Thái Nguyên đầu tư hơn 18.000 tỷ đồng cho các xã khó khăn

Điểm nghẽn hạ tầng tại các xã khó khăn

Sau sắp xếp, tỉnh Thái Nguyên hiện có 92 xã, trong đó có 34 xã thuộc diện khó khăn và đặc biệt khó khăn, đây là khu vực đang bộc lộ rõ “điểm nghẽn” về kết cấu hạ tầng làm ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và đời sống dân sinh.

Qua rà soát, 100% xã khó khăn chưa đạt tiêu chí số 2 về giao thông, tổng chiều dài đường xã đạt hơn 787km, nhưng còn hơn 111km chưa được nhựa hóa hoặc bê tông hóa (chiếm 14%) chưa bảo đảm ô tô đi lại quanh năm.

Đối với đường trục thôn, tổng chiều dài lên tới 1.874km, nhưng còn 491km chưa được cứng hóa (hơn 26%). Đáng chú ý, hệ thống đường ngõ, xóm dài 705km, trong đó gần 362km chưa bảo đảm đi lại thuận tiện quanh năm (chiếm tới 51,3%).

Hạ tầng phục vụ sản xuất cũng còn nhiều yếu kém khi 638 đường trục chính nội đồng mới chỉ có 125km được cứng hóa, đạt tỷ lệ 19,6%, điều này gây trở ngại lớn cho vận chuyển vật tư và tiêu thụ nông sản.

Tại các xã khó khăn ở tỉnh Thái Nguyên, lĩnh vực thủy lợi cũng còn hạn chế, trên địa bàn 34 xã hiện có 1.781 công trình nhưng còn hơn 600km kênh mương chưa được kiên cố hóa, nhiều công trình xuống cấp. Dù tỷ lệ diện tích đất nông nghiệp được tưới tiêu chủ động đạt bình quân 80%, nhưng một số xã chỉ đạt 60 đến 70%.

Trong 34 xã khó khăn và đặc biệt khó khăn, hạ tầng điện sinh hoạt cũng chưa đồng bộ khi còn khoảng 1.607 hộ dân chưa có điện hoặc điện không ổn định, 30 xã chưa đạt tiêu chí trường học, thiếu tới 2.582 phòng học và phòng chức năng.

Bên cạnh đó, tỷ lệ hộ dân được sử dụng nước sạch theo chuẩn mới đạt khoảng 60%, mới có 7/34 xã có khu xử lý chất thải tập trung. Những con số này cho thấy kết cấu hạ tầng tại các xã vùng khó khăn vẫn thiếu đồng bộ, chất lượng thấp, chưa tạo được động lực phát triển kinh tế nông thôn.

Trong xây dựng nông thôn mới, kết cấu hạ tầng được xem là “đòn bẩy cứng” tạo nền tảng cho phát triển kinh tế, xã hội, tuy nhiên, tại nhiều xã khó khăn và đặc biệt khó khăn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hệ thống hạ tầng thiết yếu phục vụ sản xuất và đời sống vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, trở thành lực cản đối với mục tiêu giảm nghèo bền vững và phát triển toàn diện khu vực nông thôn, miền núi.

Thực tế cho thấy, mạng lưới giao thông nông thôn tại các xã vùng sâu, vùng xa còn thiếu đồng bộ, nhiều tuyến đường trục xã, liên xã xuống cấp theo thời gian, gây khó khăn cho việc đi lại, vận chuyển nông sản cũng như tiếp cận các dịch vụ công. Không ít xóm, bản vẫn phải sử dụng các tuyến đường đất hoặc đường cấp phối tạm, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, đặc biệt trong mùa mưa lũ.

Những “khoảng trống” về hạ tầng không chỉ làm gia tăng khoảng cách phát triển giữa các vùng mà còn hạn chế khả năng thu hút đầu tư, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Tập trung nguồn lực đầu tư

Trên cơ sở đánh giá thực trạng tại 34 xã vùng khó khăn và đặc biệt khó khăn, giai đoạn 2026-2030 tỉnh Thái Nguyên tập trung huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư, kết hợp giữa ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương, vốn vay ưu đãi, vốn ODA, nguồn xã hội hóa để phát triển hạ tầng kinh tế, xã hội.

Xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn gắn với chuyển đổi số, phát triển hạ tầng số, hướng tới xây dựng nông thôn hiện đại, văn minh, sạch đẹp, tạo điều kiện cho các xã vùng khó khăn phát triển nhanh và thu hẹp khoảng cách với khu vực trung tâm.

Tỉnh ủy Thái Nguyên đã ban hành Đề án số 21-ĐA/TU về phát triển kết cấu hạ tầng các xã khó khăn và đặc biệt khó khăn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026-2030. Theo đề án này, tỉnh sẽ dành 18.430 tỷ đồng đầu tư cơ sở hạ tầng các xã khó khăn và đặc biệt khó khăn. Trong tổng nguồn vốn 18.430 tỷ đồng gồm có vốn lồng ghép từ các chương trình mục tiêu quốc gia; vốn kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026- 2030; huy động doanh nghiệp xóa thôn bản không có điện, vùng chưa có sóng viễn thông; nguồn vốn xã hội hóa, vay tín dụng và các nguồn hợp pháp khác.

Với nguồn lực đầu tư lớn như vậy, tỉnh Thái Nguyên kỳ vọng đến năm 2030 hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện, trường học, y tế, hạ tầng thương mại nông thôn, hạ tầng viễn thông cơ bản sẽ hoàn thiện. Hoàn thiện kết cấu hạ tầng giúp các xã khó khăn tạo động lực phát triển mạnh mẽ góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân trên 10%/năm của tỉnh.

Hệ thống giao thông, thủy lợi hoàn thiện là yếu tố thuận lợi cho việc hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, chuỗi giá trị nông sản và phát triển kinh tế nông thôn hiện đại, thúc đẩy sản xuất, giao thương, tiêu thụ nông sản và phát triển kinh tế hộ gia đình và kinh tế hợp tác xã, tạo thêm việc làm và thu nhập ổn định cho người dân.