Chính phủ Hà Lan đã kích hoạt Kế hoạch ứng phó nắng nóng trên phạm vi toàn quốc, đồng thời khuyến cáo người dân tăng cường bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi và người mắc bệnh nền trong bối cảnh các mùa hè ngày càng khắc nghiệt do biến đổi khí hậu.
Tại Amsterdam, các chuyên gia y tế khuyến nghị người dân treo rèm hoặc vải che bên ngoài cửa sổ để ngăn ánh nắng chiếu trực tiếp vào kính. Khuyến cáo này được đưa ra khi phần lớn nhà ở tại Hà Lan và nhiều quốc gia Bắc Âu được thiết kế với những ô cửa kính lớn nhằm tận dụng ánh sáng và nhiệt lượng vào mùa đông.
Theo bà Eline Coolen, điều phối viên ứng phó các vấn đề về nắng nóng tại Viện Y tế Công cộng Amsterdam, chính đặc điểm kiến trúc này đang trở thành bất lợi cho người Hà Lan trong những đợt nắng nóng kéo dài. Bà cho biết mỗi năm Amsterdam ghi nhận khoảng 110 ca tử vong liên quan đến nắng nóng và con số này có thể tăng lên tới 600 ca nếu không triển khai các biện pháp thích ứng hiệu quả.
Giàn cây xanh tạo bóng mát tại Utrecht, Hà Lan. Ảnh: The Guardian.
Để giải quyết vấn đề, bà Coolen kêu gọi người dân tự lắp đặt rèm hoặc các tấm che tạm thời bên ngoài cửa kính. Theo bà, việc ngăn ánh nắng tiếp xúc trực tiếp với cửa sổ là cách đơn giản nhưng hiệu quả để giảm lượng nhiệt truyền vào bên trong nhà.
Giáo sư Bert Blocken, chuyên gia kỹ thuật cơ khí tại Đại học Heriot-Watt, cho rằng đây là giải pháp dựa trên nguyên lý vật lý cơ bản và tiết kiệm năng lượng hơn nhiều so với việc phụ thuộc vào điều hòa không khí.
“Phần lớn thời gian con người ở trong nhà để làm việc, nghỉ ngơi và phục hồi sau các đợt nắng nóng. Vì vậy, điều quan trọng là phải giữ cho các tòa nhà luôn mát mẻ mà không cần dựa quá nhiều vào các thiết bị làm mát”, ông nói.
Theo ông Blocken, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra cách hiệu quả nhất để giảm nhiệt trong công trình là hạn chế bức xạ mặt trời chiếu trực tiếp vào các bề mặt kính. Bên cạnh các mái che bằng vải, các hệ thống “rèm che nắng” ngoài trời hiện đại cũng là lựa chọn phù hợp cho các công trình đô thị.
Tuy nhiên, Viện Y tế Công cộng Quốc gia Hà Lan (RIVM) lưu ý ứng phó với nắng nóng cần được triển khai trên ba phương diện gồm thay đổi hành vi, cải thiện nhà ở và thiết kế không gian đô thị.
Ông Werner Hagens, điều phối viên Kế hoạch ứng phó nắng nóng của Hà Lan, cho biết các nghiên cứu gần đây cho thấy những chiến dịch nâng cao nhận thức đơn giản đã giúp giảm đáng kể số ca tử vong trong các đợt nắng nóng.
“Chúng ta có thể mở rộng diện tích cây xanh, cải tạo công trình bằng các hệ thống che nắng, đồng thời cung cấp cho người dân những hướng dẫn thiết thực để giảm tác động của nhiệt độ cao. Những biện pháp này đặc biệt quan trọng đối với các nhóm dân cư dễ bị tổn thương”, ông nhấn mạnh.
Về lâu dài, giải pháp quan trọng nhất vẫn là tăng cường mảng xanh đô thị, từ mái xanh, tường cây đến công viên, hàng cây và các không gian công cộng xanh. Ảnh: ANP.
Theo Giáo sư Blocken, về lâu dài, giải pháp quan trọng nhất vẫn là tăng cường mảng xanh đô thị, từ mái xanh, tường cây đến công viên, hàng cây và các không gian công cộng xanh. Ngoài tác dụng giảm nhiệt, những giải pháp này còn góp phần nâng cao chất lượng sống và tăng cường đa dạng sinh học.
Đồng quan điểm, Giáo sư Jeroen Kluck thuộc Đại học Khoa học Ứng dụng Amsterdam cho biết các mô hình như giàn cây leo, cây xanh nhân tạo hay những “khu rừng di động” có thể tạo bóng mát cho người đi bộ và góp phần hạ nhiệt tại các khu vực công cộng. Theo ông, dù việc mở rộng không gian xanh còn gặp khó khăn về quỹ đất và nguồn lực, chỉ cần tăng thêm bóng mát, bố trí điểm nghỉ chân và trồng các loài cây chịu hạn, các thành phố đã có thể giảm đáng kể tác động của nắng nóng.
Ở góc độ kinh tế, bà Sandra Phlippen, Trưởng bộ phận Chiến lược Khí hậu của Ngân hàng ABN Amro, cho rằng đầu tư vào các giải pháp làm mát bền vững sẽ mang lại lợi ích rõ rệt. Theo bà, chỉ một đêm mất ngủ do thời tiết quá nóng cũng có thể khiến năng suất lao động suy giảm, gây thiệt hại gần 200 euro cho mỗi người.
“Nếu một khu phố có 100 cư dân cùng mất ngủ trong ba đêm vì nắng nóng, tổng thiệt hại kinh tế gần tương đương chi phí trồng cây xanh cho cả khu vực trong suốt một năm”, bà phân tích.
