Cắt giảm gần 1.000 ha lúa do hồ chứa thiếu nước
Nắng nóng kéo dài từ đầu năm 2026 khiến dòng chảy sông suối suy giảm mạnh. Ông Đinh Tấn Thành, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Khánh Hòa cho biết, 19 hồ chứa do công ty quản lý có tổng dung tích thiết kế hơn 213 triệu m3. Đến đầu tháng 7, dung tích toàn bộ chỉ còn hơn 103 triệu m3 (đạt 49% thiết kế). Do nguồn nước cạn kiệt, vụ hè thu 2026, công ty chỉ đủ nước tưới cho hơn 14.134 ha cây trồng (đạt 93% kế hoạch).
Do nắng nóng gay gắt, hồ Suối Trầu cạn kiệt. Ảnh: KS.
Hiện nhiều hồ chứa nhỏ đang ở mức rất thấp như: hồ Suối Trầu còn 1,79 triệu m3 (bằng 19% thiết kế), hồ Đá Đen còn 0,85 triệu m3 (25%), hồ Cây Bứa còn 27% và hồ Suối Luồng còn 31%. Đặc biệt, các hồ Đá Đen, Cây Bứa và Đắc Lộc không có kế hoạch bố trí nước tưới vụ này. Để tránh thiệt hại, đơn vị đã phối hợp với các địa phương khoanh vùng, dừng sản xuất gần 1.000 ha lúa ở các chân ruộng cao, cuối nguồn. Trong đó, hơn 832 ha dừng do thiếu nước hoàn toàn; gần 167 ha còn lại phải ngừng do thu hồi đất, ngập úng cục bộ hoặc người dân chủ động tạm dừng.
Ghi nhận tại hồ Am Chúa, áp lực thiếu nước đang hiện hữu rõ rệt khi mực nước đầu tháng 7 đã giảm xuống cao trình 30,52m, dung tích còn 1,49 triệu m3 (đạt 36,6%).
Nhiều diện tích ở xã Diên Điền dừng sản xuất do hồ Am Chúa không đủ nước tưới. Ảnh: KS.
Ông Bùi Hữu Hoàng, Cụm trưởng quản lý hồ cho biết, trạm buộc phải cắt giảm 185 ha để dồn lực điều tiết cho 174 ha, đồng thời khống chế lưu lượng mở nước để mực nước giảm không quá 4,2 cm/ngày. Người dân có diện tích bị cắt giảm cũng đồng lòng bỏ vụ nhằm tránh gieo sạ muộn, hạn chế rủi ro bão lũ vào cuối tháng 9, đầu tháng 10.
Hạ du hồ Am Chúa, HTX Diên Sơn 1 (xã Diên Điền) cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp. Ông Bùi Hữu Thúc, Giám đốc HTX chia sẻ, trong tổng số gần 100 ha, HTX chỉ gieo cấy 58 ha và ngừng sản xuất hoàn toàn 41 ha tại cánh đồng Suối Giáng Hương. HTX đã vận động bà con không gieo sạ ngoài vùng quy định, đồng thời phối hợp đổ bê tông chặn dòng các mương dẫn vào phân khu không sản xuất để dồn toàn bộ nước bảo vệ diện tích đang canh tác.
Chủ động kịch bản ứng phó El Niño
Tại khu vực liên vùng phía Nam, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Ninh Thuận hiện quản lý 24 hồ chứa với tổng dung tích thiết kế hơn 502 triệu m3. Đến ngày 1/7, tổng dung tích hiện có tại các hồ đạt hơn 219 triệu m3.
Các công ty thủy lợi trên địa bàn tỉnh đảm bảo nước cho cây trồng đang sản xuất. Ảnnh: KS.
Lãnh đạo Công ty Thủy lợi Ninh Thuận cho biết, vụ hè thu này, Công ty vẫn bảo đảm cấp nước tưới cho gần 25.000 ha cây trồng theo kế hoạch. Trong đó, diện tích lúa và cây màu là 19.151 ha; cây công nghiệp ngắn ngày là 5.824 ha.
Để đạt kết quả này, công ty tập trung điều tiết nước tiết kiệm, hợp lý và thường xuyên kiểm tra đồng ruộng. Đối với các hồ nhỏ không đủ nước, đơn vị chủ động phối hợp với địa phương thông báo cho người dân ngừng sản xuất ngay từ đầu vụ. Nhờ vậy, nguồn nước hiện tại vẫn bảo đảm phục vụ ổn định cho toàn bộ cây trồng đang canh tác, nước chăn nuôi gia súc và các thành phần kinh tế khác.
Trước dự báo hiện tượng El Niño tiếp tục gây nắng nóng kéo dài, làm suy giảm lượng mưa và gia tăng nguy cơ hạn hán, ông Nguyễn Duy Quang, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Khánh Hòa cho biết, Sở đã chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành kế hoạch phòng, chống thiếu nước cục bộ những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Mục tiêu là ưu tiên bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân, đồng thời cân đối nguồn nước cho sản xuất và các hoạt động thiết yếu.
Do đó, Sở đã chỉ đạo các đơn vị quản lý thủy lợi theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết và dung tích các hồ chứa. Các đơn vị phải vận hành công trình đúng quy trình, điều tiết nước hợp lý, tiết kiệm; đồng thời tăng cường nạo vét kênh mương nhằm giảm tối đa thất thoát. Ngoài ra, ngành nông nghiệp sẽ phối hợp với địa phương xây dựng kế hoạch cấp nước chi tiết cho từng khu vực, sẵn sàng điều chuyển nguồn nước khi cần thiết để không xảy ra thiếu nước sinh hoạt trên diện rộng.
Công nhân thủy nông của Công ty thủy lợi Khánh Hòa nỗ lực điều tiết nước hợp lý, hiệu quả. Ảnh: KS.
Đồng thời, Sở đề nghị các địa phương chủ động rà soát phương án chống hạn và đánh giá chính xác khả năng nguồn nước. Từ đó, hướng dẫn nông dân điều chỉnh lịch mùa vụ, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp. Người dân được khuyến cáo sử dụng nước tiết kiệm, tuân thủ lịch phân phối nước, chủ động tích trữ và áp dụng các biện pháp tưới tiên tiến như tưới nhỏ giọt, tưới phun.
Về chiến lược lâu dài, theo ông Quang, Sở đề xuất tỉnh tiếp tục đầu tư nâng cấp các hồ chứa, hoàn thiện hệ thống thủy lợi để tăng khả năng kết nối, điều chuyển nguồn nước liên vùng. Song song đó, tỉnh cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong giám sát, dự báo, vận hành hồ chứa và kiểm soát chặt chẽ việc khai thác nước dưới đất nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
Công tác ứng phó với hạn hán, thiếu nước không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành nông nghiệp và môi trường. Đây là trách nhiệm đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của các đơn vị thủy lợi, chính quyền địa phương và đặc biệt là sự đồng lòng, chia sẻ từ phía người dân nhằm hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
