Thành phố Hà Nội vừa ban hành quy định việc quản lý chất thải rắn sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn thành phố, trong đó, có việc phân loại, thu gom, vận chuyển rác thải, địa điểm tập kết... cũng như vai trò, chức năng của 126 xã phường được giao quyền chủ động trong việc xử lý rác thải sinh hoạt phát sinh trên địa bàn.
Nếu được triển khai thực hiện theo đúng những quy định chi tiết này, đây thực sự là một ‘cuộc cách mạng’ đối với lĩnh vực có tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh, để Thủ đô có môi trường sạch đẹp trong lành.
Ngày 29/12/2025, UBND TP. Hà Nội ban hành Quyết định 87/2025/QĐ-UBND quy định việc quản lý chất thải rắn sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn thành phố, có hiệu lực từ ngày 8/1/2026. 126 xã phường của Thủ đô đang triển khai tổ chức đấu thầu các gói thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt phát sinh trong ngày.
Quy định chi tiết phân loại rác thải sinh hoạt
Theo quy định mới của Thành phố Hà Nội, chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân được phân loại thành 3 nhóm ngay từ đầu nguồn, bao gồm: nhóm chất thải rắn sinh hoạt có khả năng tái chế, tái sử dụng; nhóm chất thải thực phẩm và nhóm chất thải rắn sinh hoạt khác.
Tiếp đó, mỗi nhóm chất thải này được quy định chi tiết với nhiều danh mục cụ thể.
Cụ thể, đối với nhóm chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế như giấy thải (hộp, túi, lọ, ly, cốc bằng giấy; sách, truyện, vở, báo cũ, giấy viết…; thùng, bìa carton; lõi giấy vệ sinh, giấy bọc gói, bì thư, biên lai, khay đựng trứng bằng giấy…; các loại bao bì giấy khác không nhiễm bẩn.
Hà Nội quyết làm "cuộc cách mạng" về rác thải sinh hoạt. Ảnh: K.Trung.
Rác thải nhựa gồm bao bì nhựa đựng thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, sản phẩm dùng trong gia dụng, nông nghiệp, y tế… (không bao gồm bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật, axit, dầu mỡ công nghiệp, chất tẩy rửa có thành phần nguy hại); các loại ghế nhựa, thau, chậu nhựa; ly, cốc nhựa và các loại vật dụng bằng nhựa thải khác.
Rác thải rắn (kim loại thải) như bao bì nhôm, sắt hoặc kim loại khác đựng thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, sản phẩm dùng trong gia dụng, nông nghiệp, y tế… (không bao gồm bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật, dầu mỡ công nghiệp, chất tẩy rửa có thành phần nguy hại); đồ dùng nhà bếp bằng kim loại như: xoong, nồi, niêu, ấm nước, bếp gas, vật dụng nhỏ như bát, đĩa, thìa, dĩa…; các loại vật dụng kim loại thải khác.
Rác thải thủy tinh gồm chai, lọ thủy tinh đựng bia, rượu, thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, sản phẩm dùng trong gia dụng, nông nghiệp, y tế… (không bao gồm bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật, axit, dầu mỡ công nghiệp, chất tẩy rửa có thành phần nguy hại); bình hoa, đồ trang trí bằng thủy tinh, pha lê; thủy tinh thải khác.
Vải, đồ da gồm quần áo, phụ kiện; giày, dép, vali; chăn, màn, rèm cửa bằng vải… (không dính thuốc bảo vệ thực vật, axit, dầu mỡ công nghiệp, chất tẩy rửa có thành phần nguy hại); đồ gỗ (đồ chơi; vật trang trí, đồ gia dụng, hộp, khay… bằng gỗ; chất thải cao su (đồ chơi bằng cao su; săm, lốp, vật dụng bằng cao su các loại); thiết bị điện, điện tử thải bỏ: các thiết bị điện, điện tử nhỏ (máy ảnh, máy ghi hình; điện thoại di động, điện thoại để bàn; dây cáp, phụ kiện máy tính; bảng điều khiển trò chơi; đồ chơi điện tử; máy tính toán cầm tay; bàn phím; máy tính xách tay, máy tính bảng; máy nhắn tin; bộ đàm, đèn led, đèn halogen…); các thiết bị điện, điện tử lớn (máy tính để bàn và màn hình; máy fax; máy in và máy quét; dàn âm thanh và loa; tivi; máy đánh chữ; đầu đĩa VCR/DVD, tấm quang năng,…; tủ lạnh, tủ đông, máy điều hòa, máy giặt, máy rửa bát, quạt điện, quạt sưởi, bếp điện, bếp từ, lò nướng, nồi cơm điện…).
Những quy định chi tiết về thùng chứa rác, phương tiện thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt được quy định chi tiết tại QĐ 87 vừa ban hành. Ảnh: Thái Bình.
Đây cũng là lần đầu tiên nhóm chất thải thực phẩm được phân loại chi tiết, gồm thức ăn thừa, thực phẩm hết hạn sử dụng; các loại rau, củ, quả, trái cây và các phần thải bỏ sau khi sơ chế, chế biến món ăn…; các sản phẩm bỏ đi từ thịt gia súc, gia cầm, thủy, hải sản. Đối với nhóm chất thải này, theo đó sẽ bao gồm cả quy trình xử lý để đảm bảo vệ sinh môi trường.
Một danh mục mới cũng được quy định rõ ràng, cụ thể là nhóm chất thải rắn sinh hoạt khác gồm 3 danh mục: chất thải cồng kềnh (như tủ, giường, nệm, bàn ghế, sofa cũ hỏng…; tủ sắt, khung cánh cửa…; gốc cây, thân cây, cành cây và vật dụng khác tương tự là những hàng cồng kềnh, chiếm nhiều diện tích trong quá trình thu gom.
Nhóm thứ hai là những chất thải nguy hại phát sinh trong hoạt động sinh hoạt như bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật, axit thải, dung môi thải, kiềm thải, dầu mỡ công nghiệp, chất tẩy rửa có thành phần nguy hại, bình gas mini…; sơn, mực, chất kết dính (loại có thành phần nguy hại trong nguyên liệu sản xuất); găng tay, giẻ lau dính dầu, hóa chất; kim tiêm, khẩu trang, bông băng bị nhiễm khuẩn từ người bệnh; các loại bóng đèn huỳnh quang thải; thủy tinh hoạt tính thải; nhiệt kế chứa thủy ngân thải; các loại pin, ắc quy thải.
Nhóm chất thải khác còn lại là các loại chất thải phát sinh trong hoạt động sinh hoạt mà hộ gia đình, cá nhân không xác định được.
Điểm tập kết rác thải sinh hoạt tại một khu đô thị của phường trung tâm giữa Thủ đô. Ảnh: Thái Bình.
Việc phân loại rác được Hà Nội căn cứ theo hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tại văn bản số 9368 ngày 2/11/2023 về việc hướng dẫn kỹ thuật phân loại chất thải rắn sinh hoạt và các hướng dẫn kỹ thuật liên quan của Bộ.
Theo các chuyên gia môi trường, những quy định này là rõ ràng, cụ thể với mục tiêu thiết lập trật tự đồng bộ để người dân và các đơn vị thu gom, vận chuyển rác thực hiện theo đúng quy định.
Các địa phương căn cứ theo điều kiện thực tiễn để thực hiện phân loại rác để bảo đảm đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường, công nghệ xử lý chất thải hiện có, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và nguồn lực tài chính của địa phương. Ủy ban nhân dân cấp xã căn cứ hạ tầng xử lý chất thải thực phẩm của Thành phố và mô hình xử lý địa phương để quyết định việc phân loại chất thải thực phẩm.
Trước đó, Quyết định số 16 (ban hành ngày 3/6/2013) về quy định Quản lý chất thải rắn thông thường trên địa bàn TP. Hà Nội chưa phân loại cụ thể, chi tiết như Quyết định 87 vừa ban hành. Rác thải được gọi chung là “chất thải rắn thông thường” sau đó phân thành các nhóm: chất thải rắn sinh hoạt; chất thải rắn nông thôn; chất thải rắn sinh hoạt đô thị; chất thải rắn sinh hoạt hữu cơ; chất thải rắn sinh hoạt vô cơ; chất thải rắn xây dựng và chất thải rắn công nghiệp.
Thùng chở rác, xe chở rác phải dán chữ phân loại rác
Để thuận tiện cho người dân bỏ rác đã phân loại, Quyết định 87 cũng quy định cụ thể về bao bì, thùng, thiết bị lưu chứa chất thải tại các điểm thu gom. Bao bì chứa nhóm chất thải thực phẩm có màu xanh lá cây để nhận diện loại chất thải chứa bên trong, bảo đảm tránh rò rỉ nước và phát tán mùi; khuyến khích loại bao bì được sản xuất từ vật liệu dễ phân hủy và dễ nhận diện được loại chất thải chứa bên trong.
Xe thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt cũng được quy định theo các khung giờ cụ thể. Ảnh: Thái Bình.
Nhóm chất thải nguy hại phát sinh trong sinh hoạt được lưu chứa trong bao bì (trừ bao bì có màu xanh lá cây và màu xám), có khả năng chống ăn mòn, có khả năng chống thấm, không rò rỉ ra ngoài môi trường. Bao bì chứa nhóm chất thải khác còn lại có tổng thể màu xám nhưng vẫn dễ nhận diện được loại chất thải chứa bên trong, khuyến khích loại bao bì được sản xuất từ vật liệu dễ phân hủy.
Căn cứ theo màu sắc của thùng chứa, hộ gia đình, cá nhân tự quyết định việc bỏ rác đã phân loại vào từng thùng chứa cụ thể. Các bao bì chứa chất thải phải được buộc kín miệng túi, gạn bỏ nước trong rác trước khi chuyển giao, bảo đảm không rò rỉ, ngăn ngừa mùi phát tán.
Đối với thùng, thiết bị lưu chứa chất thải rắn sinh hoạt tại khu vực công cộng trên các đường phố chính, công viên, khu vui chơi giải trí, nhà ga, bến xe, bến tàu, bến cảng, bến phà và những nơi phục vụ chung cho nhu cầu của nhiều người, Hà Nội quy định các thùng, thiết bị lưu này có dán nhãn nhận biết và thực hiện phân loại chất thải cụ thể. Thùng lưu chứa nhóm chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế có màu xanh nước biển và có dòng chữ “CHẤT THẢI RẮN TÁI CHẾ”. Thùng lưu chứa nhóm chất thải khác còn lại có màu xám và có dòng chữ “CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT KHÁC CÒN LẠI”.
Đối với các khu chợ truyền thống, khu chung cư, khu trung tâm thương mại kết hợp chung cư, khu trung tâm thương mại, thùng, thiết bị lưu chứa chất thải bố trí trong khuôn viên khu vực lưu chứa các loại chất thải rắn sinh hoạt sau phân loại bảo đảm thuận lợi cho các hộ gia đình, cá nhân sinh hoạt. Trên thùng phải được ghi chữ để phân nhóm chất thải đã phân loại.
Các phương tiện thu gom, vận chuyển rác thải đã phân loại cũng được yêu cầu phải có dấu hiệu nhận biết như dán nhãn trên thùng xe, thành xe. Phương tiện vận chuyển chất thải thực phẩm phải có dòng chữ “CHẤT THẢI THỰC PHẨM”. Dòng chữ có kích thước mỗi chiều ít nhất 20 cm, có thể sơn trực tiếp hoặc thiết kế dạng bảng có thể tháo, lắp linh hoạt tùy theo loại chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, vận chuyển và dán (gắn) ít nhất ở 2 bên của phương tiện; có màu xanh lá cây, không bị mờ và phai màu.
Hà Nội hướng tới mục tiêu thành phố xanh - sạch - đẹp bắt đầu từ việc xử lý, thu gom rác thải sinh hoạt. Ảnh: Thái Bình.
Phương tiện vận chuyển chất thải sinh hoạt khác phải có dòng chữ “CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT KHÁC”. Dòng chữ có kích thước mỗi chiều ít nhất 20cm, có thể sơn trực tiếp hoặc thiết kế dạng bảng có thể tháo, lắp linh hoạt tùy theo loại chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, vận chuyển và dán (gắn) ít nhất ở hai bên của phương tiện; có màu xám, không bị mờ và phai màu.
Trường hợp phương tiện thu gom chung hai nhóm chất thải (chất thải thực phẩm và chất thải sinh hoạt khác) phải bố trí 2 ngăn chứa riêng biệt đối với 2 nhóm chất thải rắn sinh hoạt sau khi phân loại, có biển báo màu vàng với dòng chữ: “CHẤT THẢI THỰC PHẨM VÀ CHẤT THẢI SINH HOẠT KHÁC”.
Với chất thải cồng kềnh, các phương tiện vận chuyển phải đáp ứng quy định về kích thước hàng hóa trên xe theo quy định về giao thông vận tải. Đối với chất thải nguy hại trong sinh hoạt của các hộ gia đình, cá nhân, UBND cấp xã/phường căn cứ điều kiện thực tế của địa phương tổ chức ký hợp đồng với cơ sở xử lý chất thải nguy hại để thu gom, xử lý chất thải nguy hại phát sinh từ sinh hoạt của các hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn; tần suất thu gom, vận chuyển, xử lý tùy thuộc vào khối lượng chất thải phát sinh.
Hà Nội ưu tiên tối đa phương thức thu gom, vận chuyển bằng cơ giới, thu gom trực tiếp, thu gom sử dụng compactor, điểm chuyển tải, trạm trung chuyển thay thế các điểm tập kết (điểm cẩu) gây ô nhiễm, ách tắc giao thông; khuyến khích các đơn vị thu gom, vận chuyển chuyển đổi phương tiện giao thông “xanh” nhằm cải thiện chất lượng không khí: xây dựng lộ trình chuyển đổi và phát triển phương tiện sử dụng điện, năng lượng xanh trên địa bàn Thành phố.
Phấn đấu chậm nhất đến năm 2030 hoàn thành việc chuyển đổi toàn bộ phương tiện thu gom, vận chuyển chạy xăng, dầu sang sử dụng điện, năng lượng xanh trên địa bàn Thành phố; trước mắt, xem xét nghiên cứu áp dụng cho khu vực trong Vành đai 1 từ ngày 1/7/2026 và mở rộng phạm vi phù hợp với định hướng hình thành các khu vực phát thải thấp.
