Khuyến khích phát triển không gian xanh
Sau hơn một năm triển khai Luật Thủ đô năm 2024, lĩnh vực nông nghiệp, tài nguyên và môi trường của Hà Nội đã đạt nhiều kết quả bước đầu quan trọng. Các cơ chế, chính sách đặc thù được ban hành đã góp phần tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời đặt nền tảng cho định hướng xây dựng Thủ đô theo mô hình đô thị xanh và phát triển bền vững.
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy một số quy định cần tiếp tục hoàn thiện nhằm khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai, tài nguyên và nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường. Trên cơ sở đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã đề xuất nhiều cơ chế mới để tháo gỡ các điểm nghẽn trong quản lý.
Hà Nội đang đề xuất sửa đổi Luật Thủ đô theo hướng tăng cường phân cấp, trao thêm thẩm quyền cho chính quyền thành phố trong quản lý tài nguyên, phát triển nông nghiệp sinh thái và bảo vệ môi trường. Ảnh: Phạm Hùng
Theo ông Vũ Xuân Tùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, Luật Thủ đô đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho phát triển nông nghiệp, nông thôn và môi trường, song vẫn cần bổ sung các cơ chế linh hoạt hơn. Vì vậy, Hà Nội đang đề xuất sửa đổi Luật Thủ đô theo hướng tăng cường phân cấp, trao thêm thẩm quyền cho chính quyền thành phố trong quản lý tài nguyên, phát triển nông nghiệp sinh thái và bảo vệ môi trường.
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là hoàn thiện cơ chế quản lý, bảo vệ và sử dụng tài nguyên theo hướng linh hoạt nhưng chặt chẽ. Theo đó, HĐND thành phố Hà Nội được trao thẩm quyền ban hành các chính sách quản lý, bảo vệ và khai thác bền vững toàn bộ diện tích rừng trên địa bàn. Việc quản lý được định hướng bảo đảm tính thống nhất của hệ sinh thái, đồng thời gắn kết với không gian sinh thái liên vùng.
Bên cạnh đó, thành phố được phép chủ động phát triển không gian xanh trong đô thị thông qua việc sử dụng quỹ đất do các cơ quan, tổ chức Nhà nước quản lý nhưng chưa giao, chưa cho thuê hoặc chưa sử dụng. Cơ chế này được kỳ vọng sẽ góp phần mở rộng diện tích cây xanh, cải thiện môi trường sống và nâng cao chất lượng không gian công cộng.
Phát triển không gian xanh trong đô thị gắn với bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên. Ảnh: Thành Đông.
Dự thảo Luật cũng đặt ra các nguyên tắc rõ ràng trong việc khai thác và sử dụng đất gắn với bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên. Theo đó, việc sử dụng đất bãi sông, bãi nổi phải tuân thủ quy hoạch tổng thể Thủ đô, quy hoạch đê điều và phòng chống lũ của các tuyến sông có đê.
Các khu vực bãi sông hiện hữu có thể được xem xét cho phép tồn tại khu dân cư và xây dựng công trình với tỷ lệ phù hợp theo quy hoạch phòng chống lũ và các quy hoạch liên quan. Trong khi đó, những khu vực bãi sông, bãi nổi còn lại chỉ được xây dựng các công trình phục vụ không gian công cộng hoặc mục đích công cộng, đồng thời phải bảo đảm không tôn cao địa hình và không cản trở dòng chảy. Quy định này nhằm hài hòa giữa yêu cầu khai thác quỹ đất với nhiệm vụ bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai.
Nhìn tổng thể, các đề xuất sửa đổi không chỉ hướng tới quản lý hiệu quả nguồn tài nguyên đất đai mà còn góp phần bảo vệ hệ sinh thái sông ngòi, duy trì cân bằng tự nhiên và nâng cao khả năng thích ứng của đô thị trước các rủi ro thiên tai.
Theo ông Vũ Xuân Tùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, các nội dung liên quan đến quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp sinh thái được xác định là những trụ cột quan trọng trong định hướng sửa đổi Luật Thủ đô. Mục tiêu không chỉ là thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn hình thành hệ sinh thái phát triển hài hòa giữa đô thị, nông nghiệp và môi trường tự nhiên.
Mở rộng phát triển đất nông nghiệp
Song song với việc hoàn thiện cơ chế quản lý tài nguyên, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng chú trọng thúc đẩy phát triển nông nghiệp sinh thái và nông nghiệp công nghệ cao, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp đô thị của Hà Nội.
Theo đó, HĐND thành phố được trao thẩm quyền quy định việc sử dụng quỹ đất nông nghiệp tại các khu vực bãi sông, bãi nổi để phát triển sản xuất nông nghiệp sinh thái, đồng thời kết hợp với du lịch và các hoạt động giáo dục trải nghiệm. Việc xây dựng trên đất nông nghiệp tại các khu vực này phải tuân thủ quy hoạch đê điều, phòng chống lũ và các quy hoạch liên quan nhằm bảo đảm an toàn và phát triển bền vững.
Cùng với đó, thành phố có thể ban hành các quy định cụ thể về điều kiện, trình tự và thủ tục cấp phép xây dựng đối với các công trình phục vụ trực tiếp cho sản xuất nông nghiệp. Những công trình này có thể bao gồm cơ sở chế biến, bảo quản nông sản, khu trưng bày và giới thiệu sản phẩm, cũng như các không gian cảnh quan phục vụ du lịch nông nghiệp và giáo dục trải nghiệm tại các vùng sản xuất tập trung.
Việc hoàn thiện khung pháp lý cho các mô hình này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy nông nghiệp đô thị phát triển theo hướng hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng và hình thành các chuỗi sản xuất gắn với du lịch sinh thái.
Một nội dung quan trọng khác của dự thảo là cơ chế thu hút đầu tư vào lĩnh vực môi trường và nông nghiệp công nghệ cao. Theo đó, các dự án sử dụng công nghệ tiên tiến trong xử lý chất thải, nước thải, ứng phó biến đổi khí hậu hoặc phát triển năng lượng xanh sẽ được hưởng nhiều chính sách ưu đãi.
Đồng thời, các dự án xây dựng khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao hoặc các dự án sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao cũng được khuyến khích nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất.
Dự thảo Luật cũng đặt nền tảng cho việc phát triển khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong hệ thống các khu công nghệ cao của Thủ đô. Mô hình này được kỳ vọng sẽ trở thành không gian thử nghiệm và chuyển giao công nghệ, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản và thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.
