Khát vọng Lai Châu xanh: Khẳng định thương hiệu nông sản riêng có của Lai Châu

Từ định hướng của Đại hội Đảng bộ tỉnh Lai Châu lần thứ XV, việc phát triển nông nghiệp hàng hóa gắn với dược liệu theo hướng kinh tế xanh được xác định là khâu đột phá, nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, nâng cao thu nhập và hướng tới tăng trưởng bền vững. Với định hướng chiến lược, mục tiêu và khát vọng đó, UBND tỉnh Lai Châu phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị Phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh.

Dự kiến, Hội nghị sẽ được tổ chức từ ngày 23-24/4 tại Trung tâm văn hóa hội nghị tỉnh Lai Châu.

Báo Nông nghiệp và Môi trường đã trao đổi với ông Nguyễn Thành Đồng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu, để làm rõ thêm những kỳ vọng và định hướng của ngành Nông nghiệp và Môi trường ở nơi cuối trời Tây Bắc.

Chuyển đổi xanh không chỉ là khẩu hiệu

Trước hết có thể thấy nông nghiệp Lai Châu đang dần chuyển mình từ sản xuất nhỏ lẻ sang hình thành các vùng hàng hóa quy mô, khai thác tốt hơn lợi thế tự nhiên của vùng đất cuối trời Tây Bắc, ông có thể chia sẻ những thay đổi đó đã mang lại hiệu quả cho nông nghiệp Lai Châu như thế nào?

Lai Châu là địa phương có điều kiện tự nhiên rất đặc thù, với tỷ lệ che phủ rừng đạt gần 54%, hệ sinh thái đa dạng và quỹ đất còn nhiều dư địa phát triển. Đặc biệt, với hơn 16.000 ha mặt nước lòng hồ từ các công trình thủy điện lớn, tỉnh có thêm một không gian kinh tế mới để phát triển thủy sản và các ngành kinh tế phụ trợ.

Trên nền tảng đó, những năm qua tỉnh Lai Châu đã từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung mang tính hàng hóa. Cụ thể, vùng chè đã đạt khoảng 11.000 ha, quế gần 13.000 ha, mắc ca khoảng 7.500 ha, cây ăn quả khoảng 8.000 ha. Đồng thời, vùng lúa chuyên canh cũng dần được định hình với quy mô khoảng 4.000 ha. Không chỉ dừng ở trồng trọt, lĩnh vực thủy sản cũng có bước phát triển đáng kể với mô hình nuôi cá nước lạnh và nuôi cá lồng trên lòng hồ đạt khoảng 144.000 m³ lồng.

Điều quan trọng không chỉ nằm ở quy mô, mà là cách tổ chức sản xuất đang dần thay đổi. Từ chỗ manh mún, nhỏ lẻ, người dân đã từng bước tham gia vào các vùng nguyên liệu tập trung, có định hướng rõ ràng hơn về thị trường. Đây chính là tiền đề để Lai Châu chuyển sang giai đoạn phát triển theo chiều sâu, gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ và xây dựng thương hiệu.

Trong bối cảnh tỉnh Lai Châu xác định nông nghiệp là một trong những trụ cột đột phá, vậy theo ông định hướng sắp tới của Nông nghiệp và Môi trường Lai Châu sẽ tập trung vào những lĩnh vực nào để vừa nâng cao giá trị, vừa đảm bảo tính bền vững?

Định hướng lớn của tỉnh là phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, hữu cơ, gắn với dược liệu và chuyển đổi xanh. Đây không chỉ là một khẩu hiệu, mà đã được cụ thể hóa bằng các nghị quyết chuyên đề của Tỉnh ủy.

Trong trồng trọt, chúng tôi tập trung giảm dần sự phụ thuộc vào phân bón hóa học, thúc đẩy canh tác bền vững nhằm giảm phát thải. Trong chăn nuôi, trọng tâm là kiểm soát dịch bệnh, xử lý chất thải để giảm tác động môi trường. Với lâm nghiệp, quan điểm xuyên suốt là bảo vệ rừng đi đôi với khai thác hợp lý, đặc biệt là phát triển dược liệu dưới tán rừng để nâng cao giá trị trên cùng một diện tích.

Có thể nói, hướng đi này không chỉ nhằm gia tăng sản lượng, mà là nâng cao chất lượng tăng trưởng. Mỗi sản phẩm nông nghiệp không chỉ là hàng hóa, mà còn mang theo giá trị sinh thái, giá trị môi trường và khả năng tham gia vào chuỗi giá trị bền vững.

Đưa sâm Lai Châu vào Dược điển

Với những sản phẩm đặc hữu như sâm Lai Châu, chiến lược và giải pháp nào để khẳng định vị thế sản phẩm trên thị trường, thưa ông?

Sâm Lai Châu là một trong những sản phẩm có tiềm năng rất lớn, không chỉ về kinh tế mà còn về giá trị dược liệu. Tỉnh đã ban hành nghị quyết chuyên đề, đặt mục tiêu đến năm 2030 phát triển khoảng 3.000 ha sâm.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, trước hết chúng tôi đã tiến hành khảo sát, xác định rõ các vùng có điều kiện phù hợp. Song song đó là xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển dược liệu gắn với định hướng nông nghiệp xanh.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng hiện nay là hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, nghiên cứu khoa học để tiến tới công nhận tiêu chuẩn quốc gia và đưa sâm Lai Châu vào Dược điển. Đây là bước đi mang tính nền tảng, bởi chỉ khi có chuẩn hóa, sản phẩm mới có thể khẳng định vị thế trên thị trường.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng đang triển khai cấp mã số vùng trồng, quản lý các cơ sở sản xuất để đảm bảo tính minh bạch và truy xuất nguồn gốc. Đây là công cụ quan trọng để bảo vệ thương hiệu, tránh tình trạng giả mạo, làm ảnh hưởng đến uy tín sản phẩm.

Không chỉ với sâm, nhiều sản phẩm nông sản khác như chè, cá nước lạnh cũng đang đứng trước bài toán xây dựng thương hiệu. Theo ông, đâu là nút thắt lớn nhất và hướng tháo gỡ là gì?

Vấn đề cốt lõi không nằm ở từng sản phẩm riêng lẻ, mà ở việc thiếu một chuỗi liên kết hoàn chỉnh. Hiện nay, sản xuất của người dân vẫn còn phân tán, trong khi khâu thu mua, chế biến và tiêu thụ chưa thực sự gắn kết chặt chẽ.

Chúng tôi cho rằng, xây dựng thương hiệu bền vững phải bắt đầu từ chuỗi giá trị. Nghĩa là từ người sản xuất, doanh nghiệp thu mua, đơn vị chế biến đến thị trường phải được kết nối trong một hệ thống có trách nhiệm và chia sẻ lợi ích. Khi chuỗi này vận hành ổn định, niềm tin thị trường sẽ hình thành, và thương hiệu sẽ tự khẳng định.

Đối với chè, tỉnh đã xây dựng chỉ dẫn địa lý và đang đẩy mạnh quản lý mã vùng trồng, hướng tới mục tiêu khoảng 25% diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn. Với cá nước lạnh, định hướng là khai thác lợi thế tự nhiên của các vùng suối lạnh, đồng thời từng bước xây dựng cơ chế liên kết để hình thành chuỗi sản xuất - tiêu thụ.

Hạ tầng và kết nối thị trường vẫn là điểm nghẽn lớn của Lai Châu. Tuy nhiên, chúng tôi xác định phải chủ động tạo lợi thế từ chính sách.

Tỉnh đã cụ thể hóa các nghị định của Chính phủ bằng những cơ chế đặc thù, mang tính ưu đãi cao hơn. Chẳng hạn, trong các mô hình liên kết sản xuất, tỉnh hỗ trợ 100% giống và 50% vật tư cho một số cây trồng; hỗ trợ lãi suất vay ngân hàng; hỗ trợ tích tụ đất đai để hình thành vùng nguyên liệu.

Các chính sách này ngoài việc hỗ trợ sản xuất, còn hướng tới xây dựng chuỗi liên kết hoàn chỉnh. Doanh nghiệp tham gia sẽ đóng vai trò hạt nhân, kết nối từ đầu vào đến đầu ra, qua đó đảm bảo tính ổn định và bền vững.

Chúng tôi tin rằng, khi chính sách đủ hấp dẫn, môi trường đầu tư minh bạch và định hướng phát triển rõ ràng, Lai Châu hoàn toàn có thể thu hút được những nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn, cùng địa phương xây dựng một nền nông nghiệp không chỉ xanh mà còn có giá trị gia tăng cao.

Xin cảm ơn ông.

Hội nghị “Phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh”

- Đơn vị tổ chức: Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp UBND tỉnh Lai Châu

- Thời gian: 23 - 24/4/2026

- Địa điểm: Trung tâm Hội nghị Văn hoá tỉnh Lai Châu.

- Chủ trì: Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Lãnh đạo UBND tỉnh Lai Châu

- Đơn vị Truyền thông: Báo Nông nghiệp và Môi trường

- Hình thức: Trực tiếp và trực tuyến qua Zoom Hội nghị sáng ngày 24/4/2026: 

ID cuộc họp Zoom: 975 2537 2977, Mật khẩu: DL2404