Theo tờ trình, việc điều chỉnh thuế nhập khẩu được đặt ra trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh do xung đột địa chính trị tại Trung Đông và các khu vực khác, khiến giá dầu và nguồn cung có nguy cơ gián đoạn. Việt Nam hiện phụ thuộc khoảng 70% vào nguồn dầu thô nhập khẩu từ khu vực Trung Đông, do đó cần các giải pháp để bảo đảm an ninh năng lượng và đa dạng hóa nguồn cung.
Căn cứ tình hình hiện tại, Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế suất thuế nhập khẩu tối huệ quốc (MFN) về 0% đối với một số nhóm mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu.
Giá xăng dầu tăng mạnh trong 2 kỳ điều chỉnh đầu tháng 3/2026. Ảnh minh họa.
Cụ thể, thuế nhập khẩu MFN đối với nhóm xăng động cơ, có pha chì hoặc không pha chì, dự kiến giảm từ 10% xuống 0%. Nhóm naphta, reformate và các chế phẩm khác dùng để pha chế xăng động cơ cũng được đề xuất giảm từ 10% xuống 0%.
Bên cạnh đó, thuế nhập khẩu đối với một số nhiên liệu khác như diesel, dầu nhiên liệu và nhiên liệu máy bay (bao gồm cả kerosene) dự kiến giảm từ 7% xuống 0%.
Một số nguyên liệu đầu vào cho ngành hóa dầu như xylene, condensate và các hydrocarbon mạch vòng khác cũng được đề xuất giảm thuế, trong đó có mặt hàng từ 3% xuống 0% hoặc từ 2% xuống 0%.
Bộ Tài chính đánh giá, các mức giảm này nhằm tạo điều kiện đa dạng hóa nguồn nhập khẩu xăng dầu, giảm phụ thuộc vào một số thị trường nhất định và góp phần ổn định nguồn cung trong nước.
Dự thảo nghị định quy định thời điểm hiệu lực dự kiến từ ngày ký cho đến 30/4. Sau thời điểm này, các mức thuế nhập khẩu ưu đãi đối với các mặt hàng nêu trên sẽ thực hiện theo biểu thuế mới ban hành kèm theo nghị định.
Trường hợp giá xăng dầu thế giới tiếp tục biến động hoặc nguồn cung trong nước gặp khó khăn, Bộ Tài chính cho biết sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan để báo cáo Chính phủ xem xét điều chỉnh chính sách thuế phù hợp.
Theo Bộ Tài chính, đề xuất này được xây dựng trên cơ sở kiến nghị của Bộ Công Thương, sau khi cơ quan này đánh giá việc giảm thuế là cần thiết để hỗ trợ đa dạng nguồn cung xăng dầu và nguyên liệu đầu vào cho sản xuất.
Chính sách này cũng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đa dạng hóa nguồn cung, đồng thời góp phần ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới còn nhiều biến động.
Từ đầu tháng 3/2026, thị trường xăng dầu Việt Nam ghi nhận biến động mạnh khi giá bán lẻ trong nước tăng liên tiếp theo đà leo thang của giá dầu thế giới. Các đợt điều chỉnh dồn dập trong thời gian ngắn khiến giá nhiên liệu tăng vọt, gây áp lực lên chi phí sản xuất và vận tải.
Tại kỳ điều hành ngày 5/3, Liên Bộ Công Thương - Tài chính đã tăng giá xăng E5 RON92 thêm khoảng 1.926 đồng/lít và xăng RON95-III thêm 2.189 đồng/lít, đưa giá bán lẻ lần lượt lên khoảng 21.449 đồng/lít và 22.340 đồng/lít. Cùng thời điểm, giá dầu diesel tăng hơn 3.700 đồng/lít.
Hai ngày sau, giá xăng dầu tiếp tục được điều chỉnh tăng mạnh. Xăng RON95-III tăng thêm khoảng 4.707 đồng/lít, lên khoảng 27.047 đồng/lít; xăng E5 RON92 tăng 3.777 đồng/lít, lên khoảng 25.226 đồng/lít. Các mặt hàng dầu tăng mạnh hơn, trong đó dầu diesel tăng hơn 7.200 đồng/lít lên khoảng 30.239 đồng/lít, còn dầu hỏa tăng gần 8.500 đồng/lít, vượt 35.000 đồng/lít.
Như vậy trong 2 kỳ điều hành liên tiếp, nhiều mặt hàng xăng dầu đã tăng từ vài nghìn đến hơn 10.000 đồng mỗi lít. Giá xăng RON95 vượt mốc 27.000 đồng/lít, trong khi dầu diesel và dầu hỏa thậm chí vượt mức đỉnh ghi nhận năm 2022.
Nguyên nhân chính đến từ biến động mạnh của thị trường năng lượng toàn cầu. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, nguy cơ gián đoạn nguồn cung và việc một số quốc gia hạn chế xuất khẩu nhiên liệu đã đẩy giá dầu thế giới tăng mạnh, có thời điểm vượt 100 USD/thùng.
