Điểm tựa mùa vàng: [Bài 3] Thủy lợi gắn công nghệ, phát huy 'đa mục tiêu'

Phát huy vai trò công nghệ

Với địa hình đa dạng, đặc biệt các khu vực thuộc vùng hạ gần biển, nơi chịu tác động mạnh mẽ của hạn – mặn, mưa lũ và biến động thủy triều, việc quản lý nguồn nước trở thành nhiệm vụ sống còn đối với nông dân và các cơ quan quản lý, Tây Ninh đang từng bước hoàn thiện hệ thống thủy lợi theo hướng đa mục tiêu, hiện đại, ứng dụng công nghệ số, nhằm phục vụ hiệu quả sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt, công nghiệp và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trung tâm Thủy lợi và Nước sạch tỉnh Tây Ninh hiện đang quản lý 51 cống – gồm 2 cống lớn, 43 cống vừa và 6 cống nhỏ – cùng 8 trạm bơm phục vụ hơn 13.000 ha đất canh tác. Những năm gần đây, đơn vị đã triển khai nhiều giải pháp công nghệ tiên tiến trong việc theo dõi mực nước và vận hành công trình. Điển hình như hệ thống Scada, cho phép cán bộ quản lý giám sát từ xa, điều tiết mực nước linh hoạt theo tình hình mưa và triều cường, bảo đảm ổn định nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Hệ thống đo mực nước giữ vai trò then chốt trong việc quản lý thủy lợi. Khoảng 7 trạm đo được lắp đặt tại các điểm đầu nguồn, cung cấp dữ liệu chính xác, giúp cán bộ quản lý phối hợp với các đơn vị liên quan như Chi cục Thuỷ lợi, UBND các xã,…. Nhờ đó, lịch vận hành cống được điều chỉnh phù hợp, giảm thiểu rủi ro do thiếu hay thừa nước, đồng thời tăng hiệu quả tưới tiêu cho cây trồng.

Anh Lương Thế Phong, cán bộ kỹ thuật phụ trách địa ban của Trung tâm Thủy lợi và Nước sạch Tây Ninh, cho biết thêm, không chỉ tập trung vào việc giữ nước, ngăn mặn và chống hạn, các công trình thủy lợi còn đóng vai trò đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân. Đơn cử trong mùa cao điểm xâm nhập mặn vừa qua, các cống được đóng để giữ ngọt, kết hợp vận hành các trạm bơm lớn như trạm Rạch Chanh, giúp bổ sung nguồn nước thiếu hụt do hạn hoặc thất thoát, phục vụ sản xuất cho vùng chuyên canh rau màu ứng dụng công nghệ cao của các khu vực Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc và một phần Bình Chánh, TP. Hồ Chí Minh.

“Hệ thống thủy lợi được xem như "xương sống" của sản xuất nông nghiệp, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và mưa lũ cực đoan ngày càng phức tạp. Sự đầu tư bài bản đang giúp đơn vị chủ động điều tiết nguồn nước, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai và nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp”, anh Lương Thế Phong chia sẻ.

Đẩy mạnh đầu tư thủy lợi đa mục tiêu

Sau sáp nhập, tỉnh Tây Ninh mới sở hữu mạng lưới sông ngòi phong phú, ngoài các dòng sông chính là sông Rạch Cát, sông Vàm Cỏ, Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây, sông Sài Gòn, vùng đất này còn có hàng loạt tuyến kênh rạch như Trà Cú, Kinh Xáng, kênh Nước Mặn,… cùng 2 hồ chứa nước lớn là hồ Dầu Tiếng và hồ Tha La.

Thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh, định hướng của ngành trong thời gian tới là đầu tư phát triển hệ thống thủy lợi phục vụ đa mục tiêu, đồng bộ với giao thông nông thôn, hệ thống lưới điện và các khu vực sản xuất.

Theo đó, giai đoạn 2026–2030, tỉnh Tây Ninh dự kiến triển khai 25 dự án thủy lợi từ nguồn vốn đầu tư công, tổng kinh phí khoảng 1.553 tỉ đồng, gồm: 630 tỉ đồng từ ngân sách Trung ương, 517,2 tỉ đồng từ ngân sách địa phương và khoảng 406 tỉ đồng từ nguồn vốn ODA.

Tỉnh sẽ chỉ đạo Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Tây Ninh, Trung tâm Thủy lợi và Nước sạch tiếp tục nâng cấp, sửa chữa các công trình thủy lợi hiện hữu. Đồng thời, tập trung hoàn thiện, mở rộng hệ thống kênh, mương cấp 1, 2, 3 nhằm nâng tỷ lệ diện tích tưới chủ động lên hơn 85%, giảm phụ thuộc vào điều kiện thời tiết.

Song song đó, tiếp tục triển khai giai đoạn 2 của Dự án tưới tiêu khu vực phía Tây sông Vàm Cỏ Đông, trong đó kiên cố hóa hệ thống kênh chính và kênh cấp 1, 2, 3. Dự án được kỳ vọng không chỉ phục vụ nông nghiệp mà còn hỗ trợ hạ tầng cho các cụm, khu công nghiệp trọng điểm, tạo bước đột phá trong phát triển kinh tế.

Với các giải pháp đồng bộ, hệ thống thủy lợi sẽ là nền tảng quan trọng giúp Tây Ninh nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm nông nghiệp, đồng thời hỗ trợ hiệu quả phòng chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu trong tương lai.

Với địa hình đa dạng, đặc biệt là những khu vực hạ lưu gần biển thường xuyên chịu tác động của hạn – mặn, mưa lũ và biến động thủy triều, công tác quản lý nguồn nước trở thành nhiệm vụ sống còn đối với các cơ quan chức năng. Tây Ninh đang từng bước hoàn thiện hệ thống thủy lợi theo hướng đa mục tiêu, hiện đại, ứng dụng công nghệ số, nhằm phục vụ hiệu quả sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, nhu cầu sinh hoạt và thích ứng với biến đổi khí hậu.