Dung tích nhiều hồ chứa ở Đông Nam Bộ có nguy cơ xuống rất thấp

Theo Viện Quy hoạch Thủy lợi Miền Nam, trong tháng 3, các tỉnh vùng Đông Nam Bộ phổ biến mưa từ 10÷40mm. Tổng lượng mưa lũy tích từ đầu năm 2026 đến nay cao hơn so trung bình nhiều năm (TBNN) khoảng 107,2%. Tuy nhiên, sự khô hạn của mùa khô năm nay vẫn đang có xu hướng tăng nhất là vùng ngoài công trình.

Lượng mưa lũy tích bình quân các trạm chính trên địa bàn các tỉnh vùng Đông Nam Bộ trong tháng 3 và mưa dự báo đến hết tháng 4, nhìn chung phổ biến ở mức cao hơn so với TBNN. Mặc dù lượng mưa lũy tích cao do hưởng lợi từ một số trận mưa trái mùa, nhưng bề mặt đệm đang rất khô kiệt, cộng với lượng bốc hơi tiềm năng của tháng 4 là rất lớn.

Nguồn nước trong các hồ chứa thủy lợi hiện đạt mức khá (48÷85% dung tích thiết kế). Trong bối cảnh xuất hiện những cơn mưa trái mùa làm cho lượng mưa trong quý 1 cao hơn so với TBNN và dung tích hồ chứa vẫn ở mức khá, thì nguồn nước cơ bản vẫn đáp ứng được hết vụ đông xuân.

Tuy nhiên, dung tích ở một số hồ chứa thủy lợi được dự báo sẽ giảm xuống ngưỡng rất thấp (dưới 35% dung tích thiết kế) trong thời gian tới.

Cụ thể, kết quả tính toán mô phỏng đến cuối tháng 4/2026 cho thấy dung tích hồ Suối Vọng chỉ còn 26,8%; hồ Tầm Bó 31,6%; hồ Mo Nang 33,9%; hồ Gia Ui 34%. Đặc biệt, hồ quy mô lớn là Sông Ray cũng dự báo giảm mạnh chỉ còn 34,3%.

Đối với các công trình này và các hồ nhỏ (như Suối Đầm, Suối Tre, Giao Thông), dung tích hữu ích còn lại chỉ vừa đủ hoặc dư thừa thấp. Vì vậy, yêu cầu vận hành phải sát với kế hoạch, không được xả lãng phí.

Vụ đông xuân 2025 - 2026, tổng diện tích gieo trồng trong công trình thủy lợi (CTTL) toàn vùng Đông Nam Bộ khoảng 111.120 ha (50.649 ha lúa; 59.461 ha các loại rau màu, cây hàng năm, cây lâu năm; 1.010 ha thủy sản).

Với tình hình nguồn nước trong hệ thống công trình thủy lợi hiện tại và dự báo mưa trong thời gian vụ đông xuân 2025 - 2026, nhìn chung toàn vùng đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, nguy cơ hạn hán, thiếu nước có khả năng xảy ra tại các vùng tưới ngoài phạm vi các công trình thủy lợi.

Viện Quy hoạch Thủy lợi Miền Nam khuyến cáo các địa phương và đơn vị quản lý cần rà soát lại quy trình vận hành, kiên quyết không xả thừa so với nhu cầu dùng nước thực tế, tuân thủ nghiêm ngặt lịch điều tiết, kế hoạch sử dụng nước đã được duyệt. Điều tiết nước hợp lý, tiết kiệm ngay từ đầu vụ để đảm bảo an ninh nguồn nước cho đến cuối mùa khô. 

Các vùng ngoài phạm vi cấp nước của các CTTL cần theo dõi chặt chẽ tình hình thời tiết, nguồn nước để thực hiện kế hoạch gieo trồng, giảm thiểu thiệt hại khi nguồn nước không đảm bảo.

Đối với các khu vực được cảnh báo (đặc biệt là khu vực tỉnh Đồng Nai), địa phương cần kích hoạt sớm các phương án phòng chống hạn; chủ động nạo vét ao hồ, chuẩn bị trạm bơm dã chiến để tận dụng nguồn nước hồi quy.

Đồng thời, đối với việc chuẩn bị cho vụ hè thu 2026, khuyến cáo các địa phương chỉ đạo nông dân không tự ý xuống giống sớm khi chưa có thông báo đảm bảo nguồn nước từ đơn vị quản lý thủy lợi, nhằm tránh thiệt hại do "hạn bà chằn" (hạn đầu vụ) có thể xảy ra trong giai đoạn ENSO chuyển pha.

Viện Quy hoạch Thủy lợi Miền Nam đề nghị các địa phương chiếu trực tiếp vùng rủi ro (đỏ, cam) trên bản đồ dự báo hạn hán với bản đồ quy hoạch cây trồng hiện trạng của địa phương.

Tại các vùng cảnh báo hạn rất nặng, cần kiên quyết tạm dừng xuống giống vụ hè thu và huy động phương tiện bơm trữ nước từ các nguồn hồi quy.

Các khu vực có hồ thủy điện phía thượng lưu, cần lập kế hoạch phối hợp với các nhà máy thủy điện để tăng xả qua phát điện, tạo nguồn nước cho hạ du.

Các hồ chứa chính trên lưu vực sông Đồng Nai phải vận hành tuân thủ theo Quy trình vận hành liên hồ chứa, vận hành xả nước về hạ du đảm bảo duy trì dòng chảy tối thiểu sau đập theo quy định...