Giải ngân công nông nghiệp Điện Biên vướng mặt bằng

Giải ngân vốn đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp - phát triển nông thôn đang là một trong những thách thức lớn tại Điện Biên, đặc biệt với các dự án phòng chống thiên tai, thích ứng biến đổi khí hậu. Theo Ban Quản lý dự án các công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tỉnh, “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay không nằm ở nguồn vốn, mà ở công tác giải phóng mặt bằng (GPMB).

Dự án Quản lý đa thiên tai lưu vực sông Nậm Rốm - công trình có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ dân sinh và sản xuất nông nghiệp vùng hạ lưu đang cho thấy rõ thực trạng này. Tổng diện tích phải thu hồi của dự án hơn 88ha, liên quan tới trên 500 hộ dân và tổ chức. Đến giữa tháng 12/2025, diện tích đã bàn giao đạt gần 86%, song phần còn lại lại tập trung ở những vị trí “xương sống” của dự án, khiến nhiều hạng mục chưa thể triển khai đồng loạt.

Ông Nguyễn Hữu Hiệp, Giám đốc Ban QLDA các công trình NN&PTNT Điện Biên, thẳng thắn nhìn nhận: “Vướng mắc lớn nhất hiện nay là sự chưa đồng thuận của một bộ phận người dân về chính sách bồi thường, đặc biệt liên quan đến hỗ trợ đất, cây cối hoa màu và đất bãi bồi ven sông. Có những hộ đã phê duyệt phương án nhưng chưa nhận tiền, cũng chưa bàn giao mặt bằng”.

Thực tế tại các địa bàn cho thấy mức độ GPMB không đồng đều. Xã Thanh Nưa đã hoàn thành toàn bộ công tác đền bù, tạo điều kiện thuận lợi cho giải ngân và thi công. Trong khi đó, tại phường Điện Biên Phủ, Mường Thanh và xã Thanh Yên, vẫn còn hàng chục hộ dân chưa bàn giao đất, khiến tiến độ thi công bị “đứt gãy”, dòng vốn đầu tư công không thể giải ngân đúng kế hoạch.

Theo Ban QLDA, ngoài sự chưa thống nhất của người dân, một nguyên nhân khác là quy trình lập, thẩm định và phê duyệt phương án bồi thường ở một số địa phương còn chậm. “Có những phương án đã trình nhưng chưa được phê duyệt kịp thời. Vốn đã bố trí sẵn nhưng không có mặt bằng để thi công thì cũng không thể giải ngân.” Ông Hiệp, cho biết.

Áp lực càng lớn khi thời gian thực hiện dự án kéo dài sẽ kéo theo nguy cơ đội chi phí, ảnh hưởng hiệu quả đầu tư. Với các công trình thủy lợi, phòng chống lũ, việc chậm tiến độ không chỉ là câu chuyện vốn, mà còn tiềm ẩn rủi ro mất an toàn cho sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân vùng hạ lưu.

Trước thực trạng đó, Ban QLDA các công trình NN&PTNT Điện Biên đang triển khai đồng thời nhiều giải pháp. Một mặt, chủ động phối hợp với chính quyền xã, phường và trung tâm phát triển quỹ đất để rà soát, hoàn thiện hồ sơ, đẩy nhanh trình tự phê duyệt phương án bồi thường. Mặt khác, Ban linh hoạt thực hiện tạm ứng, chi trả trước cho các hộ đủ điều kiện, tạo niềm tin để người dân sớm bàn giao mặt bằng.

“Chúng tôi xác định phải làm thật quyết liệt, bám sát cơ sở. Cán bộ Ban QLDA cùng địa phương xuống tận thôn, bản đối thoại trực tiếp, giải thích rõ chủ trương, lợi ích lâu dài của dự án. Khi người dân hiểu đây là công trình bảo vệ chính ruộng đồng, nhà cửa của họ, sự đồng thuận sẽ cao hơn.” Ông Hiệp, chia sẻ.

Tuy nhiên, Ban QLDA cũng cho rằng cần có giải pháp mang tính căn cơ hơn. Đó là rà soát, điều chỉnh một số chính sách bồi thường cho sát thực tế sản xuất nông nghiệp; làm rõ cơ chế đối với đất bãi bồi ven sông và đất công ích 5%; đồng thời tăng trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong công tác GPMB.

“Giải ngân đầu tư công không chỉ là nhiệm vụ của chủ đầu tư. Nếu không có sự vào cuộc đồng bộ của các địa phương thì rất khó về đích đúng hạn.” Ông Hiệp, nhấn mạnh.

Trong bối cảnh Điện Biên thường xuyên đối mặt với thiên tai, biến đổi khí hậu, việc sớm tháo gỡ các vướng mắc về mặt bằng không chỉ giúp đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, mà còn quyết định hiệu quả của các công trình bảo vệ sản xuất nông nghiệp và sinh kế lâu dài cho người dân. Đây là bài toán đòi hỏi sự quyết liệt, đồng thuận và trách nhiệm từ nhiều phía, để mỗi đồng vốn công thực sự phát huy giá trị trên thực địa.