Khát vọng Lai Châu xanh. Ảnh: Hà Minh Hưng.
Ngày 23 – 24/4 tại Trung tâm văn hóa hội nghị tỉnh Lai Châu, UBND tỉnh Lai Châu phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị Phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh.
Nội dung hội nghị tập trung vào ba nhóm vấn đề trọng tâm gồm: phát triển nông nghiệp bền vững gắn với chuyển đổi xanh, đặc biệt là phát triển nông nghiệp hàng hóa và dược liệu theo hướng kinh tế xanh; nâng cao chuỗi giá trị các sản phẩm nông nghiệp chủ lực của tỉnh Lai Châu thông qua phát triển vùng nguyên liệu, chế biến sâu, thương mại, logistics, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu; đồng thời tăng cường liên kết và thu hút đầu tư, thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm...
Tư duy mới
Ông Lê Minh Ngân, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng - Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu. Ảnh: Đức Bình.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu thị trường ngày càng cao, Lai Châu lựa chọn phát triển nông nghiệp hàng hóa gắn với kinh tế xanh như một định hướng dài hạn. Giai đoạn 2021-2025 đã tạo nền tảng với việc hình thành các vùng sản xuất tập trung, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu và từng bước thay đổi cách làm của người dân.
Theo đánh giá của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lai Châu, mặc dù đã đạt được một số kết quả tích cực, tuy nhiên sản xuất nông nghiệp hàng hóa và dược liệu của tỉnh Lai Châu vẫn chưa thực sự bền vững, chưa khai thác hết tiềm năng và lợi thế riêng có của địa phương. Liên kết chuỗi từ sản xuất đến chế biến, tiêu thụ còn thấp, quy mô sản xuất có thể đáp ứng tiêu chuẩn xanh còn hạn chế. Trong khi đó, Lai Châu sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi như đất đai rộng, khí hậu ít chịu tác động từ phát thải công nghiệp, hệ sinh thái đa dạng, diện tích rừng tự nhiên lớn và các vùng sản xuất hàng hóa và dược liệu đã hình thành với quy mô tương đối tập trung.
Những lợi thế này tạo dư địa phát triển, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại sản xuất theo hướng hiệu quả và bền vững hơn.
Trong cuộc họp Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lai Châu khóa XV, Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu Lê Minh Ngân nhấn mạnh: “Phải chuyển đổi tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp, trong đó mỗi đơn vị diện tích bên cạnh việc tạo ra sản lượng mà còn tích hợp giá trị sinh thái, môi trường và văn hóa".
Cách tiếp cận này thay đổi trọng tâm của nông nghiệp, từ sản lượng sang giá trị và tính bền vững. Nhờ đó, tỉnh Lai Châu đã ban hành Nghị quyết về phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh giai đoạn 2026-2030. Định hướng này phù hợp với Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV, nhiệm kỳ 2025-2030, nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, nâng cao thu nhập người dân và thúc đẩy tăng trưởng theo hướng xanh, nhanh và bền vững.
Các mục tiêu cụ thể đến năm 2030, tỉnh Lai Châu đặt mục tiêu nâng cao chất lượng hơn 10.000 ha vùng nguyên liệu chè, trong đó khoảng 2.500 ha sản xuất theo hướng hữu cơ. Cây mắc ca được mở rộng thêm 1.000 ha, nâng tổng diện tích lên khoảng 8.400 ha. Cây quế dự kiến trồng mới 2.500 ha, nâng tổng diện tích lên trên 15.000 ha.
Dược liệu dưới tán rừng Lai Châu. Ảnh: Anh Tuấn.
Với nhiều vùng núi cao, khí hậu quanh năm dịu mát, Lai Châu có lợi thế phát triển các loại dược liệu như sâm, đương quy, atiso, sa nhân, thảo quả... Đây là nguồn tài nguyên có giá trị kinh tế cao, gắn chặt với hệ sinh thái rừng. Đặc biệt, Lai Châu cũng đặt mục tiêu phát triển 3.000 ha sâm, bảo đảm 100% diện tích sâm Lai Châu được quản lý, được cấp mã số vùng trồng, bảo đảm truy xuất nguồn gốc. Bên cạnh đó là khoảng 600 ha dược liệu tập trung như đương quy, atiso, với khoảng 10% diện tích đạt tiêu chuẩn VietGAP, GACP-WHO.
Định hướng phát triển nông nghiệp của Lai Châu xác định rõ, các vùng dược liệu khác phải phù hợp với hệ sinh thái rừng. Nông nghiệp Lai Châu hướng tới mô hình kinh tế đa giá trị dưới tán rừng, kết hợp trồng dược liệu với nuôi ong, du lịch sinh thái và bảo tồn văn hóa bản địa. "Giá trị tạo ra không chỉ nằm ở sản phẩm mà còn ở dịch vụ và thương hiệu riêng có của địa phương", các quyết sách phát triển nông nghiệp hàng hóa của Lai Châu nhấn mạnh.
Người dân được tham gia sản xuất trong chuỗi cung ứng, nâng cao giá trị sản phẩm. Ảnh: Hà Minh Hưng.
Nông nghiệp Lai Châu đa giá trị
Trao đổi với Báo Nông nghiệp và Môi trường, ông Nguyễn Thành Đồng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lai Châu khẳng định: “Dược liệu dưới tán rừng, nếu làm đúng, sẽ vừa bảo vệ rừng, vừa tạo sinh kế, nhưng nếu phát triển thiếu kiểm soát, hệ sinh thái sẽ bị ảnh hưởng".
Chính vì vậy, chiến lược phát triển của Lai Châu xác định, thay vì “bán nguyên liệu thô” đi nơi khác, Lai Châu kêu gọi các doanh nghiệp đến đầu tư chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý và hệ thống truy xuất nguồn gốc. Qua đó, người dân được tham gia sản xuất trong chuỗi cung ứng, nâng cao giá trị sản phẩm.
Theo ông Đồng, trước hết Sở chủ động xây dựng kế hoạch phối hợp với chính quyền cấp xã, lựa chọn phương pháp sản xuất nông nghiệp phù hợp với điều kiện thực tế. Mỗi xã sẽ phối hợp với cán bộ chuyên môn thuộc trung tâm kỹ thuật nông nghiệp, tổ chức các lớp tập huấn, hỗ trợ người dân trong trồng trọt và chăn nuôi. Nội dung tập huấn tập trung vào việc giảm sử dụng thuốc trừ cỏ, phun thuốc bảo vệ thực vật có kế hoạch, tăng bón lót bằng phân hữu cơ và sử dụng chế phẩm sinh học. Mục tiêu hướng tới một “mẫu số chung” là không gian nông nghiệp xanh, sạch, hạn chế tác động đến môi trường và sức khỏe người dân, đồng thời nâng cao năng lực canh tác.
Bên cạnh đó, các mô hình nông nghiệp tuần hoàn cũng được khuyến khích đối với những hộ có điều kiện phù hợp. Phụ phẩm nông nghiệp được tái sử dụng, chất thải chăn nuôi được xử lý thành phân bón, góp phần giảm chi phí và hạn chế ô nhiễm môi trường. “Tuy vậy, quá trình triển khai không đơn giản. Thói quen sản xuất cũ, nguồn lực hạn chế, trình độ canh tác chưa đồng đều vẫn là những rào cản. Vì vậy, Nghị quyết nhấn mạnh vai trò của tuyên truyền, đào tạo, nâng cao nhận thức, để người dân trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi”, ông Đồng bộc bạch.
Chè xuân Lai Châu. Ảnh: Thu Trang.
Để Nghị quyết thực sự đi vào đời sống, Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu Lê Minh Ngân cho rằng điều cốt lõi là người dân phải hiểu, tin và chủ động tham gia. Điều này đòi hỏi có những mô hình cụ thể, mang lại hiệu quả thực tế để tạo niềm tin và lan tỏa mạnh mẽ.
Người đứng đầu tỉnh Lai Châu kỳ vọng sự vào cuộc quyết liệt của bộ máy chính quyền, cùng sự sâu sát của cấp xã để thấu hiểu hơn những khó khăn của người dân. Trên cơ sở đó, đề ra giải pháp phù hợp, phát huy tiềm năng sẵn có, đồng thời thúc đẩy những giá trị xanh mà Lai Châu đang hướng tới.
Thông qua Hội nghị Phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh, Lai Châu sẽ tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân; thúc đẩy liên kết sản xuất, thu hút đầu tư, phát triển thị trường và nâng cao giá trị gia tăng cho các sản phẩm nông nghiệp chủ lực.
Hội nghị “Phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh” được tổ chức với mục tiêu xác định định hướng phát triển nông nghiệp bền vững gắn với chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và thích ứng biến đổi khí hậu; đồng thời phân tích tiềm năng, lợi thế, những khó khăn, thách thức trong phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao giá trị gia tăng và phát triển chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ.
Theo thông tin từ Ban tổ chức, hội nghị quy tụ khoảng 300 đại biểu tham dự trực tiếp và 300-400 đại biểu tham gia trực tuyến, bao gồm lãnh đạo các cơ quan Trung ương, Bộ, ngành, địa phương; các viện nghiên cứu, trường đại học; chuyên gia, nhà khoa học; doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng; hợp tác xã và đại diện các cơ quan thông tấn, báo chí...
