Thị trường xuất khẩu mở rộng cho ngành hàng tỷ đô
Sau nhiều tháng lao dốc vì ách tắc xuất khẩu và áp lực nguồn cung lớn, thị trường sầu riêng ở ĐBSCL đang ghi nhận những tín hiệu phục hồi tích cực. Giá thu mua tăng trở lại tại nhiều vùng chuyên canh, doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu và nhiều thị trường mới bắt đầu mở ra đã giúp nhà vườn thêm kỳ vọng về sự khởi sắc của ngành hàng trái cây tỷ đô này.
Nông dân tại các vùng chuyên canh ở Đồng Tháp thu hoạch sầu riêng khi giá bán đang phục hồi trở lại nhờ tín hiệu tích cực từ thị trường xuất khẩu. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Tại nhiều vùng trồng trọng điểm ở Cần Thơ, Đồng Tháp và Vĩnh Long những ngày gần đây, không khí thu mua sầu riêng trở nên sôi động hơn so với thời điểm đầu vụ. Thương lái quay trở lại các nhà vườn với tần suất nhiều hơn, nhất là đối với các loại sầu riêng phục vụ xuất khẩu.
Theo ghi nhận, giá sầu riêng Ri6 mua xô hiện dao động từ 25.000-35.000 đồng/kg, tăng khoảng 7.000-10.000 đồng/kg so với vài tuần trước. Trong khi đó, giống sầu riêng giống Thái được thu mua quanh mức từ 50.000-60.000 đồng/kg.
Anh Trần Văn Thới, thương lái thu mua sầu riêng tại xã Phong Điền, TP Cần Thơ cho biết, thời điểm này tuy gần cuối vụ sầu riêng nhưng lượng hàng thu mua chủ yếu phục vụ xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc và một số thị trường châu Á khác.
Theo nhận định của một số doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng tại Đồng Tháp, hoạt động thu mua sầu riêng đang thuận lợi hơn khi việc kiểm nghiệm và thông quan hàng hóa được cải thiện đáng kể. Trước đây, nhiều container sầu riêng phải chờ lâu tại cửa khẩu do năng lực kiểm nghiệm hạn chế, dẫn đến tình trạng ùn ứ nguồn cung trong nước và kéo giá giảm sâu. Hiện nay, số lượng lô hàng được xử lý mỗi ngày tăng lên, tạo điều kiện để doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu trở lại.
Tuy nhiên, đợt tăng giá lần này cũng khiến nhiều nhà vườn tiếc nuối bởi phần lớn diện tích sầu riêng đã bước vào giai đoạn cuối vụ. Không ít hộ dân đã thu hoạch và bán sản phẩm từ trước khi giá phục hồi nên chưa thể hưởng trọn lợi nhuận từ đợt tăng giá hiện nay.
Không chỉ phục hồi ở thị trường truyền thống, sầu riêng Việt Nam còn đang ghi nhận nhiều tín hiệu khả quan tại các thị trường khó tính như Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Úc và Nhật Bản. Đây được xem là tín hiệu tích cực trong bối cảnh ngành hàng sầu riêng đang nỗ lực giảm dần sự phụ thuộc vào một vài thị trường truyền thống.
Thương lái tăng cường thu mua sầu riêng Ri6 và sầu riêng Thái tại nhà vườn phục vụ nhu cầu xuất khẩu sang nhiều thị trường châu Á. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Đặc biệt, hiện nay nhu cầu tiêu thụ sầu riêng đông lạnh đang tăng nhanh tại nhiều quốc gia nhờ thời gian bảo quản dài và thuận tiện vận chuyển. Điều này mở thêm dư địa tiêu thụ cho ngành hàng sầu riêng Việt Nam trong thời gian tới.
Đáng chú ý, Việt Nam dự kiến sẽ chính thức xuất khẩu sầu riêng sang Ấn Độ từ tháng 7/2026 sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết. Với quy mô dân số lớn cùng nhu cầu tiêu thụ trái cây nhiệt đới ngày càng tăng, Ấn Độ được đánh giá là thị trường giàu tiềm năng cho sầu riêng Việt Nam.
Ông Nguyễn Văn Tâm, thành viên HTX Sầu riêng Ngũ Hiệp tại Đồng Tháp, cho biết: Việc thị trường xuất khẩu sầu riêng khởi sắc trở lại đã giúp tâm lý nhà vườn ổn định hơn sau thời gian dài chịu áp lực giá thấp.
Theo ông Tâm, trước đây nhiều hộ dân lo lắng vì giá giảm mạnh, trong khi chi phí đầu tư phân bón, thuốc BVTV và nhân công đều tăng cao. Nay doanh nghiệp quay lại thu mua mạnh đã tạo thêm niềm tin cho người trồng.
Tuy nhiên, để duy trì ổn định đầu ra, các HTX trên địa bàn Đồng Tháp đang vận động nông dân siết chặt quy trình canh tác an toàn, hạn chế sử dụng hóa chất ngoài danh mục và tuân thủ nghiêm các quy định về mã số vùng trồng.
“Thị trường bây giờ không chỉ cần sản lượng mà còn yêu cầu rất cao về chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Nếu nông dân làm bài bản, tuân thủ đúng quy trình thì cơ hội xuất khẩu sẽ còn rất lớn”, ông Tâm chia sẻ.
Việt Nam dự kiến sẽ chính thức xuất khẩu sầu riêng sang Ấn Độ từ tháng 7/2026 sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Siết quản lý chất lượng để giữ vững thị trường xuất khẩu
Để ngành hàng “tỷ đô” này vào được nhiều thị trường khó tính, sản phẩm phải tuân thủ quy định liên quan đến tồn dư hóa chất, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, buộc doanh nghiệp và nông dân phải thay đổi tư duy sản xuất.
Bà Phan Thị Thu Hiền, Giám đốc Trung tâm Kiểm dịch thực vật sau nhập khẩu II thuộc Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho biết thực tế thời gian qua sầu riêng Việt Nam vẫn xuất khẩu được sang nhiều thị trường, tuy nhiên các quy định mới từ phía nước nhập khẩu đang ngày càng chặt chẽ hơn.
Phía Trung Quốc hiện triển khai “Lệnh 248 và Lệnh 249” nhằm tăng cường giám sát truy xuất nguồn gốc và quản lý rủi ro đối với nông sản nhập khẩu. Điều này đòi hỏi nông dân, HTX và doanh nghiệp phải nắm rõ quy định của thị trường để có kế hoạch sản xuất phù hợp.
Điều quan trọng nhất hiện nay là phải chú trọng canh tác an toàn, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm soát tốt dư lượng hóa chất. Đồng thời, cần thực hiện nghiêm việc truy xuất nguồn gốc từ nguyên liệu đầu vào đến quá trình sơ chế, đóng gói.
Nhà vườn và HTX sầu riêng tại Đồng Tháp siết chặt quy trình canh tác an toàn để giữ vững thị trường xuất khẩu trong giai đoạn cạnh tranh mới. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.
Đối với các cơ sở đóng gói, cần tuân thủ quy trình sản xuất một chiều nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm sinh vật gây hại trong quá trình xử lý hàng hóa. Các loại hóa chất sử dụng sau thu hoạch phải nằm trong danh mục được cả Việt Nam và nước nhập khẩu cho phép.
Ngoài ra, doanh nghiệp cần lưu trữ đầy đủ hồ sơ nguyên liệu, mã số vùng trồng và quy trình xử lý sản phẩm để phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc khi cần thiết. Đây được xem là yêu cầu bắt buộc nếu muốn duy trì ổn định hoạt động xuất khẩu trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Theo bà Phan Thị Thu Hiền, ngành chức năng hiện đang tăng cường hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện các tiêu chí kỹ thuật, đồng thời hỗ trợ đăng ký hồ sơ với phía nước nhập khẩu nhằm mở rộng cơ hội xuất khẩu cho sầu riêng Việt Nam trong thời gian tới.
