Ngày 12/2, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, đại diện cho Chính phủ Nhật Bản, cùng UNESCO đã ký kết thỏa thuận triển khai dự án “Tăng cường năng lực của Việt Nam về cảnh báo sớm, giảm thiểu rủi ro thiên tai và đảm bảo môi trường học tập an toàn”.
Phát biểu tại lễ ký kết, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki cho biết: Trong những năm gần đây, Việt Nam liên tiếp chịu tác động của nhiều hình thái thiên tai nghiêm trọng, trong đó có các cơn bão Wipha, Bualoi và Matmo, gây thiệt hại lớn về người, hạ tầng và sinh kế, đồng thời làm gián đoạn hoạt động dạy và học tại nhiều địa phương.
Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki phát biểu tại lễ ký kết. Ảnh: Minh Hạnh.
Trong đó, Nghệ An là một trong những khu vực thường xuyên chịu tác động nghiêm trọng từ các đợt thiên tai, bão lũ. Theo ước tính, trong năm 2025, các trận bão lớn đã gây thiệt hại nghiêm trọng đối với dân sinh và kinh tế xã hội toàn tỉnh; ảnh hưởng lớn đến người dân, sản xuất nông lâm nghiệp, cơ sở hạ tầng bị hư hỏng nặng nề.
Cụ thể, trong năm 2025, Nghệ An ghi nhận ít nhất 12 người thiệt mạng, bị thương 31 người, 705 nhà bị sập, thiệt hại trên 70%; 106.038 nhà tốc mái, hư hỏng; 13.364 hộ dân đã sơ tán (khoảng 41.621 nhân khẩu); gây ra nhiều thiệt hại về sản xuất nông lâm nghiệp và các công trình hạ tầng,… do ảnh hưởng bão. Ước tính thiệt hại về kinh tế khoảng hơn 8.900 tỷ đồng.
Theo đó, Dự án “Tăng cường năng lực của Việt Nam về cảnh báo sớm, giảm thiểu rủi ro thiên tai và đảm bảo môi trường học tập an toàn” sẽ hỗ trợ cải thiện các hệ thống cảnh báo sớm gần theo thời gian thực đối với lũ quét và sạt lở đất tại một số khu vực có nguy cơ cao, đồng thời tăng cường khả năng phối hợp và ứng phó với thiên tai của chính quyền địa phương và cộng đồng, phù hợp với các ưu tiên quốc gia và chuẩn mực quốc tế.
Dự án cũng sẽ tăng cường sức chống chịu của các trường học tại vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai. Các cơ quan quản lý giáo dục, cán bộ quản lý trường học và giáo viên sẽ được hỗ trợ thông qua các hoạt động như lập bản đồ rủi ro có sự tham gia, xây dựng kế hoạch sẵn sàng ứng phó cấp trường và nâng cao năng lực, nhằm bảo đảm việc học tập không bị gián đoạn.
Đại sứ Ito Naoki và ông Jonathan Baker - Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam - ký kết thỏa thuận. Ảnh: Minh Hạnh.
Đại sứ Nhật Bản cho biết, song song với dự án này, tại khu vực miền Trung Việt Nam, JICA đã và đang hỗ trợ xây dựng Dự án Quy hoạch tổng thể kiểm soát lũ khu vực miền Trung. Ngoài ra, Nhật Bản dự kiến ký kết thỏa thuận về khoản vay theo chương trình, dưới hình thức vay vốn bằng đồng yên (Yen Loan), trị giá 333 triệu USD, nhằm hỗ trợ các biện pháp ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm thiểu rủi ro thiên tai.
“Thông qua các biện pháp này, Nhật Bản sẽ phát huy tối đa kinh nghiệm và chuyên môn của mình với tư cách là một quốc gia thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi thiên tai, đồng thời góp phần tăng cường khả năng chống chịu trước thiên tai của Việt Nam”, Đại sứ Ito Naoki nhấn mạnh.
Thông tin thêm về dự án, ông Jonathan Baker, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam, cho biết dự án sẽ được triển khai theo 3 cấp: Ở cấp tỉnh, dự án sẽ hỗ trợ rà soát và cập nhật các kế hoạch quản lý rủi ro thiên tai và ứng phó khẩn cấp; tăng cường công tác lập bản đồ rủi ro; đồng thời nâng cao hệ thống giám sát thời gian thực và cảnh báo sớm đối với lũ lụt và sạt lở đất.
Ông Jonathan Baker, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam, phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Minh Hạnh.
Ở cấp xã, dự án sẽ tăng cường năng lực cho chính quyền địa phương và đội ngũ cán bộ kỹ thuật tuyến đầu thông qua các khóa đào tạo chuyên biệt về phòng ngừa thiên tai và lập kế hoạch ứng phó khẩn cấp, tập trung vào các khu vực có nguy cơ cao.
Ở cấp cộng đồng và trường học, dự án sẽ thúc đẩy phương pháp tiếp cận có sự tham gia trong việc lập bản đồ rủi ro và xây dựng kế hoạch ứng phó, nâng cao nhận thức về rủi ro, đồng thời hỗ trợ các trường học và cộng đồng xây dựng các kế hoạch chuẩn bị và ứng phó thiết thực, qua đó bảo đảm rằng thông tin cảnh báo sớm có thể được hiểu đúng và có hành động kịp thời trước, trong và sau thiên tai.
Qua đó, dự án sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho khoảng 15.000 người dân trong cộng đồng, học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý trường học, cũng như đội ngũ cán bộ chính quyền địa phương và lực lượng xung kích ứng phó thiên tai tại tỉnh Nghệ An.
Ông Ngô Lê Văn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, gửi lời cảm ơn Đại sứ quán Nhật Bản và UNESCO về sự hỗ trợ. Ảnh: Minh Hạnh.
Đại diện phía Chính phủ Việt Nam, ông Ngô Lê Văn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, nhấn mạnh: “Thích ứng với biến đổi khí hậu là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển và bảo đảm an ninh quốc gia của Việt Nam đến năm 2050. Lễ ký kết hôm nay thể hiện quyết tâm chính trị được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực, hướng tới mang lại lợi ích trực tiếp cho cộng đồng. Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Nhật Bản, UNESCO và các đối tác liên quan để bảo đảm dự án được triển khai hiệu quả, qua đó đóng góp vào các mục tiêu chung”.
Theo kế hoạch, dự án sẽ được triển khai từ tháng 3/2026 đến tháng 3/2027, với các hoạt động tập trung tại tỉnh Nghệ An, với tổng kinh phí 533.333 USD (tương đương khoảng 13,8 tỷ đồng). Sáng kiến này phù hợp với các ưu tiên quốc gia của Việt Nam về phòng, chống thiên tai và đổi mới giáo dục, đồng thời đóng góp vào việc thực hiện các khuôn khổ quốc tế như Khung Sendai về Giảm nhẹ rủi ro thiên tai và các Mục tiêu Phát triển Bền vững.
