát triển du lịch bền vững. Thành phố mong muốn dịp lễ này không chỉ tạo ra doanh thu từ dịch vụ du lịch mà còn lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống một cách chân thực và có trách nhiệm.

Tại Phù Đổng, Hội Gióng (Dóng) là một trong những lễ hội tín ngưỡng của Hà Nội được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại. Lễ hội tưởng nhớ vị anh hùng đánh giặc ngoại xâm thuở xưa, trở thành biểu tượng về tinh thần đoàn kết và ý chí tự cường của người Việt.

Hội Gióng không chỉ là sự kiện mang chiều sâu tâm linh mà còn là sản phẩm du lịch văn hóa hấp dẫn. Sự kiện thu hút hàng ngàn du khách trong và ngoài nước, qua đó giới thiệu giá trị lịch sử - văn hóa của Hà Nội, đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch, dịch vụ đi kèm.

Một mô hình tiêu biểu khác là Festival Thăng Long - Hà Nội 2025, được tổ chức với quy mô lớn, tôn vinh di sản nghìn năm, quy tụ nhiều chương trình nghệ thuật, triển lãm, trình diễn truyền thống và trải nghiệm tương tác. Hoạt động văn hoá này được đánh giá là sản phẩm du lịch đa chiều, quy mô, thu hút du khách quốc tế và trong nước đến với Thăng Long - Hà Nội trong thời gian dài.

Festival mở ra hình mẫu rõ rệt cho việc kết nối giữa lễ hội truyền thống và phát triển du lịch bền vững, khi đưa các di sản phi vật thể và vật thể - từ trò chơi dân gian đến biểu diễn nghệ thuật - vào trải nghiệm văn hóa nhằm tiếp cận du khách một cách sâu sắc và có chiều sâu.

Ngoài các lễ hội truyền thống mang tính tín ngưỡng, Hà Nội còn tổ chức những sự kiện như Hanoi Tourism Festival kết nối văn hóa, ẩm thực và trải nghiệm nghề truyền thống. Festival vừa là “điểm hẹn” du lịch vừa là sân chơi cho các sản phẩm văn hóa truyền thống được trình diễn, quảng bá tới du khách quốc tế. Với đa dạng khu trải nghiệm, từ nghề thủ công đến ẩm thực đặc trưng, lễ hội giúp khách tham quan hiểu sâu hơn về bản sắc Hà Nội.

Ngoài ra, các sự kiện như Hanoi Food and Culture Festival hay các lễ hội áo dài, lễ hội văn hóa ẩm thực truyền thống cũng chính là những bước đi nhằm đưa di sản và lễ hội vào chiến lược phát triển sản phẩm du lịch đa dạng và bền vững.

Những mô hình nói trên cho thấy Hà Nội không chỉ đơn thuần tổ chức lễ hội mà còn chủ động chuyển đổi lễ hội thành sản phẩm du lịch bền vững - nơi văn hóa truyền thống được giữ gìn nhưng cũng được tiếp thị, trình bày và trải nghiệm một cách hiện đại, có trách nhiệm, phù hợp với xu hướng du lịch toàn cầu. Đây là cách Hà Nội kiến tạo một nền tảng du lịch mà ở đó văn hóa - người dân - môi trường - du khách cùng hưởng lợi.

Hướng đi này không chỉ tạo ra nguồn lực kinh tế mới cho thành phố, mà còn góp phần giữ gìn bản sắc văn hoá giữa dòng chảy hội nhập nhanh chóng. Khi lễ hội truyền thống được quản lý văn minh, được kết nối với sản phẩm du lịch chất lượng, Hà Nội sẽ không chỉ là một thành phố cổ kính mà còn là điểm đến bền vững, hấp dẫn và giàu trải nghiệm cho cộng đồng du lịch toàn cầu.