Đổ thải như “đắp núi”
Trao đổi với phóng viên, chị C.L.M., trú tại bản Trung Chải, xã Tả Phìn cho biết, gia đình chị sống ngay ven tuyến tỉnh lộ 155 nên thường xuyên bị ảnh hưởng bởi hoạt động thi công. Đường liên tục ùn tắc, bùn đất từ công trường kéo ra ngập mặt đường, trời mưa thì lầy lội, trời nắng bụi bẩn mù mịt.
Một bãi thải chất cao như núi của Công ty CP Xây dựng và Thương mại 299. Video: Đức Hải.
Qua tìm hiểu, phóng viên được biết dự án Xây dựng đường tỉnh lộ 155 đoạn từ Cầu Móng Sến đến Sa Pa (Km13+800 – Km20+272) thuộc gói thầu số 12 (thi công xây dựng công trình, bao gồm bảo đảm giao thông, thuế, phí tài nguyên xây dựng, rải hỗn hợp và di chuyển thiết bị).
Chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông tỉnh Lào Cai.
Đơn vị tư vấn giám sát là Liên danh Công ty CP Tư vấn xây dựng công trình giao thông 2 và Công ty CP Tư vấn xây dựng giao thông Lào Cai.
Đơn vị khảo sát – thiết kế là Liên danh Công ty CP Tư vấn Phù Thái và Công ty CP Tư vấn đầu tư & xây dựng Bảo Thái.
Đơn vị thi công là Liên danh Công ty CP Xây dựng và Thương mại 299 (địa chỉ: số 38, ngõ 120, đường Trường Chinh, phường Kim Liên, TP Hà Nội) và Công ty CP Xây dựng cầu Lào Cai.
Thi công, nhưng không đảm bảo biện pháp thi công. Ảnh: Đức Hải.
Khi được hỏi, hầu hết người dân sinh sống dọc tuyến tỉnh lộ 155 đều khẳng định, trong các đợt đổ thải đất đá gần đây, xe tải của nhà thầu hoạt động liên tục trên các cung đường dốc, hẹp; bụi đất bay mù mịt, bám dày trên mái nhà, cây cối và hạ tầng dân sinh. Nhiều điểm đổ thải cao ngất như núi nhưng chưa có tường chắn, không phủ bạt, thiếu biện pháp chống trôi trượt, khiến đất đá sạt xuống chân ta-luy, lấn chiếm mương nước và nương ruộng.
Một người dân thôn Chu Lìn 2 bức xúc: “Mỗi lần xe của Công ty CP Xây dựng và Thương mại 299 đổ đất là bụi bay như sương mù, nước suối đục ngầu cả ngày. Chúng tôi đã nhiều lần kiến nghị lên trưởng bản, lên xã nhưng chưa thấy cải thiện rõ rệt. Đề nghị phải bảo đảm an toàn cho nhân dân.”
Thường xuyên tắc đường tại đây. Rất nguy hiểm cho người tham gia giao thông. Ảnh: HT.
Nguy cơ mất an toàn lưới điện
Trao đổi với phóng viên về tình trạng đổ thải tại khu vực bản Trung Chải của “đơn vị chủ lực” 299, ông Vũ Xuân Quý, Chủ tịch UBND xã Tả Phìn cho biết, chính quyền xã đã nắm được sự việc. Trước đó, ngày 08/10/2025, UBND xã Tả Phìn đã ban hành Công văn số 417/UBND-KT gửi Sở Xây dựng tỉnh Lào Cai, Ban QLDA giao thông tỉnh và các đơn vị liên quan về việc bảo đảm an toàn hành lang lưới điện cao thế tại khu vực đổ thải.
Theo phản ánh của Điện lực Sa Pa, trong quá trình đổ thải, khoảng cách từ mặt đất đến đường dây cao thế tại vị trí cột số 51 – lộ 37 – 110kV chỉ còn khoảng 4,8m, trong khi tiêu chuẩn tối thiểu là 6m. Nhà thầu buộc phải tạm dừng thi công tại điểm này do nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn điện và vận hành lưới điện quốc gia.
Động thái này cho thấy công tác thi công chưa được phối hợp chặt chẽ giữa các bên, dẫn đến rủi ro lớn về môi trường và an toàn hạ tầng kỹ thuật.
Bức xúc trước tình trạng thi công kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế địa phương, chị Hà Thị Hoa, một chủ cơ sở homestay, chia sẻ: “Mùa du lịch mà bụi bay mù mịt, suối đục ngầu thì khách nào dám ở lâu. Cũng làm đường nhưng không rốt ráo, không làm nhanh để người dân đi lại ổn định, không biết đến bao giờ mới xong”.
Nhiều đoạn cua, không có rào chắn, rất mất an toàn kéo dài nhiều tháng mà không thấy ai chấn chỉnh. Ảnh: Hà Thúy.
Theo chị Hoa, ngoài du lịch, khu vực còn phát triển trồng dược liệu và sản xuất nông nghiệp. Bùn đất từ các điểm đổ thải tràn xuống nương ruộng khiến năng suất cây trồng bị ảnh hưởng.
Được biết, Tả Phìn là địa bàn phát triển mạnh du lịch cộng đồng với các sản phẩm như tắm lá thuốc Dao đỏ, du lịch bản địa và dịch vụ homestay. Tuy nhiên, bụi bẩn, tiếng ồn và đất đá tràn xuống suối đang khiến nhiều cơ sở dịch vụ lo ngại nguy cơ du khách phản ánh tiêu cực.
Ai chịu trách nhiệm môi trường trong thi công?
Qua tìm hiểu, phóng viên được biết, các dự án giao thông đều phải tuân thủ Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Tuy nhiên, tại Tả Phìn, chính quyền xã cho biết vẫn chưa nhận được đầy đủ thông tin về vị trí, khối lượng cũng như biện pháp quản lý đổ thải từ chủ đầu tư và nhà thầu.
Trao đổi với bà Trần Thị H, một chuyên gia môi trường, bà cho rằng việc thi công tại khu vực miền núi nếu đổ thải không kiểm soát sẽ gây sạt lở, bồi lấp và phá vỡ cấu trúc cảnh quan: “Sai ở đâu cũng có thể sửa, nhưng phá vỡ địa hình thì phải mất hàng chục năm mới phục hồi.”
Những quả đồi nhân tạo này sẽ ra sao khi mùa mưa đến. Ảnh: Thúy Hà.
Việc để xảy ra tình trạng bụi bẩn kéo dài, ô nhiễm nguồn nước, nguy cơ mất an toàn lưới điện và ảnh hưởng đến sản xuất, du lịch cho thấy chủ đầu tư và nhà thầu cần rà soát toàn diện biện pháp thi công. Công tác giám sát của cơ quan chức năng và đơn vị tư vấn giám sát cũng cần được tăng cường. Đặc biệt, các kiến nghị của người dân như công khai phương án đổ thải, kiểm soát xe vận chuyển, bảo vệ suối và khu dân cư cần sớm được tiếp thu, xử lý. Không thể vì chạy theo tiến độ mà “bức hại” môi trường.
Đã đến lúc các cơ quan chức năng tỉnh Lào Cai cần nghiêm túc cân nhắc: Dự án giao thông mang lại lợi ích lâu dài, nhưng phát triển không thể đánh đổi bằng môi trường và sinh kế của cộng đồng.
