Theo đó, Tòa án nhân dân Tối cao đã ban hành cẩm nang các quy định mới của pháp luật về hình sự, tố tụng hình sự, tư pháp người chưa thành niên, thi hành án hình sự, đặc xá. Cẩm nang đã giới thiệu các quy định mới Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, trong đó việc tăng nặng phạt tù với nhóm tội phạm về môi trường.
Tăng mức phạt tù tại 8 điều luật trong Bộ luật Hình sự hiện hành
Theo cẩm nang, Bộ luật Hình sự đã nâng mức phạt tù ở nhóm tội về môi trường, ma túy, an toàn thực phẩm tại Điều 235, 236, 248, 249, 250, 251, 255 và 317, cụ thể:
Tội gây ô nhiễm môi trường (Điều 235): Tăng mức hình phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm thành từ 2 năm đến 3 năm tại khoản 1; tăng mức hình phạt khởi điểm từ 1 năm thành 3 năm tại khoản 2; tăng mức hình phạt khởi điểm từ 3 năm thành 5 năm tại khoản 3.
Tội vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại (Điều 236): Tăng mức hình phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm thành từ 2 năm đến 3 năm tại khoản 1; tăng mức hình phạt khởi điểm từ 2 năm thành 3 năm tại khoản 2.
Tội sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248): Tăng mức khởi điểm hình phạt tù tại khoản 1 từ 2 năm thành 3 năm.
Tội tàng trữ trái phép chất ma túy (Điều 249): Tăng mức khởi điểm hình phạt tù tại khoản 1 từ 1 năm thành 3 năm.
Tội vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250) Tăng mức khởi điểm hình phạt tù tại khoản 1 từ 2 năm thành 3 năm.
Tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251) Tăng mức khởi điểm hình phạt tù tại khoản 1 từ 2 năm thành 3 năm.
Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 255): Tăng mức khởi điểm hình phạt tù tại khoản 1 từ 2 năm thành 3 năm.
Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (Điều 317): Tăng mức khởi điểm hình phạt tù tại khoản 1 từ 1 năm thành 2 năm.
Cơ quan chức năng lấy mẫu chất thải để kiểm nghiệm trong vụ việc chôn lấp trái phép hơn 1600 tấn chất thải công nghiệp tại Sóc Sơn. Ảnh: CATP Hà Nội.
Lí giải về việc tăng mức phạt tù này, cơ quan soạn thảo cho biết, thực tiễn cho thấy, thời gian gần đây, tội phạm về môi trường, ma túy, an toàn thực phẩm có nhiều diễn biến phức tạp, gây bức xúc trong quần chúng nhân dân, gây nhiều hệ lụy xấu về an ninh, trật tự, tác động trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của người dân và ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế, ảnh hưởng đến chất lượng giống nòi, ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín của đất nước.
Tuy nhiên, mức hình phạt khởi điểm của các tội này là tương đối thấp, không bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa, nên cần thiết phải tăng mức hình phạt tù để xử lý nghiêm người phạm tội.
Hạ mức thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn
Cũng theo cẩm nang, tại Điều 235 (Tội gây ô nhiễm môi trường), các mức thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn quốc gia được hạ lần lượt từ 10 lần xuống 5 lần; 5 lần xuống 3 lần; 3 lần xuống 2 lần.
Cũng theo cơ quan soạn thảo, thực tiễn đấu tranh với tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật về gây ô nhiễm môi trường thấy rằng, hiện nay, mức định lượng dùng làm căn cứ định khung hình phạt là mức thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn quốc gia quy định trước đây quá cao, dẫn đến rất khó áp dụng để xử lý hình sự, do đó, đa số các hành vi vi phạm mặc dù gây hậu quả rất nghiêm trọng nhưng chỉ bị xử lý hành chính, do đó, cần thiết phải hạ mức này xuống để đảm bảo tính răn đe, phòng ngừa, góp phần tạo lập môi trường sinh thái an toàn, lành mạnh.
